Bipartisan Objectives for American Foepreign Policy, by H. Kissinger and C. Vance, June 1988. Ακολουθεί πρόχειρη μετάφραση.

Wednesday, June 1, 1988

Bipartisan Objectives for American Foreign Policy

Henry A. Kissinger and Cyrus Vance

Henry A. Kissinger and Cyrus Vance are former secretaries of state.

We have decided to write this article together because of our deep belief that the security of free peoples and the growth of freedom both demand a restoration of bipartisan consensus in American foreign policy. We disagree on some policy choices. But we are convinced that the American national purpose must at some point be fixed. If it is redefined—or even subject to redefinition—with every change of administration in Washington, the United States risks becoming a factor of inconstancy in the world. The national tendency to oscillate between exaggerated belligerence and unrealistic expectation will be magnified. Other nations—friends or adversaries—unable to gear their policies to American steadiness will go their own way, dooming the United States to growing irrelevance.

We hope the next president will appreciate the value of continuity in American foreign policy. He should know that the country has been well served by maintaining principles which have kept us strong and prosperous for almost half a century under Republican and Democratic presidents alike.

In this year of political transition, and in a foreign policy setting where major roles are changing at home and abroad, we believe it vital to identify several crucial bipartisan objectives for the next administration, whether it beRepublican or Democratic. In this year’s political campaign, differences of opinion will exist between the candidates about the best ways to achieve these goals, and debate will continue past election day over specific policies and methods of implementation. However, if broad agreement on central foreign policy objectives can be achieved, the 41st president of the United States will be able to start his term with a strong popular mandate for leadership at home and abroad.


By the end of this century a number of the pillars on which the global order was rebuilt after World War II will have changed significantly. For the United States, our nuclear monopoly will have disappeared and our relative share of the world economy will be less than half of what it was forty years ago. Other countries, playing a variety of roles, already have had a major impact on U.S. interests: the economies of Japan, Western Europe and the “newly industrializing countries” are obvious examples; several countries have nuclear weapons capability and others are able to acquire it quickly. Old East-West security issues persist, but new issues such as state-sponsored terrorism and international drug trafficking have become urgent. At the same time, long-standing problems cannot be ignored: there will be a continuing need of the poorest countries and peoples for humanitarian assistance.

A growing list of constraints on American actions also must be considered: despite our vast military power, our ability to shape the world unilaterally is increasingly limited. Even with strong domestic support, we can no longer afford financially to do as much internationally by ourselves as was the case in the immediate postwar period. For many of our staunchest friends, the Soviet threat to the free world seems diminished, especially with the accession to power of a reform-minded leadership in the U.S.S.R. This perception tends to reduce Western dependence on America’s dominant role. Thus the United States is called upon to exercise new, subtler and more comprehensive forms of leadership, and especially to play a major role in defining the threats to the alliance.

Since 1941, successive generations of Americans have accepted the global responsibilities thrust on the United States. It now appears that a growing number of Americans want the United States to be less active internationally than before. They urge that other nations assume greater risks, responsibilities and financial burdens for the maintenance of world order and international prosperity. We understand the frustration underlying this national mood, and agree that it must be dealt with constructively in the decades ahead. But we are also convinced that it is the duty of our national leadership to prevent international burdens from jeopardizing important American interests and the cause of freedom.

Our nation is on the eve of a new international era. At a time of political transition it is important to have a national debate on how and where the United States should spend its diplomatic, military and economic resources in the decades ahead. These discussions should involve Americans from a broad range of occupations, because citizens in all walks of life are vitally concerned not only about their survival, but about the shape of the world in which they will live.

At the highest level of our political system, the Republican and Democratic presidential candidates should describe, not specific tactical moves, but their visions of America’s role in the world. We hope that they will explain which international commitments they would reinforce, reduce or reallocate to others. And we hope that they will recognize that the United States has undertaken certain commitments in pursuit of vital interests which cannot be redefined on the basis of transitory fashions.

There are other constraints that have evolved in the past twenty years: the legislative branch of the government and the news media have both become increasingly powerful players in the making and implementation of American foreign policy; their roles are appropriate subjects for public discussion.

The legislative branch has clearly defined constitutional responsibilities in overseeing and funding U.S. foreign and defense policies. Congress must be well informed about the plans and actions of the executive branch, and no foreign policy is sustainable if a majority of the Congress, reflecting public opinion, is adamantly opposed. At the same time, Congress should not manage the tactics of American foreign policy nor should it overburden high administration officials with demands for redundant testimony. Surely there are better ways for the executive and legislative branches to consult than having the secretaries of state and defense spend more than a quarter of their time on repetitive congressional testimony.

A relationship of trust between the Congress and the White House is essential, even with policy differences. However, such a relationship does not operate automatically. When there is a vacuum in executive branch leadership, or when the Congress overreaches, the result is an attempt to legislate day-to-day foreign policy, thereby subjecting our national interest to the vicissitudes of short-term swings in the public mood and shifting congressional coalitions.

It is equally desirable to have a better appreciation of the considerable impact of the media on U.S. foreign policy decision-making. Some tension will always exist between government, which seeks to use the press to make its case, and the media, which seeks to obtain more information. A more mature relationship is needed on both sides. Most clashes between the media and the government occur when journalists confuse their role with that of governing, or when officials consider favorable press coverage more important than policy results. A measure of restraint and understanding by both sides is essential.

As we define our choices we must consult with our closest allies and friends about the course of our deliberations, urge them to do likewise, and then share our findings. It is essential that we explore with our principal partners the pace and shape of the changes we envisage. Once common decisions are reached—as we believe it is possible to do—we should collectively manage change so as to enhance our long-term relations and our publics’ confidence in our determination to remain close.

Over time we would anticipate that the American role in some areas of the world may become less conspicuous. For the foreseeable future, however, the United States must continue to play a major and often vital role. Far into the future, the United States will have the world’s largest and most innovative economy, and will remain a nuclear superpower, a cultural and intellectual leader, a model democracy and a society that provides exceptionally well for the needs of its citizens. These are considerable strengths.

A United States that adjusts to new international realities and develops a broad consensus on its primary interests in the world will give cause for optimism. Only a combination of domestic ideological extremism, confusion between past and present, internal economic failings, xenophobia or loss of confidence can weaken the central role of the United States in world affairs.


For purposes of illustration we shall apply the principles we have discussed to some of the major foreign policy issues, beginning with the core issue of relations with the Soviet Union.

U.S.-Soviet relations. The possession of vast nuclear arsenals imposes on the two superpowers a special obligation to maintain world peace. Both have a moral and practical duty to prevent a nuclear holocaust. But this common interest occurs in the context of ideological differences and geopolitical rivalry. America also has an obligation to ensure that the willingness to defend freedom and justice is not impaired by negotiations with the Soviet Union that raise unrealistic expectations.

Today the emergence of a rejuvenated Soviet leadership has raised new hopes for Soviet-American relations. We have both met several times with General Secretary Mikhail Gorbachev and have spent considerable time with some of his close advisers. We found Gorbachev highly intelligent and determined to remedy the failures of the Soviet economy with socialist solutions. He is eloquent in arguing that he prefers to live in peace with the West and that he wants to reduce Soviet defense spending so as to transfer resources into the civilian economy. At the same time, we have no doubt that Gorbachev is also firmly committed to defend Soviet international aims.

What then is the practical consequence of these observations? What, for example, does Gorbachev mean when he speaks of a “balance of interests”? And how, precisely, would he define legitimate Soviet aims?

Our Soviet policy should not be determined by partisan politics in the United States, nor by the internal politics of the Kremlin. Our ultimate concerns must be Soviet foreign policy and our concept of U.S. national interests.

No American president can base his policies for dealing with the U.S.S.R. on the presumed intentions of a Soviet general secretary. We cannot predict whether his intentions may radically change under domestic political pressure. A successor may change policies, as has happened before. Nor can we pretend to understand the inner workings of the Kremlin well enough to know whether Gorbachev will succeed or survive. Even glasnost and perestroika, which are intrinsically appealing to the West, should not by themselves fundamentally alter how we conduct our relations with the Soviet Union.

There is a significant struggle going on in the Soviet Union between reformers and conservatives in the party and government. But what divides them is, above all, the method of strengthening the Soviet Union. Of course we welcome evidence of greater internal freedom in the U.S.S.R. and the increased emigration of minorities. Quite naturally we favor the forces of change, but ultimately the West can only marginally affect the outcome of a struggle that derives from the internal failures and contradictions of the Soviet system and that is over issues not necessarily of direct concern to us.

Up to now the major—almost exclusive—object of East-West negotiations has been arms control. The purpose of these negotiations has been to contribute to the lessening of East-West tensions, to improve political relations and to ease communications between Washington and Moscow.

Each of us has participated at earlier periods in these negotiations. We agree with the motives underlying them. We continue strongly to support the concept of strategic arms control. At the same time, we would warn against putting too much of a burden on arms control and turning it into the sole barometer of the U.S.-Soviet relationship.

The Intermediate-range Nuclear Forces (INF) Treaty will be the first arms agreement ratified by both countries in more than 15 years. Because it covered the simplest and most easily separable elements in the arms control agenda and presented manageable verification problems, the agreement was reached while maintaining the essential elements of Atlantic cooperation.

Future agreements with the Soviet Union, however, will be much more difficult to conclude. The Strategic Defense Initiative has helped soften Soviet negotiating positions, but the place of space defenses in a future arms treaty or in future Western defense planning is far from clear. While still of concern to the Soviets, the value of SDI as a bargaining chip for the United States has declined as domestic opposition and budgetary objections to the project have grown. This is a good example of the need to work out a domestic consensus. Though we differ on deployment, research and development in SDI should be continued and gains that have come out of our SDI programs should be preserved.

It is imperative that the next phase of arms control concentrate on conventional forces and weapons in Europe. The place of conventional arms and force reductions in any future arms control agreement will be of overriding concern to the West. We believe that NATO must examine its force structure and arms control plans in light of potential negotiations. Neither of us advocates further reductions in the “short-short” (battlefield) nuclear weapons in Europe without reductions in Soviet conventional forces and weapons.

Unfortunately, the West has not yet done adequate homework on the key aspects of conventional arms control. There is no agreement on goals, on accurate data or the means of reliable verification of conventional forces and equipment. Even before a new administration takes office, the American government should concentrate its best intellectual and scientific resources on the issues surrounding the limitation or reduction of conventional forces. It is clear that any reductions will have to be highly asymmetrical in order to create a stable balance. This factor alone means that conventional arms negotiations are certain to become the most difficult arms control problem for the NATO alliance in the 1990s.

We also believe that the time has come to give much greater emphasis to the political dialogue between the United States and the Soviet Union. At this writing the Soviets have agreed to withdraw their forces from Afghanistan. If carried out in a manner that permits the Afghan people to determine their own fate we consider this a significant development. The Soviets now rhetorically embrace “mutual” and “collective” security rather than unilateral advantage. In discussions with Western officials, they emphasize that their military strategies and doctrines are “defensive,” and they seem to be more flexible in some discussions on arms control.

Nonetheless, the ultimate test of any government’s intentions is not its rhetoric, but the concrete positions it adopts at the negotiating table and the specific actions it takes. Thus some of the issues that require a Soviet response are: international cooperation against state-sponsored terrorism; willingness to accept asymmetrical reductions in Soviet conventional forces so as to eliminate their military advantage in Europe; and steps to help end regional conflicts.

Our overall conclusion is that there is a strategic opportunity for a significant improvement in Soviet-American relations. The issue is how to take advantage of what may be a favorable correlation of forces. This requires a concrete American and Western political program.

The West should explore, with an open mind, what steps can prudently be taken to reconcile vital U.S. and Soviet interests. In this context, there will be an opportunity for an unprecedented kind of conversation between the next American president and the Soviet general secretary early next year. A new chief executive will be in the White House, and Mikhail Gorbachev will have completed his first four years in office. He will be preoccupied with drafting his country’s 12th five-year plan, which will guide the Soviet economy during the early 1990s. Given the internal problems, and in light of the new balance of international forces, it is likely that the Soviet leadership may conclude that a serious and continuing dialogue with the United States is in its interest.

Thus, at the outset of their relationship, the new American president and the Soviet general secretary should initiate a wide-ranging discussion of where they want U.S.-Soviet relations to be at the beginning of the next century and how they propose to contribute to a climate of international restraint. The modalities of the contacts will have to be decided by the new administration, of course. The process could be started by trusted representatives of the new president and the general secretary charged with exploring what opportunities and limits each of their principals foresees in the relationship during the period they will both be in office. A dialogue could set the agenda and tone for further, more formal meetings of the leaders themselves devoted primarily to political issues.

Beyond this initial phase, we would favor regular U.S.-Soviet summits, so that meetings between the two leaders are not seen as rewards for good behavior or reasons for concessions or pretexts for signing agreements.

With the accession to power of Mikhail Gorbachev, interest has revived in the prospects for Soviet-American economic relations. There are probably more opportunities for American commerce with the U.S.S.R., although trade with the West is not likely to alter significantly the pace and direction of the Gorbachev reforms. The American business community is already exploring what it sees as a potentially growing and more open Soviet market. We are not worried that expanded economic ties with the U.S.S.R. may aid in the creation of a serious economic threat. There seems to be no prospect that the volume of Western trade and finance could reach proportions that would radically improve Soviet economic prospects. The modernization goals that Gorbachev has set will not be fulfilled for decades, by which time the Western economies will have grown by even greater rates.

Nonetheless, the United States should reflect carefully and act cautiously in shaping its trade policy. First, great care must be taken with respect to technology transfers that would strengthen Soviet military capabilities. The Soviets continue to place the highest priority on acquiring, by whatever means, commercial and militarily sensitive information from the West.

We also hope that Western executives will understand that economic reform in the U.S.S.R. does not automatically mean new business opportunities. Indeed, there will continue to be legal, moral and political constraints imposed by each side on economic intercourse. Both of us have had serious doubts about the Jackson-Vanik and Stevenson amendments, which made granting most-favored-nation status and financing facilities for the U.S.S.R. dependent on Soviet emigration procedures. Soviet emigration policy seems to be under review, but we have yet to see whether the changes will be sufficient to consider a modification of the U.S. position.

Atlantic relations. Early in his term, the next president will preside over the 40th anniversary of the founding of the Atlantic alliance. NATO is one of the most successful treaty arrangements in history. It has preserved the peace in Europe for four decades—the longest such period since the European state system came into being. It connects America with countries of similar cultural heritage. It must remain the keystone of U.S. policy.

But conditions have changed vastly since the early days of NATO. The U.S. atomic monopoly of 1945 has given way to nuclear parity with the U.S.S.R.; this situation, as well as other aspects of East-West relations, has aroused doubts in some quarters about America’s continued commitment to the defense of Europe. A second important change since the 1940s has been Europe’s economic recovery and the growing importance of the European Community as an economic and political entity; this tempts more intense economic competition with the United States and raises some broader issues in European-American relations. On both sides of the Atlantic a new generation has matured which shares neither the sense of danger nor the emotional commitment to cooperation that characterized NATO’s early years. Moreover, the era of more active diplomacy with the East that involves both U.S. and allied efforts creates new challenges and risks of competitive, separate approaches to Moscow.

In sum, the state of the Atlantic alliance encourages a new impetus in strategy, diplomacy and internal relations.

It is time for NATO to redefine its goals and rededicate itself to new missions. Immediately following the U.S. elections, the Atlantic partners should begin a broad reassessment of their mission and plans for the next decade—perhaps by appointing a distinguished group of private citizens to submit a report; such a reassessment should be completed in no more than 12 months. A revised alliance structure and force posture should emerge from this review, as well as clear parameters for conducting the next round of arms control negotiations with the U.S.S.R.

The United States must make unequivocally clear that NATO cannot be defended without sufficient quantities and types of both nuclear and conventional weapons, so as to deter a nuclear adversary that continues to enjoy a conventional superiority in some significant categories and to possess nuclear weapons stationed inside its territory capable of reaching all of Europe. It is no service to the alliance to engage in speculation about extreme proposals or fanciful notions—such as the complete denuclearization of Europe, the total elimination of all ballistic missiles, pledges against the first use of nuclear weapons or exaggerated claims that SDI will provide an impenetrable shield. Such utopian visions undermine serious discussions of a common Atlantic strategy and stigmatize the very weapons on which a credible deterrence and effective defense must be based for the foreseeable future.

Europe will inevitably play a greater part and have a larger voice in the defense of its own territory. This reflects the reality of Europe’s strength. Accordingly, the relative role of the United States is likely to decline, although not its commitment to defend Europe by all necessary means. Growing intra-European defense cooperation, possibly in the form of a European defense entity, should be endorsed. With the European Community moving toward virtual economic integration by 1992, it is especially important that a revised structure for the defense of Western Europe also be in place by then.

As the European component in Atlantic defenses continues to develop, the United States will face an alliance whose partners will feel a greater sense of identity. The members of the alliance have often had contrasting views. Differences of views within NATO may not be limited to alliance strategies toward the Warsaw Pact countries. Distinctive West European approaches to crises in the Third World could become more common. We believe, nevertheless, that NATO leaders must understand that if divisions within the Atlantic community over issues outside NATO are permitted to fester, they will threaten the capacity of the alliance for cooperation and mutual defense within the NATO area, and hence the vital interests of each member.

We should not be apologetic about discussing openly the need to reform the Atlantic alliance. On the contrary, we should be proud that Europe has gained in strength and that this free association of democratic nations has served our common objectives so well. The alliance can manage change constructively by anticipating and adjusting in ways that are deliberate, rational and supported by public opinion. If NATO waits for a crisis—such as differences over how to respond to major Soviet diplomatic or military moves, or a severe economic recession in the West—the Atlantic framework will change for the worse under the pressure of unfavorable external events.

There is no significant political force in the West opposed to the existence of NATO. Political parties sometimes differ on how or when, but not on whether, NATO should be strong and vigilant. Politicians may disagree in their assessments of Mikhail Gorbachev, but the Atlantic alliance cannot base its policies on his fate. Finally, recent events in Poland serve to remind us that a stable relationship between Eastern and Western Europe remains on the agenda.

The strengths of the Western alliance derive from its common democratic values and its ability to respond, often in concert, when circumstances change or public attitudes evolve. The West is fully capable of reorganizing itself and thus emerging better prepared to continue to defend its freedoms and prosperity.


The world economy. America’s role in the world has become directly dependent on the strength and performance of the U.S. economy. Foreign policy and economic policy have become increasingly interdependent.

When we served as secretaries of state, only a relatively small portion of our time was spent on international economic issues. Our successors do not have this luxury. Economic strength is today even more central to the way America is perceived by its friends and potential adversaries. U.S. political leadership in the world cannot be sustained if confidence in the American economy continues to be undermined by substantial trade and budget deficits.

For these reasons, the weaknesses of the U.S. economy may be among the most serious and urgent foreign policy challenges to the next president. Convincing economic discipline, clear and publicly supported long-term economic strategies, as well as equitable budget reductions, must be applied quickly if we are to halt the erosion of our international position.

It is increasingly obvious that our military prowess and even our nuclear capabilities do not by themselves contribute to the struggle for international markets; in this realm competitiveness, education, judicious government intervention, as well as price, wage and currency levels, determine success. The impact of the international economy on the daily lives of all Americans has drawn many more citizens, special interest groups, public and private institutions, businesses and elected representatives into seeking to influence U.S. foreign policy. The persistence of the American budget deficit has become a source of international as well as domestic concern. Great emotion is now attached to discussions of international trade and financial questions in our political debates—especially how we can restore our competitive position. Moreover, our citizens worry that the American standard of living is directly affected by economic decisions taken in foreign capitals that are less politically and militarily powerful than our own. This is not an argument against maintaining adequate defenses; it is to stress that this objective must go hand in hand with reducing our budgetary and trade deficits.

The primary responsibility of every president is to defend our national security. Given the range of American commitments and responsibilities, and given a continuing challenge to those interests, defense spending must remain a major budgetary outlay for the indefinite future. But the weaknesses of the American economy threaten to limit the resources available for maintaining our defense, foreign affairs and assistance budgets at adequate levels. Of course, changes in military posture and strategy should be made if assessments of the threat change, negotiations succeed or technological breakthroughs occur. However, too many major modifications of the American force structure now primarily occur not for these reasons but as a result of budgetary pressures. Even when reductions will not produce an abrupt deterioration in our strategic position, in the long run they could well weaken us.

The budget contraction is already beginning to complicate vital bilateral political relations and call into question whether the United States will be able to maintain some of its foreign military commitments, including those installations which give U.S. forces the ability to defend our interests, and those of our friends, throughout the world. Dramatic cuts in funds available to assist friends in the developing world are provoking serious political and humanitarian aftershocks in many of the poorer countries as well.

These reductions, including those in the civilian foreign affairs budget, also weaken the morale and performance of those Americans whose task it is to serve our country overseas. In the State Department, posts and positions are being eliminated not because they are redundant but because we cannot afford them. It is absurd that when the national interest dictates the need for emergency assistance of $200 million for the Philippines, we are hard pressed to find the money somewhere in our $4.5-trillion economy.

To sum up: America’s ability to influence events abroad and ensure prosperity at home will be determined in large part by how rapidly we get our economic house in order. Fortunately we can still make these decisions ourselves. We must face the fact that our economy and consumption have become so overextended in recent years that the remedies will involve sacrifice and slower growth in our standard of living. If, however, we ignore these economic realities, American influence abroad will decline significantly and our children will pay the price of our inattention and excesses in weakened security and declining competitiveness.


Japan. The stunning economic success and political stability that Japan has achieved have placed it in a privileged, but also precarious, position. Tokyo is experiencing what can be fairly described as the “problems of success.” Its major trading partners want Japan to modify its practices of emphasizing its national efforts above all other priorities. This approach may well have been necessary for Japan during the period of postwar reconstruction, but now it is inappropriate for an economic superpower with global reach and impact. Many Japanese would prefer to leave their international economic and security practices intact; some political and business leaders in Tokyo, however, understand the need for changes.

There are many shrill and contradictory voices in this country proffering advice on how Japan should change. Some regard Japan’s $60-billion trade surplus with the United States as the most urgent problem, and they insist that Japan modify its trading rules to reduce that imbalance substantially. Some believe that Japan should concentrate on providing massive economic and financial assistance to the developing world out of its substantial foreign exchange surpluses. Still others are convinced that Japan, which is fast becoming the most proficient non-nuclear military power in the world, should relieve the United States of some of its Asian defense burdens and increase defense spending substantially above the present level of one percent of GNP.

There can be no debate over the importance of Japanese-American ties. They are based on strong common interests—strategic and political, as well as economic. Preserving this relationship is vital to both countries. What is at issue is how best to proceed, not the value of the relationship itself. The United States needs a national strategy for dealing with our Japanese allies before we can ask our friends in Tokyo to work with us on strengthening our partnership.

We should start by recognizing that a root cause of the trade imbalance is the current superior productivity and long-range planning of Japanese industry. The so-called Japan problem is partly a result of superior Japanese competitiveness. The falling dollar has not yet curbed the American taste for Japanese imports, because they are presumed to be of superior quality. In the end, market forces more than governmental intervention will affect the trade deficit. At the same time, Japan needs to accelerate its efforts to stimulate domestic demand and to eliminate unfair discrimination against foreign imports.

We warn against any attempt to deal with the deficit by pressing Japan to step up its defense efforts. Of course, Japan has the right to determine its appropriate security requirements. The United States can have no interest in urging Japan to go beyond that. Such a course would generate the gravest doubts all over Asia. It might deflect Japan from a greater economic contribution to international stability, through a cooperative effort by all developed countries to infuse capital into the developing world.

We consider it essential that the dialogue with Japan be lifted to a more comprehensive level. Japan will be one of the major powers of the 21st century. We are becoming more and more interdependent. The issue is how to deal with the consequences of interdependency, not how to reverse or change the relationship.

The American-Japanese dialogue must not be confined to mutual harassment and recrimination on an industry-by-industry basis. The two countries should seek to establish overall goals and work toward them. One step would be to establish an overall trade balance the United States would find tolerable; within that balance, Japan would have the choice of either reducing its exports or increasing its imports, thus removing the need for sector-by-sector industrial negotiations.

Even more important is a broad strategy for contributing to the growth of developing areas. Japanese capital, funneled through international institutions, could play a seminal role in this regard. This is also important, especially in Latin America, as a means of alleviating the debt problem. A Japanese commitment to recycle a percentage of its trade surplus toward aid and assistance in the underdeveloped world would be a major achievement. For only in adopting a common course can we sustain the global economic growth without which economic competition between Japan and the United States could degenerate into a disastrous political conflict.

China. No relationship has changed more dramatically over the past four administrations, of both parties, than America’s relations with the People’s Republic of China. Sino-U.S. friendship is one of few uncontested achievements of American policy in the past two decades of bitter debates. We are concerned that it not be neglected as we become more involved in a new phase of East-West negotiations. There is a strong bipartisan consensus in favor of developing the relationship further.

The broad improvement in Sino-American relations remains grounded in common strategic concerns, supported by a political dialogue. A new element, however, is China’s economic modernization program, inspired by the leadership of Deng Xiaoping. China’s economic reforms offer an avenue for developing stronger and mutually advantageous ties. Given our technological prowess, the United States can play a special role in the development of the Chinese economy without generating fears of U.S. domination. We believe that we should play such a role, for a strong and independent China is in the American interest in sustaining an Asian balance of power and in collaborating on broader global issues.

China has already taken decisions that offer opportunities to American economic interests. American business no longer expects profits on the scale originally contemplated during the initial stages of normalizing relations with China. Nevertheless, the existence of a market of over one billion people and an increasingly open economy are reasons for optimism over the long run about the future of our trade and investment in the P.R.C. It is short-sighted and unfair, however, to continue to include the P.R.C. in less favorable categories for the purposes of technology transfer and financing, especially when we encourage China to maintain adequate defenses because of the strong Soviet military presence nearby. Thus we favor the use of discretionary powers to encourage the transfer of technology to China, to assist economic growth.

Americans should take the long view, as the Chinese always do. China’s position is changing. Its relations with its northern neighbor in particular, may be improving; this should not be disconcerting for us. We are confident that the Chinese leaders, now and in the future, will have a keen appreciation for China’s geopolitical interests, which we believe will continue to be consistent with our own.


We turn now to two regions where the United States has special interests.

The Arab-Israeli conflict. For the past forty years the United States has been the only major country able to engage all of the belligerents in peaceful efforts to solve the Arab-Israeli disputes. No progress toward peace has ever been achieved between warring Israelis, Egyptians, Jordanians, Syrians, Palestinians—and now Lebanese—without the personal involvement of an American president and secretary of state, not only in the procedure but also in the substance of the issues. American influence has led to important diplomatic achievements by the administrations we served. Separating the adversaries geographically, negotiating an effective cease-fire between the major armies and then brokering the peace treaty and diplomatic recognition between Israel and Egypt were important steps in the direction of a lasting solution.

Unfortunately, the peace process has been stalled for the past decade, and the forces of conciliation and compromise in the area have been weakened. The Israeli invasion of Lebanon in 1982 contributed to the rise of religious extremism, violence and foreign influence in that beleaguered nation. The tolerance of terrorism and the political intransigence of some radical Arab states have inflamed the atmosphere. The economies of the non-oil-producing Arab states—which are among the most moderate—are suffering. A deep political division in Israel over the peace process paralyzes diplomacy. The Palestinians are also divided and have not yet brought themselves to recognize Israel. Moreover, the long-festering, and deeply felt, Arab protests against the Israeli occupation of the West Bank and Gaza fuel both Arab demands and Israeli reprisals, particularly as a new generation appears on the scene.

In the midst of this turmoil and within months of elections in both the United States and Israel, Washington has put forward a new initiative. At the center of this American proposal is the convocation of an international conference. Whatever the structure of the negotiations, we agree with the Administration that Israel should not be asked to negotiate with groups that are unwilling to renounce Israel’s destruction, or that justify acts of terrorism against its population. We believe that Palestinians ready to abjure these goals should have an opportunity to participate fully in any peace process. We differ on the question of an international peace conference, but we agree that the ultimate issue is not procedure but substance.

Whatever the negotiating forum, America needs to develop a substantive position on the principal question in addressing the Palestinian issue. This can be summed up in three principles:

—Israel should not and cannot stay where it is in the occupied territories. The demographic trends there are running against Israel; the militancy of a hostile population will increase; radicalism will grow in the rest of the Arab world.

—At the same time, Israel has a right to secure and recognized frontiers. This elementary right was recognized more than twenty years ago in U.N. Resolution 242. Admittedly, in the missile age security cannot be absolute. We believe that a return to Israel’s pre-1967 borders would not be compatible with Israel’s survival. We believe, however, that Gaza and parts of the West Bank, including major Arab population centers, should be put under Arab control.

—The Palestinians have legitimate rights which should be recognized, provided they in turn unambiguously recognize the right of Israel to live within secure and recognized boundaries.

We are in no position to suggest a precise line on the West Bank. But we believe either the current American administration or its successor should develop a concept for a solution, in close consultation with all of the interested parties; coordination with Israel is obviously essential. The objective would be to develop a consensus on the basis for negotiations; if a consensus can be obtained then procedure will become secondary; if not, a stalemate is certain. The choice between the two outcomes will depend importantly on the creativity and purposefulness of whatever administration in Washington does the principal negotiation—almost surely the next one.

The western hemisphere. It is no longer possible for the United States to pretend that it alone can determine events from within or deter hostile forces from without in the western hemisphere. Since its own independence, the United States has felt a special concern for developments in the New World, although there has often been too much ignorance and arrogance in our policies and attitudes. The past presence of our missionaries, corporations and, on some occasions, U.S. gunboats and troops, in many of these countries are all part of a difficult heritage for Latin and North Americans. Recent troubles in these relations have made it clear that we must deal with the problems of our region differently than before, and also differently from the way we defend our interests on other continents. While it may be necessary to retrench American commitments in more distant places, it is unthinkable that we should now pay less attention to the western hemisphere.

Canada. Canada is a close ally, a friend and an important neighbor. It is often said that Americans pay attention to Canada only when there is a problem between us, e.g., the question of acid rain. Regrettably, the United States does too often take its friendship with Canada for granted, and fails to nurture this crucial relationship. Fortunately, despite this neglect, for more than a century relations between the two countries have been exemplary. Our common border is the most open in the world. The recently concluded U.S.-Canadian trade agreement is a historic achievement and a model way for close trading partners to regularize their commerce. We hope that it will be ratified soon. Some observers believe that this bilateral settlement of our trading problems could serve as a broader international model, especially in the western hemisphere. It is symbolic of our special relationship with Canada that President Reagan recently agreed to transfer to Canada sensitive military technology which heretofore had only been available to Great Britain.

Mexico. Mexico may well present the most challenging problems for the United States in the western hemisphere. Most Americans appreciate the importance of Mexico to the United States. However, it is very difficult to know how to deal with the complex relationship.

Traditional foreign policy approaches are of little use: the usual levers of diplomacy, military power and international economic policies do not apply to a close and friendly neighbor, with which we are connected by so many intangible ties. The issues that we face in Mexico are almost all domestic in character: the flow of people, cross-border trade, energy, culture, education, financial and fiscal matters, drugs. Organizationally, it is important to have a central and high-level coordinator for U.S. policy toward Mexico with good access to the president.

The United States has led public and private efforts to provide new financing for Mexico’s debt servicing, and the presidents of both countries have given high visibility to the special ties between the two countries. Mexico has liberalized significantly its trading practices and joined the General Agreement on Tariffs and Trade (GATT).

It would be unrealistic to assume that there is a simple, global solution for all of the issues in such a complex problem. We believe, however, that Mexican-American relations deserve high priority. Of particular importance is the handling of the Mexican external debt. How the United States and Mexico deal with the issue will strongly influence the broader question of Latin American debt.

The new presidents of the United States and Mexico should meet early and often. Relations with Mexico always will be delicate, and we must provide constant attention to maintaining a high degree of trust in a relationship that is enormously important and interdependent. The two leaders can try to anticipate key issues and particular problems on which they must focus, while encouraging active cabinet-level discussions of all outstanding differences.

Central America. The most immediate political concerns that we have in the western hemisphere relate to ending the wars in Central America while strengthening democratic forces and reducing Soviet and Cuban influence in the area. Central America provides a conspicuous example of an area where U.S. policy has suffered because of a lack of clear-cut national objectives that could be publicly debated and congressionally mandated. Confusion remains over whether our principal aim should have been to overthrow the Nicaraguan government, halt Nicaraguan support for insurrections elsewhere in Central America, eliminate the Soviet-Cuban presence and military assistance in Nicaragua or democratize the Sandinista regime. Now the presidents of five Central American nations have taken on the responsibility for making peace.

Is there anything left for the United States to do to promote an acceptable peace in the region?

First, it remains very much in the U.S. interest to obtain the withdrawal of Cuban and Soviet military advisers from Nicaragua, significant reductions in the armies and armaments in the region (especially in Nicaragua), a total ban on Sandinista help to guerrillas elsewhere, and the internal democratization of Nicaragua.

Second, the situation in Central America can be one measure of U.S.-Soviet relations: whether the Soviet Union is willing to suspend arms shipments into this area of our most traditional relationships.

Also outstanding is the issue of the level and scope of our assistance to the area. Four years ago a bipartisan commission appointed by the president unanimously recommended substantial economic assistance to Central America. That recommendation is even more important today and will gain in relevance if the Arias plan succeeds. Such aid should go primarily to regional development rather than to individual countries. The task of the United States should be to reinforce those institutions that give the Central Americans good reason to live productively and peacefully together.

Finally, the United States should also continue to support democracy within Nicaragua. Our diplomatic and material aid to those who work for a pluralistic economy and representative political process should be done openly.

Preventive diplomacy and preemptive reform can reduce the risks of extremist political infection and radical contamination. When confronted with such situations, the United States must define its interests early on and then develop strategies in cooperation with regional friends that will promote the likelihood of peaceful change and successor governments compatible with our own.

Latin American debt. One clear aim of the United States is to increase the likelihood that stable and democratic governments will survive in the region. To this end we must help them resolve critical problems of debt and development.

Most of the democratic governments that replaced military regimes in South America in recent years are fragile. Extreme leftist guerrilla movements, sometimes encouraged by powerful drug traffickers, pose serious threats to law and order. Violence and urban terrorism have increased while some in the military covet a return to power. Moreover, their massive external debts reduce significantly the capital available for growth and development.

At present, the principal Latin American debtors—Argentina, Brazil, Chile, Colombia, Mexico, Peru and Venezuela—owe foreign creditors about $350 billion. Interest payments alone on these debts range between 19 percent of export earnings, in the case of Colombia, and 46 percent of export earnings, as with Argentina. These governments cannot expend a major part of their export earnings on servicing their external debts; the key issue is to stimulate economic growth.

Western commercial banks alone cannot resolve debt problems of this magnitude. Their governments must become more fully involved, together with international financial institutions. Some new public and private monies must be provided so that Latin America can begin to grow again—which would also make it possible for the region again to absorb significant quantities of U.S. exports.

At the same time, the Latin Americans should restructure their economies to promote expansion of investments in the private sector from both domestic and foreign sources. Western nations other than the United States should make a major effort to buy more from these developing countries. For example, over the past several years, the United States has been taking over 60 percent of the manufactured exports from the developing world while Japan—with an economy more than half our size—has been taking only ten percent.

We cannot have a single policy for all of the region. We can, however, demonstrate concern and sensitivity for the Latin countries and tailor our strategy to meet individual cases. Many problems of the region can be solved with foresight and resources. If neglected, they will produce dangers to American interests that are much more serious than what has preoccupied us in Central America for the past decade.


As is apparent from the foregoing, our next president will be severely challenged to guide us through a period of international transition and to secure a firm place for the United States in a changing configuration of nations. He must focus American resources and energies on areas where precisely defined U.S. national interests are at stake. He must not be reluctant to admit that there are important issues, even conflicts, in which the United States has no special role to play because our vital interests are not engaged. But he must not shrink from defending our interests.

It is true that this is a more restrictive approach to the defense of American objectives than that in the immediate postwar period. We believe, however, that America’s international standing and national security need not be diminished because we adopt more selective and collaborative international strategies based on new realities. Our position can be strengthened by taking into account the growing strength of other regions.

We believe profoundly in the resiliency of the American people. They bring qualities to our foreign and national security policies that should reassure our allies and ourselves. Often in the past we have overcome great international challenges thanks to our adaptability and resourcefulness. The dynamic heterogeneity and individualism inherent in our society, which could cause chaos and confusion, have produced an array of talents—social, scientific and moral—that remain a formidable source of national energy. Imaginatively analyzing the new realities affecting America’s role in the world should provide the next administration with prescriptions for its foreign policies. Through such understanding and discipline, our leaders can guarantee that the future security and well-being of the American people will be at least as well defended in the future as they have been in the past.


Ακολουθεί πρόχειρη μετάφραση.

Διακομματικοί Σκοποί μιας Αμερικανικής Εξωτερικής Πολιτικής.


Χένρι Κίσσιγκερ – Σάυρους Βάνς.


Foreign Affairs 1 June 1988


Έχουμε αποφασίσει να γράψουμε αυτό το άρθρο μαζί, λόγω της βαθιάς μας πεποίθησης ότι η ασφάλεια των ελευθέρων λαών και η ανάπτυξη της ελευθερίας απαιτούν την αποκατάσταση διακομματικής συναίνεσης όσον αφορά την Αμερικανική εξωτερική πολιτική. Διαφωνούμε σε μερικές πολιτικές επιλογές. Είμαστε όμως πεπεισμένοι ότι οι Αμερικανικοί εθνικοί σκοποί πρέπει σε κάποιο βαθμό να είναι πάγιοι. Εάν επανακαθορίζονται – ή ακόμα κι αν υπόκεινται σε επανακαθορισμό – με κάθε αλλαγή της κυβέρνησης στην Ουάσιγκτον, οι ΗΠΑ θα κινδυνεύουν να γίνουν παράγοντας αστάθειας στην παγκόσμια σκηνή. Η εθνική μας τάση να παλινδρομούμε μεταξύ υπερβολικής επιθετικότητας και μη ρεαλιστικών προσδοκιών θα μεγεθυνθεί. Τα άλλα κράτη – φίλια ή εχθρικά – μη μπορώντας να προσαρμόσουν τις πολιτικές τους σ’ αυτές των ΗΠΑ, θα προχωρήσουν ανεξάρτητα, αφήνοντάς μας όλο και περισσότερο στο περιθώριο.


Ελπίζουμε ο νέος πρόεδρος να εκτιμήσει την αξία συνέχειας στην Αμερικανική εξωτερική πολιτική. Θα πρέπει να ξέρει ότι η χώρα έχει ευτυχήσει να υπηρετηθεί από αρχές που μας κράτησαν ισχυρούς και ευημερούντες για μισό σχεδόν αιώνα, τόσο με Συντηρητικούς όσο και με Δημοκρατικούς προέδρους.


Αυτή τη χρονιά της πολιτικής αλλαγής, και με μια εξωτερική πολιτική στην οποία αλλάζουν οι κύριοι ρόλοι τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, θεωρούμε ζωτικό να αναγνωρίσουμε κάποιους κρίσιμους υπερκομματικούς στόχους για τη νέα κυβέρνηση, που δεν χαρακτηρίζονται ούτε Συντηρητικής ούτε Δημοκρατικής υφής. Στις πολιτικές συζητήσεις αυτής της χρονιάς, θα υπάρξουν διαφορές απόψεων μεταξύ των υποψηφίων αναφορικά με τον καλύτερο τρόπο που μπορούν να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, και οι διαμάχες θα συνεχιστούν και μετά τη μέρα των εκλογών, επί συγκεκριμένων πολιτικών και των μεθόδων εφαρμογής τους. Παρόλα αυτά, εάν θα μπορούσε να επιτευχθεί μια ευρεία συμφωνία επί των κεντρικών στόχων της εξωτερικής πολιτικής,  τότε ο 41οςπρόεδρος των ΗΠΑ θα μπορούσε να ξεκινήσει τη διακυβέρνησή του έχοντας εξασφαλίσει μια ισχυρή λαϊκή εντολή για να ηγηθεί τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.




Μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα ένας αριθμός των πυλώνων επάνω στους οποίους ξαναχτίστηκε η παγκόσμια τάξη μετά τον ΙΙ ΠΠ θα έχουν αλλάξει σημαντικά. Για τις ΗΠΑ, το πυρηνικό μας μονοπώλιο θα έχει εξαφανιστεί και το σχετικό μας μερίδιο στην παγκόσμια οικονομία είναι μικρότερο του μισού απ’ ότι ήταν πριν 40 χρόνια. Άλλες χώρες, που έχουν διάφορους ρόλους στο παγκόσμιο περιβάλλον ήδη επηρεάζουν πολύ σημαντικά τα συμφέροντα των ΗΠΑ: οι οικονομίες της Ιαπωνίας, της Δυτικής Ευρώπης και των «πρόσφατα εκβιομηχανοποιημένων χωρών» αποτελούν προφανή παραδείγματα. Αρκετές χώρες διαθέτουν πυρηνικά όπλα και άλλες έχουν τη δυνατότητα να τα αποκτήσουν γρήγορα. Τα παλιά ζητήματα ασφάλειας μεταξύ Ανατολής-Δύσης εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά και νέα ζητήματα όπως η κρατικά υποστηριζόμενη τρομοκρατία και το διεθνές λαθρεμπόριο ναρκωτικών έχουν γίνει επείγοντα. Την ίδια στιγμή, τα υφιστάμενα από μακρού προβλήματα δεν μπορούν να αγνοηθούν: δηλ. θα συνεχίσει να υπάρχει η ανάγκη της ανθρωπιστικής βοήθειας στις φτωχότερες χώρες και λαούς.


Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ένας διαρκώς αυξανόμενος κατάλογος περιορισμών δράσεων που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ: παρά την τεράστια στρατιωτική μας ισχύ, η ικανότητά μας να διαμορφώσουμε μονομερώς τον κόσμο περιορίζεται συνεχώς. Ακόμα και με ισχυρή εσωτερική υποστήριξη, δεν έχουμε πλέον την οικονομική πολυτέλεια να κάνουμε από μόνοι μας στο διεθνές πεδίο όσα μπορούσαμε να κάνουμε την περίοδο αμέσως μετά τον ΙΙ ΠΠ. Για πολλούς από τους ένθερμους φίλους μας, η Σοβιετική απειλή εναντίον του ελεύθερου κόσμου φαίνεται να έχει εκλείψει, ειδικά μετά την αναρρίχηση στην ηγεσία της ΕΣΣΔ ενός μεταρρυθμιστή ηγέτη. Αυτή η θεώρηση τείνει στη μείωση της εξάρτησης της Δύσης από τον κυρίαρχο ρόλο της Αμερικής. Έτσι οι ΗΠΑ καλούνται να ασκήσουν μια νέα, λεπτότερη και πιο ολοκληρωμένη μορφή ηγεσίας, και ειδικότερα να παίξουν ένα μείζονα ρόλο στον καθορισμό των απειλών εναντίον της συμμαχίας.


Από το 1941, διαδοχικές γενιές Αμερικανών αποδέχτηκαν τις παγκόσμιες ευθύνες των ΗΠΑ. Τώρα φαίνεται ότι ένας αυξανόμενος αριθμός Αμερικανών θέλουν τις ΗΠΑ να είναι λιγότερο ενεργητικές στη διεθνή σκηνή από ότι παλαιότερα. Ισχυρίζονται ότι τα άλλα κράτη θα πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερα ρίσκα, ευθύνες και οικονομικά βάρη για τη διατήρηση της παγκόσμιας τάξης και της διεθνούς ευημερίας. Καταλαβαίνουμε τη δυσαρέσκεια που βρίσκεται κάτω από αυτή την εθνική συναισθηματική διάθεση, και συμφωνούμε ότι αυτό το ζήτημα θα πρέπει να αντιμετωπιστεί εποικοδομητικά τις επόμενες δεκαετίες. Όμως την ίδια στιγμή είμαστε πεπεισμένοι ότι αποτελεί καθήκον των ηγετών μας να μην επιτρέψουν στα όποια βάρη των διεθνών υποθέσεων να θέσουν σε κίνδυνο σημαντικά Αμερικανικά συμφέροντα και την ίδια την υπόθεση της ελευθερίας.


Το έθνος μας βρίσκεται στην ανατολή μιας νέας διεθνούς εποχής. Σε περιόδους πολιτικών αλλαγών είναι σημαντικό να υπάρξει μια εθνική συζήτηση αναφορικά με το πώς και το πού οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναλώσουν τους διπλωματικούς, τους στρατιωτικούς και τους οικονομικούς τους πόρους τις επόμενες δεκαετίες. Αυτές οι συζητήσεις θα πρέπει να περιλάβουν Αμερικανούς από ένα ευρύ επαγγελματικό φάσμα, γιατί οι πολίτες όλων των κατηγοριών της κοινωνικής ζωής έχουν ζωτικό ενδιαφέρον όχι μόνο για την επιβίωσή τους, αλλά και για τη μορφή του κόσμου στην οποία θα ζήσουν.


Στο υψηλότερο επίπεδο του πολιτικού μας συστήματος, οι υποψήφιοι πρόεδροι των Συντηρητικών και των Δημοκρατικών θα πρέπει να περιγράψουν, όχι συγκεκριμένες τακτικές κινήσεις, αλλά το όραμά τους για το ρόλο της Αμερικής στον κόσμο. Ελπίζουμε ότι θα εξηγήσουν ποιες διεθνείς δεσμεύσεις θα ενισχύσουν, θα μειώσουν ή θα αναθεωρήσουν. Και ελπίζουμε ότι θα αναγνωρίσουν ότι οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει κάποιες συγκεκριμένες δεσμεύσεις κατά την επιδίωξη των ζωτικών τους συμφερόντων, οι οποίες δεν μπορούν να επανακαθοριστούν με βάση μια  εφήμερη μόδα.


Υπάρχουν και άλλοι περιορισμοί που αναπτύχθηκαν τα τελευταία 20 χρόνια: ο νομοθετικός κλάδος της κυβέρνησης και τα ΜΜΕ έχουν καταστεί ισχυροί παίκτες στη διαμόρφωση και στην εφαρμογή της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ο ρόλος τους αποτελεί κατάλληλο αντικείμενο δημόσιας συζήτησης.


Ο νομοθετικός κλάδος έχει ξεκάθαρα καθορισμένες συνταγματικές ευθύνες εποπτείας και χρηματοδότησης της εξωτερικής και της αμυντικής πολιτικής των ΗΠΑ. Το Κογκρέσο πρέπει να ενημερώνεται πλήρως για τα σχέδια και τις ενέργειες του εκτελεστικού κλάδου της κυβέρνησης, και καμιά εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να σταθεί εάν η πλειοψηφία του Κογκρέσου, αντανακλώντας την κοινή γνώμη, είναι κάθετα αντίθετη σ’ αυτήν. Την ίδια στιγμή, το Κογκρέσο δεν πρέπει να διαμορφώνει τις τακτικές της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής ούτε πρέπει να επιβαρύνει τους υψηλά ιστάμενους κυβερνητικούς αξιωματούχους με περισσές μαρτυρίες/καταθέσεις. Σίγουρα υπάρχουν καλύτεροι τρόποι συνεννόησης μεταξύ του εκτελεστικού και του νομοθετικού κλάδου παρά να υποχρεώνονται οι υπουργοί εξωτερικών και άμυνας να σπαταλούν πάνω από το ¼ του χρόνου τους δίνοντας αλλεπάλληλες καταθέσεις/μαρτυρίες στο Κογκρέσο.


Μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ Κογκρέσου και Λευκού Οίκου είναι ουσιαστική, ακόμα και αν υπάρχουν διαφορές πολιτικής. Εντούτοις, μια τέτοια σχέση δεν θα λειτουργήσει αυτόματα. Όταν δημιουργείται κενό στην ηγεσία του εκτελεστικού κλάδου ή όταν παρακάμπτεται το Κογκρέσο, το αποτέλεσμα είναι να αναλαμβάνεται προσπάθεια καθημερινής ποδηγέτησης της εξωτερικής πολιτικής με νομοθετήματα. Με αυτό τον τρόπο τα εθνικά μας συμφέροντα υπόκεινται στην περιπέτεια της κοντόφθαλμης παλινδρόμησης της κοινής γνώμης και των μετατοπίσεων των πολιτικών ομάδων εντός του Κογκρέσου.


Είναι κατά τον ίδιο βαθμό επιθυμητό, να υπάρξει καλύτερη εκτίμηση της σημαντικής επίδρασης των ΜΜΕ στον τρόπο που λαμβάνονται οι αποφάσεις της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Πάντα θα υπάρχει κάποια ένταση μεταξύ της κυβέρνησης, που επιδιώκει τη χρησιμοποίηση του τύπου για να περάσει την άποψή της, και των ΜΜΕ, που επιδιώκουν να αποκτήσουν περισσότερη πληροφόρηση. Μια πιο ώριμη σχέση απαιτείται και από τις δυο πλευρές. Οι περισσότερες συγκρούσεις μεταξύ των ΜΜΕ και της κυβέρνησης συμβαίνουν όταν οι δημοσιογράφοι συγχύζουν το ρόλο τους με αυτόν του «κυβερνάν» ή όταν οι κυβερνητικοί θεωρούν την ευνοϊκή μεταχείριση από τον τύπο σημαντικότερη από τα αποτελέσματα της πολιτικής τους. Ένας βαθμός αυτοσυγκράτησης και αλληλοκατανόησης και από τις δύο πλευρές είναι ουσιώδης.


Καθώς προσπαθούμε να διασαφηνίσουμε τις επιλογές μας θα πρέπει να επικοινωνήσουμε στους πιο κοντινούς μας συμμάχους και φίλους τις βασικές μας σκέψεις, να τους παροτρύνουμε να κάνουν κι αυτοί το ίδιο και στη συνέχεια να ανταλλάξουμε τα συμπεράσματά μας. Είναι ουσιώδες να διερευνήσουμε με τους κύριους συνεργάτες μας το ρυθμό και τη μορφή των αλλαγών στις οποίες προσβλέπουμε. Όταν θα καταλήξουμε σε μια κοινή απόφαση – πράγμα που πιστεύουμε πως είναι δυνατό – θα πρέπει να προχωρήσουμε συλλογικά σ’ αυτές τις αλλαγές έτσι ώστε να ενισχύσουμε τη μακρά μας συνεργασία και την εμπιστοσύνη των λαών μας στην αποφασιστικότητά μας να διατηρήσουμε τη στενή μας σχέση.


Με τον καιρό αναμένουμε ότι ο ρόλος της Αμερικής σε μερικές περιοχές του κόσμου θα γίνει λιγότερο εμφανής. Εντούτοις, για το προβλεπτό μέλλον, οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να παίζουν ένα κύριο και συχνά ζωτικό ρόλο. Για πολύ καιρό ακόμα στο μέλλον, οι ΗΠΑ θα έχουν τη μεγαλύτερη στον κόσμο και πιο καινοτόμα οικονομία και θα παραμείνουν πυρηνική υπερδύναμη, πολιτιστικός και πνευματικός ηγέτης, δημοκρατικό πρότυπο και κοινωνία η οποία αποδίδει εξαιρετικά στην κάλυψη των αναγκών των πολιτών της. Αυτά όλα αποτελούν πολύ δυνατά στοιχεία.


Οι ΗΠΑ οι οποίες θα προσαρμόζονται στις νέες διεθνείς πραγματικότητες και θα χτίζουν μια ευρεία συναίνεση επί των κύριων συμφερόντων της στον κόσμο θα δίνουν δικαίωμα στην αισιοδοξία. Μόνο ένας συνδυασμός, εσωτερικού ιδεολογικού εξτρεμισμού, σύγχυσης μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, εσωτερικών οικονομικών προβλημάτων, ξενοφοβίας και απώλειας της αυτοπεποίθησης μας μπορούν να εξασθενίσουν το ρόλο των ΗΠΑ στις διεθνείς υποθέσεις.




Προς χάριν παραδείγματος θα εφαρμόσουμε τις πιο πάνω αρχές επί ορισμένων κύριων ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής, αρχίζοντας με το κεντρικό ζήτημα των σχέσεων μας με την ΕΣΣΔ.


Σχέσεις ΗΠΑ-ΕΣΣΔ. Η κατοχή τεράστιου πυρηνικού δυναμικού επιβάλλει στις δύο υπερδυνάμεις ιδιαίτερες υποχρεώσεις για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης. Και οι δύο έχουν ηθικό και πρακτικό καθήκον να αποτρέψουν ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα. Όμως, αυτό το κοινό καθήκον υπάρχει μέσα στα πλαίσια ιδεολογικών διαφορών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Η Αμερική έχει επίσης την υποχρέωση να διασφαλίσει ότι η θέλησή της να υπερασπιστεί την ελευθερία και τη δικαιοσύνη δεν θα επηρεαστεί αρνητικά από τις διαπραγματεύσεις με την ΕΣΣΔ, οι οποίες (πιθανόν) εγείρουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες.


Σήμερα η ανάδειξη μιας ανανεωμένης Σοβιετικής ηγεσίας εγείρει νέες ελπίδες για τις σχέσεις ΕΣΣΔ-ΗΠΑ. Έχουμε και οι δύο συναντήσει αρκετές φορές τον Γεν. Γραμ, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και έχουμε ξοδέψει αρκετό χρόνο με μερικούς από τους στενούς του συμβούλους. Θεωρούμε τον Γκορμπατσόφ άτομο υψηλής νοημοσύνης, αποφασισμένο να διορθώσει τις αποτυχίες της Σοβιετικής οικονομίας εφαρμόζοντας σοσιαλιστικές λύσεις. Είναι πειστικός όταν επιχειρηματολογεί λέγοντας ότι προτιμά να ζει σε ειρήνη με τη Δύση και ότι θέλει να μειώσει της αμυντικές δαπάνες της ΕΣΣΔ ώστε να μεταφέρει πόρους στην οικονομία προς όφελος των πολιτών. Την ίδια στιγμή, δεν έχουμε αμφιβολίες ότι ο Γκορμπατσόφ είναι πλήρως δεσμευμένος στην υπεράσπιση των διεθνών σκοπών της ΕΣΣΔ.


Ποιες, λοιπόν, πρακτικές επιπτώσεις θα έχουν αυτές οι παρατηρήσεις; Για παράδειγμα, τι εννοεί ο Γκορμπατσόφ όταν αναφέρεται σε «ισοζύγιο συμφερόντων»; Και με πόση ακρίβεια θα καθόριζε τους νόμιμους σκοπούς της ΕΣΣΔ;


Η πολιτική μας έναντι της ΕΣΔΔ δεν πρέπει να καθορίζεται με βάση κομματικές πολιτικές στις ΗΠΑ, ούτε με βάση τις εσωτερικές πολιτικές του Κρεμλίνου. Το κύριο ενδιαφέρον μας θα πρέπει να επικεντρώνεται στη Σοβιετική εξωτερική πολιτική και στα τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ.


Κανένας Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να βασίσει την πολιτική του έναντι της ΕΣΣΔ στις υποτιθέμενες προθέσεις ενός Σοβιετικού ΓΓ. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε κατά πόσο οι προθέσεις του μπορεί να αλλάξουν ριζικά κάτω από εσωτερικές πολιτικές πιέσεις. Ο διάδοχός του μπορεί να αλλάξει πολιτική, όπως συνέβηκε στο παρελθόν. Ούτε μπορούμε να προσποιούμαστε ότι καταλαβαίνουμε τόσο καλά τις εσωτερικές διαδικασίες του Κρεμλίνου ώστε να γνωρίζουμε κατά πόσο ο Γκορμπατσόφ θα πετύχει ή ακόμα αν θα επιβιώσει. Ακόμα και η διαφάνεια και η αναδιάρθρωση (Glasnost – perestroika), οι οποίες εμπεριέχουν μια σύμφυτη ελκυστικότητα για τη Δύση, δεν πρέπει από μόνες τους να διαφοροποιήσουν θεμελιωδώς τον τρόπο με τον οποίο συνδιαλλασσόμαστε με τη ΣΕ.


Αυτή τη στιγμή διεξάγεται ένας σημαντικός αγώνας στη ΣΕ, μεταξύ των αναθεωρητών και των συντηρητικών, τόσο στο κόμμα όσο και στην κυβέρνηση. Αλλά αυτό που πάνω απ’ όλα τους χωρίζει, είναι ο τρόπος που θα ισχυροποιήσουν τη ΣΕ. Βεβαίως καλωσορίζουμε τις ενδείξεις μεγαλύτερης εσωτερικής ελευθερίας στην ΕΣΣΔ και την αυξημένη μετανάστευση των μειονοτήτων. Πολύ φυσικά, είμαστε υπέρ των δυνάμεων της αλλαγής. Πλην όμως, η Δύση μπορεί μόνο περιθωριακά να επηρεάσει το αποτέλεσμα αυτού του αγώνα, ο οποίος οφείλεται στις εσωτερικές αποτυχίες και στις αντιφάσεις του Σοβιετικού συστήματος, και γίνεται για διακυβεύματα τα οποία δεν μας αφορούν άμεσα.


Μέχρι τώρα το κύριο – και σχεδόν αποκλειστικό – αντικείμενο των διαπραγματεύσεων Ανατολής-Δύσης ήταν ο έλεγχος των εξοπλισμών. Σκοπός αυτών των διαπραγματεύσεων ήταν η συνεισφορά τους στη μείωση της έντασης μεταξύ Ανατολής-Δύσης, στη βελτίωση των πολιτικών σχέσεων και στη διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.


Και οι δυο μας έχουμε συμμετάσχει στο παρελθόν σ’ αυτές τις διαπραγματεύσεις. Συμφωνούμε με τα κίνητρά τους. Συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε δυναμικά την ιδέα του ελέγχου των εξοπλισμών. Την ίδια στιγμή, θέλουμε να προειδοποιήσουμε εναντίον της ανάδειξης του ζητήματος του ελέγχου των εξοπλισμών σε αποκλειστικό βαρόμετρο των Αμερικανο-Σοβιετικών σχέσεων.


Η Συνθήκη για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μέσου Βεληνεκούς (Intermediate-range Nuclear Forces –INF) θα είναι η πρώτη συμφωνία εξοπλισμών που θα επικυρωθεί και από τις δύο χώρες εδώ και περισσότερο από 15 χρόνια. Επειδή αφορούσε τα απλούστερα και ευκόλως διαχωριζόμενα ζητήματα του ελέγχου των εξοπλισμών και επιπλέον περιλάμβανε σχετικά εύκολες μεθόδους επιβεβαίωσης [της συμμόρφωσης των δύο χωρών με τις πρόνοιες της συμφωνίας], η συμφωνία συνομολογήθηκε χωρίς να επηρεαστούν τα ουσιώδη στοιχεία της Ατλαντικής συνεργασίας [παρόλο που οι ΗΠΑ δεν συμβουλεύτηκαν γι’ αυτήν τους συμμάχους τους].


Εντούτοις, οι μελλοντικές συμφωνίες με τη ΣΕ, θα είναι πολύ πιο δύσκολο να συνομολογηθούν. Η Πρωτοβουλία Στρατηγικής Άμυνας (Strategic Defense Initiative – Στρατηγικό πυραυλικό πρόγραμμα των ΗΠΑ που θα αντιμετώπιζε τους βαλλιστικούς πυραύλους της ΕΣΣΔ. «Πόλεμος των Άστρων») βοήθησε να μαλακώσουν οι διαπραγματευτικές θέσεις της ΣΕ, αλλά η ένταξη του ζητήματος της άμυνας του διαστήματος σε μια μελλοντική συνθήκη εξοπλισμών ή στο μελλοντικό αμυντικό σχεδιασμό της Δύσης δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο ζήτημα. Ενώ ενδιαφέρει ακόμα τους Σοβιετικούς, η αξία της ΠΣΑ σαν διαπραγματευτικού χαρτιού εκ μέρους των ΗΠΑ έχει μειωθεί καθώς αυξάνονται οι εσωτερικές αντιδράσεις και οι αντιρρήσεις που αφορούν τη χρηματοδότηση του προγράμματος. Αυτό είναι ένα καλό παράδειγμα της ανάγκης διαμόρφωσης κλίματος συναίνεσης στο εσωτερικό. Αν και διαφέρουμε στην εφαρμογή της, η έρευνα και ανάπτυξη που προβλέπεται στην ΠΣΑ πρέπει να συνεχιστεί και να διατηρηθούν τα οφέλη που προέκυψαν από τα δικά μας προγράμματα εφαρμογής της ΠΣΑ.


Είναι απαραίτητο η επόμενη φάση του ελέγχου των εξοπλισμών να επικεντρωθεί στις συμβατικές δυνάμεις και τα όπλα στην Ευρώπη. Το ζήτημα των συμβατικών όπλων και της μείωσης των στρατιωτικών δυνάμεων στην όποια μελλοντική συμφωνία ελέγχου εξοπλισμών, θα πρέπει να είναι καίριας σημασίας για τη Δύση. Πιστεύουμε ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να επανεξετάσει τη δομή δυνάμεων και τα σχέδια ελέγχου εξοπλισμών που έχει, κάτω από το φως των ενδεχόμενων διαπραγματεύσεων. Κανένας από τους δυο μας δεν συνιστά περαιτέρω μειώσεις στο δυναμικό των πυρηνικών μας όπλων «πολύ βραχέως» βεληνεκούς (τακτικών όπλων πεδίου μάχης) στην Ευρώπη, χωρίς την παράλληλη μείωση των Σοβιετικών συμβατικών δυνάμεων και όπλων.


Δυστυχώς, η Δύση δεν έχει κάνει ακόμα ικανοποιητική δουλειά όσον αφορά το καίριο ζήτημα του ελέγχου των συμβατικών όπλων. Δεν υπάρχει συμφωνία σε στόχους, σε ακριβή στοιχεία ή σε μεθόδους αξιόπιστης επιβεβαίωσης των συμβατικών δυνάμεων και υλικού. Ακόμα και πριν την ανάληψη της κυβέρνησης από το νέο πρόεδρο, η Αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να επικεντρώσει τους καλύτερους πνευματικούς και επιστημονικούς της πόρους στη μελέτη των ζητημάτων που αφορούν τα όρια ή τον περιορισμό των συμβατικών δυνάμεων. Είναι ξεκάθαρο ότι οι όποιες μειώσεις θα πρέπει να είναι εξόχως ασύμμετρες προκειμένου να επιτευχθεί ένα σταθερό ισοζύγιο [επειδή οι ΗΠΑ θα μειώνουν τακτικές πυρηνικές δυνάμεις ενώ η ΣΕ συμβατικές]. Αυτός ο παράγοντας από μόνος του σημαίνει ότι οι διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο των συμβατικών όπλων σίγουρα θα εξελιχθούν στο πιο δύσκολο πρόβλημα ελέγχου εξοπλισμών για τη ΝΑΤΟ-ική συμμαχία τη δεκαετία του 1990.


Επίσης πιστεύουμε ότι έχει φτάσει ο καιρός να δοθεί έμφαση στον πολιτικό διάλογο μεταξύ ΗΠΑ-ΕΣΣΔ. Ενώ γράφεται αυτό το άρθρο οι Σοβιετικοί έχουν συμφωνήσει να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από το Αφγανιστάν. Εάν αυτό γίνει με τρόπο που θα επιτρέψει στον Αφγανικό λαό να αποφασίσει το μέλλον του, τότε το θεωρούμε σαν μια σημαντική πρόοδο. Οι Σοβιετικοί αναφέρονται τώρα ρητορικά σε «αμοιβαία» και «συλλογική» ασφάλεια αντί σε μονομερή πλεονεκτήματα. Σε συζητήσεις με Δυτικούς αξιωματούχους, τονίζουν ότι οι στρατιωτικές τους στρατηγικές και δόγματα είναι «αμυντικά,» και δίνουν την εντύπωση μεγαλύτερης ευελιξίας σε κάποιες συζητήσεις επί θεμάτων ελέγχου εξοπλισμών.


Σε κάθε περίπτωση, η τελική δοκιμή των προθέσεων της κάθε κυβέρνησης δεν είναι η ρητορική της αλλά οι πάγιες θέσεις που λαμβάνει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και οι συγκεκριμένες της ενέργειες. Έτσι, μερικά ζητήματα στα οποία θα πρέπει να απαντήσει η ΣΕ είναι: η διεθνής συνεργασία εναντίον της κρατικά προωθούμενης τρομοκρατίας, η προθυμία να αποδεχθεί ασύμμετρες μειώσεις των Σοβιετικών συμβατικών δυνάμεων [σε σχέση με τις μειώσεις των Αμερικανικών πυρηνικών δυνάμεων] έτσι ώστε να μειωθεί το στρατιωτικό της πλεονέκτημα στην Ευρώπη και να αυξηθεί η συνεισφορά της στον τερματισμό των περιφερειακών συγκρούσεων.


Το γενικό μας συμπέρασμα είναι ότι έχουμε μπροστά μας μια στρατηγική ευκαιρία σημαντικής βελτίωσης των Σοβιετικο-Αμερικανικών σχέσεων. Το ζήτημα που τίθεται είναι πώς θα μπορέσουμε να εκμεταλλευτούμε ένα ευνοϊκό συσχετισμό δυνάμεων. Αυτό απαιτεί ένα συγκροτημένο Αμερικανο-Δυτικό πολιτικό πρόγραμμα.


Η Δύση θα πρέπει να διερευνήσει με ανοιχτό μυαλό, σε ποια προσεκτικά βήματα μπορεί να προχωρήσει προκειμένου να συμφιλιώσει ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ και της ΣΕ. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, στις αρχές του επόμενου χρόνου θα υπάρξει μια ανεπανάληπτη ευκαιρία συζήτησης μεταξύ του επόμενου Αμερικανού προέδρου και του ΓΓ της ΣΕ. Ένας νέος αρχηγός της εκτελεστικής εξουσίας θα βρίσκεται στο Λευκό Οίκο και ο Μ. Γκορμπατσόφ θα έχει συμπληρώσει την πρώτη του τετραετία ως ΓΓ και θα είναι απασχολημένους με το σχεδιασμό του 12-ετούς προγράμματος της χώρας του, που θα οδηγήσει τη Σοβιετική οικονομία στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Με δεδομένα τα εσωτερικά προβλήματα και υπό το φως της νέας ισορροπίας των διεθνών δυνάμεων, είναι πιθανόν η Σοβιετική ηγεσία να θεωρήσει ότι θα είναι προς το συμφέρον της ένα σοβαρός και συνεχής διάλογος με τις ΗΠΑ.


Έτσι από την αρχή της σχέσης τους ο νέος Αμερικανός πρόεδρος και ο ΓΓ της ΣΕ θα πρέπει να ξεκινήσουν μια ευρεία συζήτηση σχετικά με το πού θέλουν να οδηγηθούν οι σχέσεις ΗΠΑ-ΕΣΣΔ στις αρχές του νέου αιώνα και τι προτείνουν να συνεισφέρουν για τη διατήρηση ενός κλίματος διεθνούς αυτοσυγκράτησης. Βεβαίως, οι λεπτομέρειες των επαφών θα πρέπει να αποφασιστούν από τη νέα κυβέρνηση. Η διαδικασία μπορεί να αρχίσει με έμπιστους αντιπροσώπους του νέου προέδρου και του ΓΓ με την εντολή να διερευνήσουν τις ευκαιρίες και τα όρια που οι προϊστάμενοί τους εκτιμούν ότι θα υπάρξουν στις σχέσεις τους κατά τη διάρκεια της θητείας τους. Ένας τέτοιος διάλογος μπορεί να θέσει την ημερήσια διάταξη και τον τόνο των μετέπειτα πιο επίσημων επαφών μεταξύ των ιδίων των ηγετών, που θα επικεντρωθούν κυρίως σε πολιτικά θέματα.


Πέραν αυτής της αρχικής φάσης, θα προτείναμε την υιοθέτηση τακτικών συναντήσεων ΗΠΑ-ΣΕ, έτσι ώστε οι εν λόγω συναντήσεις μεταξύ των δύο ηγετών να μην θεωρούνται είτε επιβράβευση μιας ενδεχόμενης καλής συμπεριφοράς, είτε ως λόγοι για να γίνουν οι όποιες παραχωρήσεις, είτε ως προσχήματα για υπογραφή συμφωνιών.


Με την αναρρίχηση του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στην εξουσία, έχει αναγεννηθεί το ενδιαφέρον σχετικά με την προοπτική των Σοβιετικο-Αμερικανικών οικονομικών σχέσεων. Ενδεχομένως να υπάρχουν περισσότερες ευκαιρίες για το Αμερικανικό εμπόριο στην ΕΣΣΔ, αν και το εμπόριο με τη Δύση δεν είναι πιθανόν να μεταβάλει σημαντικά το ρυθμό και την κατεύθυνση των μεταρρυθμίσεων του Γκορμπατσόφ. Οι Αμερικανοί επιχειρηματίες ήδη διερευνούν αυτό που βλέπουν ως μια δυνητικά αναπτυσσόμενη και πιο ανοιχτή Σοβιετική αγορά. Δεν ανησυχούμε ότι οι αναπτυσσόμενοι οικονομικοί δεσμοί με την ΕΣΣΔ θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη δημιουργία ενός σοβαρού οικονομικού κινδύνου. Δεν φαίνεται να υπάρχει προοπτική ο όγκος του Δυτικού εμπορίου και της οικονομίας να φτάσει σε τέτοια αναλογία που να βελτιώσει ριζικά τις προοπτικές της Σοβιετικής οικονομίας. Οι στόχοι εκσυγχρονισμού που έθεσε ο Γκορμπατσόφ δεν θα επιτευχθούν για πολλές δεκαετίες και μέχρι τότε οι Δυτικές οικονομίες θα έχουν αναπτυχθεί με ακόμα μεγαλύτερους ρυθμούς.


Παρόλα αυτά, οι ΗΠΑ θα πρέπει να είναι προσεκτικές στη διαμόρφωση της εμπορικής τους πολιτικής. Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικές σχετικά με τη μετάδοση τεχνογνωσίας η οποία θα ενίσχυε τις Σοβιετικές στρατιωτικές δυνατότητες. Οι Σοβιετικοί εξακολουθούν να θέτουν σε υψηλή προτεραιότητα την απόκτηση, με οποιονδήποτε τρόπο, ευαίσθητων εμπορικών και στρατιωτικών πληροφοριών από τη Δύση.


Ελπίζουμε επίσης ότι τα στελέχη της Δύσης θα κατανοήσουν ότι ο οικονομικός εκσυγχρονισμός της ΕΣΣΔ δεν σημαίνει αυτόματα και νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες. Πράγματι, θα εξακολουθήσουν να υφίστανται νομικοί, ηθικοί και πολιτικοί περιορισμοί και από τις δύο πλευρές [ΗΠΑ-ΣΕ]. Και οι δυο μας διατηρούμε σοβαρές αμφιβολίες για τις τροπολογίες Jackson-Vanik και Stevenson, που εξάρτησαν τον χαρακτηρισμό της ΕΣΣΔ ως του πιο ευνοούμενου οικονομικά κράτους από τις διαδικασίες εσωτερικής μετανάστευσης στην ΣΕ. Η Σοβιετική μεταναστευτική πολιτική φαίνεται ότι είναι υπό επανεξέταση, απομένει όμως να δούμε κατά πόσο οι αλλαγές αυτές θα είναι ικανοποιητικές ώστε να δικαιολογούν μια τροποποίηση της θέσης των ΗΠΑ.


Ατλαντικές Σχέσεις. Νωρίς κατά τη θητεία του ο επόμενος πρόεδρος θα προεδρεύσει στην 40ηεπέτειο της εγκαθίδρυσης της Ατλαντικής συμμαχίας. Το ΝΑΤΟ αποτελεί μια από τις πιο επιτυχείς συμμαχίες στην ιστορία. Διασφάλισε την ειρήνη στην Ευρώπη για 4 δεκαετίες – τη μακρότερη ειρηνική περίοδο από τότε που δημιουργήθηκε το Ευρωπαϊκό σύστημα κρατών. Συνδέει την Αμερική με χώρες παρόμοιας πνευματικής κληρονομιάς. Πρέπει να παραμείνει ο θεμέλιος λίθος της πολιτικής των ΗΠΑ.


Όμως οι συνθήκες έχουν αλλάξει σε τεράστιο βαθμό από τις πρώτες μέρες του ΝΑΤΟ. Το ατομικό μονοπώλιο των ΗΠΑ του 1945 έδωσε τη θέση του σε μια πυρηνική ισοδυναμία με την ΕΣΣΔ. Αυτή η κατάσταση, όπως και άλλες πτυχές των σχέσεων Ανατολής-Δύσης, έχουν εγείρει αμφιβολίες σε ορισμένες πλευρές αναφορικά με τη συνεχιζόμενη δέσμευση της Αμερικής να υπερασπίσει την Ευρώπη. Μια δεύτερη σημαντική αλλαγή από τη δεκαετία του 1940 είναι η οικονομική ανόρθωση της Ευρώπης και η αυξανόμενη σημασία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ως οικονομικής και πολιτικής οντότητας. Αυτό το γεγονός τείνει στην αναβάθμιση του οικονομικού ανταγωνισμού με τις ΗΠΑ και εγείρει μερικά πιο ευρεία θέματα στις Αμερικανο-Ευρωπαϊκές σχέσεις. Και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού έχει ωριμάσει μια νέα γενιά, η οποία δεν μοιράζεται ούτε το αίσθημα του κινδύνου, ούτε τη συναισθηματική δέσμευση της συνεργασίας που χαρακτήριζε το ΝΑΤΟ κατά τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του. Επιπλέον, η εποχή της πιο ενεργητικής διπλωματίας με την Ανατολή, στη οποία εμπλέκονται τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι σύμμαχοι τους, δημιουργεί νέες προκλήσεις και κινδύνους μιας ανταγωνιστικής ξεχωριστής προσέγγισης προς τη Μόσχα.


Καταληκτικά, το καθεστώς της Ατλαντικής συμμαχίας επιβάλλει την ανάληψη μιας νέας ώθησης στη στρατηγική, στη διπλωματία και στις εσωτερικές σχέσεις.


Είναι καιρός για το ΝΑΤΟ να επαναπροσδιορίσει τους στόχους και τις αποστολές του. Αμέσως μετά τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, τα μέλη του ΝΑΤΟ θα πρέπει να ξεκινήσουν μια ευρεία επαναξιολόγηση των αποστολών και των σχεδίων τους για την επόμενη δεκαετία – ίσως μέσω της ανάθεσης σε μια ομάδα διακεκριμένων ιδιωτών της εκπόνησης σχετικής αναφοράς. Αυτή η επαναξιολόγηση θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών το αργότερο. Από αυτή την αναφορά θα πρέπει να προκύψει μια αναθεωρημένη οργάνωση και δομή δυνάμεων της συμμαχίας, καθώς και ξεκάθαρα κριτήρια που να αφορούν την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων με την ΕΣΣΔ για τον έλεγχο των εξοπλισμών.


Οι ΗΠΑ θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν κατηγορηματικά ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να αμυνθεί χωρίς τη διαθεσιμότητα ικανών ποσοτήτων και τύπων πυρηνικών και συμβατικών όπλων, ούτως ώστε να μπορεί να αποτρέψει έναν πυρηνικό αντίπαλο, ο οποίος εξακολουθεί να διατηρεί συμβατική υπεροπλία σε κάποιες σημαντικές κατηγορίες και ο οποίος διαθέτει πυρηνικά όπλα σταθμευμένα εντός των συνόρων του, τα οποία μπορούν να πλήξουν ολόκληρη την Ευρώπη. Δεν θα προσφέρουν τίποτε στη συμμαχία διάφορες εικασίες, ακραίες προτάσεις ή ευφάνταστες ιδέες – όπως η πλήρης αποπυρηνικοποίηση της Ευρώπης, η πλήρης κατάργηση των βαλλιστικών πυραύλων, υποσχέσεις εναντίον της καταφυγής σε πρώτο πυρηνικό κτύπημα ή υπερβολές ότι η Πρωτοβουλία Στρατηγικής Άμυνας (SDI) θα προσφέρει μια αδιαπέραστη ασπίδα. Αυτά τα ουτοπικά οράματα υπονομεύουν τις σοβαρές συζητήσεις για μια κοινή Ατλαντική στρατηγική και στιγματίζουν αυτά τα ίδια τα όπλα πάνω στα οποία θα πρέπει να στηρίζεται στο προβλεπτό μέλλον μια αξιόπιστη αποτροπή.


Αναμφίβολα η Ευρώπη έχει μεγαλύτερο ρόλο και πιο δυνατή φωνή σ’ ότι αφορά την άμυνα των εδαφών της. Αυτό αντανακλά την πραγματικότητα της Ευρωπαϊκής ισχύος. Αναλόγως, ο σχετικός ρόλος των ΗΠΑ μάλλον θα περιορίζεται, αν και όχι η δέσμευσή τους να υπερασπιστούν την Ευρώπη με όλα τα αναγκαία μέσα. Η αυξανόμενη ενδο-Ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία, πιθανώς με τη μορφή μιας Ευρωπαϊκής αμυντικής οντότητας, πρέπει να υποστηριχθεί. Με την ΕΚ να προχωρεί στην οικονομική ολοκλήρωση μέχρι το 1992, είναι πολύ αναγκαίο να προχωρήσει μέχρι τότε μια νέα δομή άμυνας της Δυτικής Ευρώπης.


Καθώς ο Ευρωπαϊκός κλάδος της Ατλαντικής άμυνας θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, οι ΗΠΑ θα βρεθούν μπροστά σε μια συμμαχία που τα μέλη της θα έχουν όλο και περισσότερο το αίσθημα της αυτονομίας. Τα μέλη της συμμαχίας έχουν συχνά αντίθετες απόψεις. Οι διαφορές απόψεων μέσα στο ΝΑΤΟ μπορεί να μην περιορίζονται σε στρατηγικές της συμμαχίας έναντι των χωρών του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Διακριτές Δυτικοευρωπαϊκές προσεγγίσεις σε κρίσεις που λαμβάνουν χώρα στον Τρίτο Κόσμο μπορεί να γίνουν πιο συνηθισμένες. Εντούτοις, πιστεύουμε ότι οι ηγέτες του ΝΑΤΟ πρέπει να καταλάβουν πως αν επιτρέψουν να κρυφοκαίνε διαιρέσεις εντός του ΝΑΤΟ για ζητήματα έξω από το ΝΑΤΟ, θα απειληθεί η ικανότητα της συμμαχίας για συνεργασία και αμοιβαία άμυνα μέσα στην περιοχή του ΝΑΤΟ και συνεπακόλουθα θα απειληθούν τα ζωτικά συμφέροντα του κάθε μέλους του.


Δεν πρέπει να φαινόμαστε απολογητικοί στις ανοιχτές συζητήσεις για την ανάγκη αναμόρφωσης της Ατλαντικής συμμαχίας. Αντιθέτως, πρέπει να είμαστε περήφανοι που η Ευρώπη ανακτά την ισχύ της και που αυτός ο ελεύθερος συνασπισμός δημοκρατικών εθνών υπηρέτησε τους κοινούς μας στόχους τόσο καλά. Η συμμαχία μπορεί να χειριστεί και να ρυθμίσει τις απαιτούμενες αλλαγές εποικοδομητικά με προβλεπτικότητα και προσαρμοστικότητα, βάσει προμελετημένων και λογικών τρόπων, που να υποστηρίζονται από την κοινή γνώμη. Αν το ΝΑΤΟ περιμένει το πότε θα συμβεί η κρίση – π.χ. επί του τρόπου αντίδρασης σε μια μείζονα Σοβιετική διπλωματική ή στρατιωτική κίνηση, ή σε μια μεγάλη οικονομική ύφεση στη Δύση – η Ατλαντική δομή θα αλλάξει προς το χειρότερο κάτω από την πίεση δυσμενών εξωτερικών γεγονότων.


Δεν υπάρχει σημαντική πολιτική δύναμη στη Δύση που να αντιτίθεται στην ύπαρξη του ΝΑΤΟ. Μερικά πολιτικά κόμματα μερικές φορές διαφωνούν ως προς το πώς ή το πότε αλλά όχι ως προς το κατά πόσο το ΝΑΤΟ θα πρέπει να είναι ισχυρό και σε εγρήγορση. Οι πολιτικοί μπορεί να διαφωνούν ως προς την αξιολόγηση του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, αλλά η Ατλαντική συμμαχία δεν μπορεί να στηρίζει τις πολιτικές της στην τύχη του. Τέλος, τα πρόσφατα γεγονότα στην Πολωνία μας υπενθυμίζουν ότι μια σταθερή σχέση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης παραμένει στην ημερήσια διάταξη.


Τα ισχυρά σημεία της Δυτικής συμμαχίας βασίζονται στις κοινές δημοκρατικές αξίες και στην ικανότητά της να ανταποκρίνεται, συχνά με συντονισμό και ομοθυμία, όταν οι συνθήκες αλλάζουν ή αλλάζει η στάση της κοινής γνώμης. Η Δύση έχει την πλήρη ικανότητα να αναδιοργανωθεί και έτσι να αναδυθεί καλύτερα προετοιμασμένη για να υπερασπιστεί τις ελευθερίες και την ευμάρειά της.




Η Παγκόσμια Οικονομία. Ο ρόλος της Αμερικής στον κόσμο εξαρτάται κατ’ ευθείαν από τη δύναμη και την αποτελεσματικότητα της οικονομίας της. Η εξάρτηση της εξωτερικής από την οικονομική πολιτική όλο και αυξάνεται.


Όταν υπηρετούσαμε ως υπουργοί εξωτερικών, μόνο ένα μικρό μέρος του χρόνου μας αναλωνόταν σε διεθνή οικονομικά θέματα. Οι διάδοχοι μας δεν έχουν αυτή την πολυτέλεια. Η οικονομική ισχύς είναι σήμερα ακόμα πιο κεντρική όσον αφορά τον τρόπο που η Αμερική γίνεται αντιληπτή από τους φίλους και τους πιθανούς αντιπάλους της. Η πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ στον κόσμο δεν μπορεί να διατηρηθεί εάν η εμπιστοσύνη στην Αμερικανική οικονομία εξακολουθήσει να υπονομεύεται από σημαντικά εμπορικά και οικονομικά ελλείμματα.


Για αυτούς τους λόγους, οι αδυναμίες της οικονομίας των ΗΠΑ μπορεί να είναι από τις πιο σοβαρές και επείγουσες προκλήσεις της εξωτερικής μας πολιτικής για το νέο πρόεδρο. Μια πειστική οικονομική πειθαρχία, ξεκάθαρη και δημόσια υποστηριζόμενη μακροπρόθεσμη οικονομική στρατηγική και δίκαιες περικοπές των π/υ πρέπει να εφαρμοστούν γρήγορα εάν πρόκειται να σταματήσουμε τη διάβρωση της διεθνούς μας θέσης.


Είναι όλο και περισσότερο προφανές ότι η στρατιωτική μας υπεροχή και ακόμα και οι πυρηνικές μας δυνατότητες δεν συνεισφέρουν από μόνες τους στον αγώνα κατάκτησης των διεθνών αγορών. Σ’ αυτό το βασίλειο η ανταγωνιστικότητα, η μόρφωση, η συνετή κυβερνητική παρέμβαση, καθώς και οι τιμές, το εργατικό κόστος και η νομισματική ισοτιμία είναι που καθορίζουν την επιτυχία. Η επίδραση της διεθνούς οικονομίας στην καθημερινή ζωή όλων των Αμερικανών έχει ελκύσει πολύ περισσότερους πολίτες, ομάδες ειδικών συμφερόντων, δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, επιχειρηματίες και αιρετούς αντιπροσώπους να επιδιώκουν να επηρεάσουν την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Η διατήρηση των ελλειμμάτων του Αμερικανικού π/υ προκαλεί διεθνή και εσωτερική ανησυχία. Σήμερα οι πολιτικές συζητήσεις γίνονται υπό την επίδραση μεγάλης συναισθηματικής φόρτισης αναφορικά με οικονομικά ζητήματα και θέματα διεθνούς εμπορίου, ειδικά σχετικά με το πώς θα αποκαταστήσουμε την ανταγωνιστική μας θέση. Επιπλέον οι πολίτες μας ανησυχούν ότι το Αμερικανικό βιοτικό επίπεδο επηρεάζεται άμεσα από οικονομικές αποφάσεις που λαμβάνονται σε πρωτεύουσες άλλων κρατών, πολιτικά και στρατιωτικά λιγότερο ισχυρών από τη δική μας. Αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα εναντίον της διατήρησης ικανοποιητικής άμυνας. Απλά τονίζει το γεγονός ότι αυτός ο στόχος πρέπει να προωθείται παράλληλα με την μείωση των ελλειμμάτων του π/υ και του εμπορίου.


Η κύρια ευθύνη κάθε προέδρου είναι να υπερασπίζεται την εθνική μας ασφάλεια. Με δεδομένη την έκταση των Αμερικανικών δεσμεύσεων και ευθυνών, καθώς και των συνεχών προκλήσεων σ’ αυτά τα συμφέροντα, οι δαπάνες για την άμυνα πρέπει να παραμείνουν ως ένα κύριο έξοδο για ένα αόριστο μέλλον. Όμως οι αδυναμίες της Αμερικανικής οικονομίας απειλούν να απομειώσουν τους διαθέσιμους πόρους για τη διατήρηση της άμυνάς μας, της εξωτερικής μας πολιτικής και των π/υ παροχής βοήθειας [σε ξένα κράτη] σε ικανοποιητικά επίπεδα. Βεβαίως, αλλαγές στη δομή των ΕΔ και στη στρατηγική μας θα πρέπει να γίνουν αν αλλάξει η αξιολόγηση της απειλής, αν υπάρξει επιτυχία στις διαπραγματεύσεις ή αν υπάρξουν τεχνολογικές ανακαλύψεις. Ωστόσο, σήμερα, επιχειρούνται πάρα πολλές μεγάλες αλλαγές στη δομή των ΕΔ όχι λόγω αυτών των λόγων αλλά ως αποτέλεσμα των πιέσεων του π/υ. Ακόμα και αν οι εν λόγω μειώσεις δεν προκαλούν απότομη κάμψη της στρατηγικής μας θέσης, μακροπρόθεσμα μπορεί να μας εξασθενίσουν σημαντικά.


Η μείωση του π/υ ήδη έχει αρχίσει να περιπλέκει ζωτικές διμερείς πολιτικές σχέσεις και θέτει ζήτημα κατά πόσο οι ΗΠΑ θα μπορέσουν να τηρήσουν μερικές από τις εξωτερικές τους στρατιωτικές δεσμεύσεις, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των εγκαταστάσεων οι οποίες δίνουν στις ΕΔ των ΗΠΑ τη δυνατότητα να υπερασπιστούν τα συμφέροντά μας και εκείνα των φίλων μας σε όλο τον κόσμο. Οι δραματικές περικοπές των πιστώσεων που προορίζονταν να βοηθήσουν φίλους στον αναπτυσσόμενο κόσμο προκαλούν σοβαρούς πολιτικούς και ανθρωπιστικούς μετασεισμούς σε πολλές από τις πιο φτωχές χώρες επίσης.


Αυτές οι μειώσεις, περιλαμβανομένων και εκείνων του π/υ εξωτερικών πολιτικών υποθέσεων, επίσης εξασθενούν το ηθικό και την απόδοση εκείνων των Αμερικανών που έχουν αποστολή να υπηρετούν την πατρίδα μας στο εξωτερικό. Στο Υπουργείο Εξωτερικών, οι θέσεις έχουν μειωθεί όχι επειδή δεν χρειάζονται πλέον αλλά επειδή δεν μπορούμε να τις πληρώνουμε. Είναι παράλογο όταν το εθνικό συμφέρον επιβάλλει την ανάγκη παροχής επείγουσας βοήθειας $200 εκ. στις Φιλιππίνες, να πιεζόμαστε τόσο πολύ για να βρούμε αυτά τα χρήματα μέσα σε μια οικονομία που κινείται περί τα $4.5 τρισεκ.


Καταληκτικά: Η δυνατότητα της Αμερικής να επηρεάσει τις εξελίξεις και τα γεγονότα στο εξωτερικό και να εξασφαλίσει την ευημερία στο εσωτερικό θα καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα θα βάλουμε σε τάξη τα οικονομικά μας. Ευτυχώς ακόμα είμαστε σε θέση να πάρουμε αυτές τις αποφάσεις μόνοι μας. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε το γεγονός ότι η οικονομία μας και η κατανάλωση έχουν υπερεκταθεί σε τέτοιο βαθμό τα τελευταία χρόνια που τα μέτρα αποκατάστασης θα περιλάβουν θυσίες και μειωμένη ανάπτυξη του βιοτικού μας επιπέδου. Εάν, εντούτοις, αγνοήσουμε αυτές τις οικονομικές πραγματικότητες, η επιρροή της Αμερικής στο εξωτερικό θα μειωθεί σημαντικά και τα παιδιά μας θα πληρώσουν το κόστος της δικής μας απροσεξίας, της υπερβολικής εξασθένησης της ασφάλειάς μας και της κάμψης της ανταγωνιστικότητάς μας.




Ιαπωνία. Η εκπληκτική οικονομική επιτυχία και η πολιτική σταθερότητα που πέτυχε η Ιαπωνία την έθεσε σε προνομιούχα και ταυτόχρονα σε επισφαλή θέση. Το Τόκιο βιώνει αυτό που περιγραφόταν ως το «πρόβλημα της επιτυχίας.» Οι μεγαλύτεροι εμπορικοί του εταίροι ζητούν από την Ιαπωνία κατά προτεραιότητα να τροποποιήσει τις πολιτικές της που δίνουν έμφαση στις εθνικές της προσπάθειες. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να ήταν απαραίτητη για την Ιαπωνία κατά την μεταπολεμική περίοδο της ανασυγκρότησής της, αλλά τώρα δεν είναι η κατάλληλη για μια οικονομική υπερδύναμη με παγκόσμια επιρροή και επίδραση. Πολλοί Ιάπωνες προτιμούν να αφήσουν τη διεθνή οικονομική τους πολιτική και την πολιτική ασφαλείας ως έχουν. Μερικοί όμως πολιτικοί ηγέτες και επιχειρηματίες στο Τόκιο, κατανοούν την ανάγκη αλλαγών.


Υπάρχουν πολλές δυνατές και αντιτιθέμενες φωνές σ’ αυτή την χώρα που προτείνουν πώς θα έπρεπε να αλλάξει η Ιαπωνία. Μερικοί βλέπουν το πλεόνασμα των $60 δις. του εμπορικού πλεονάσματος της Ιαπωνίας έναντι των ΗΠΑ ως το πιο επείγον πρόβλημα και επιμένουν στην ανάγκη η Ιαπωνία να τροποποιήσει τους εμπορικούς της κανονισμούς ώστε να μειωθεί σημαντικά αυτό το ανισοζύγιο. Μερικοί πιστεύουν ότι η Ιαπωνία πρέπει να επικεντρωθεί στην παροχή τεράστιας οικονομικής και πιστωτικής βοήθειας στον αναπτυσσόμενο κόσμο μέσα από το σημαντικό νομισματικό της πλεόνασμα. Μερικοί άλλοι είναι πεπεισμένοι ότι η Ιαπωνία, η οποία γίνεται γρήγορα η πιο ικανή μη-πυρηνική στρατιωτική δύναμη στον κόσμο, θα πρέπει να ανακουφίσει τις ΗΠΑ από μερικά Ασιατικά αμυντικά βάρη και να αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες, πέραν του σημερινού ορίου του 1% του ΑΕΠ.


Δεν υπάρχει καμιά συζήτηση αναφορικά με τη σημασία των Αμερικανο-Ιαπωνικών δεσμών. Βασίζονται σε ισχυρά κοινά συμφέροντα – στρατηγικά, πολιτικά και οικονομικά. Η διατήρηση αυτής της σχέσης είναι ζωτική και για τις δυο χώρες. Το ζητούμενο είναι ποιος είναι καλύτερος τρόπος προώθησής της και όχι αυτή η ίδια η σχέση. Οι ΗΠΑ χρειάζονται μια εθνική στρατηγική για να συνεργαστούν με τους Ιάπωνες συμμάχους μας, πριν ζητήσουμε από τους φίλους μας στο Τόκιο να εργαστούν μαζί μας για να ισχυροποιήσουμε τη συνεργασία μας.


Θα πρέπει να αρχίσουμε αναγνωρίζοντας ότι η ρίζα του εμπορικού ανισοζυγίου είναι η τρέχουσα παραγωγική υπεροχή και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός της Ιαπωνικής βιομηχανίας. Το λεγόμενο Ιαπωνικό πρόβλημα οφείλεται εν μέρει στην υπέρτερη Ιαπωνική ανταγωνιστικότητα. Η πτώση του δολαρίου δεν φρενάρισε ακόμα την Αμερικανική προτίμηση στα Ιαπωνικά προϊόντα που εισάγονται [στις ΗΠΑ], γιατί τα τελευταία θεωρούνται ως υψηλής ποιότητας. Στο τέλος οι νόμοι της αγοράς παρά η εμπλοκή της κυβέρνησης θα επηρεάσουν το εμπορικό έλλειμμα. Την ίδια στιγμή, η Ιαπωνία χρειάζεται να επιταχύνει τις προσπάθειές της να τονώσει την εσωτερική ζήτηση και να μειώσει την άδικη διάκριση έναντι των εισαγωγών της από το εξωτερικό.


Προειδοποιούμε εναντίον της όποιας προσπάθειας να επιχειρήσουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του εμπορικού ελλείμματος μέσω της πίεσης της Ιαπωνίας να αυξήσει τις αμυντικές της προσπάθειες [και δαπάνες]. Βεβαίως, η Ιαπωνία έχει δικαίωμα να αποφασίσει από μόνη της τις απαιτήσεις ασφάλειάς της. Οι ΗΠΑ δεν έχουν συμφέρον να προτρέψουν την Ιαπωνία να προχωρήσει πέραν αυτού του σημείου. Μια τέτοια πορεία θα γεννούσε σοβαρότατες αμφιβολίες σε όλη την Ασία. Θα μπορούσε να εκτρέψει την Ιαπωνία από μια μεγαλύτερη οικονομική συνεισφορά στη διεθνή σταθερότητα, μέσω μιας συλλογικής προσπάθειας από όλες τις αναπτυγμένες χώρες να διοχετεύσουν κεφάλαιο στον αναπτυσσόμενο κόσμο.


Θεωρούμε ουσιώδες ο διάλογος με την Ιαπωνία να αναβαθμιστεί σε ένα πιο ολοκληρωμένο επίπεδο. Η Ιαπωνία θα είναι μια από τις μεγάλες δυνάμεις του 21ου αι. Συνεχώς θα αυξάνεται η αλληλεξάρτησή μας. Το ζήτημα είναι πώς θα αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες αυτής της αλληλεξάρτησης και όχι πως θα την ανατρέψουμε ή πώς θα αλλάξουμε αυτή τη σχέση.


Ο Αμερικανο-Ιαπωνικός διάλογος δεν πρέπει να περιοριστεί σε αμοιβαίες παρενοχλήσεις και αλληλοκατηγορίες ανά τύπο βιομηχανίας. Οι δυο χώρες πρέπει να επιδιώξουν να θέσουν γενικούς στόχους και να εργαστούν για την επίτευξή τους. Ένα πρώτο βήμα θα είναι να συμφωνήσουν σε ένα γενικό εμπορικό ισοζύγιο, το οποίο οι ΗΠΑ θα θεωρήσουν αποδεκτό. Μέσα σ’ αυτό το ισοζύγιο, η Ιαπωνία θα έχει την επιλογή είτε να μειώσει τις εξαγωγές της είτε να αυξήσει τις εισαγωγές, παρακάμπτοντας έτσι την ανάγκη διαπραγμάτευσης για κάθε βιομηχανικό κλάδο ξεχωριστά.


Ακόμα πιο σημαντική είναι μια ευρεία στρατηγική για τη συνεισφορά στην ανάπτυξη των υπό ανάπτυξη περιοχών. Τα Ιαπωνικά κεφάλαια , διοχετευόμενα μέσω διεθνών οργανισμών, θα μπορούσαν να παίξουν καίριο ρόλο σ’ αυτό το πεδίο. Αυτό είναι επίσης σημαντικό, ειδικά στη Λατινική Αμερική, ως μέσο ανακούφισης του προβλήματος του χρέους. Μια δέσμευση της Ιαπωνίας ότι θα ανακυκλώνει ένα ποσοστό του εμπορικού της πλεονάσματος διοχετεύοντάς το σε βοήθεια και συνδρομή στον υπανάπτυκτο κόσμο θα είναι μια πολύ μεγάλη επιτυχία. Γιατί μόνο με την υιοθέτηση μιας κοινής γραμμής μπορούμε να διατηρήσουμε την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, χωρίς την οποία ο οικονομικός συναγωνισμός μεταξύ Ιαπωνίας και ΗΠΑ θα μπορούσε να εκφυλιστεί σε μια καταστροφική πολιτική σύγκρουση.


Κίνα. Καμιά άλλη σχέση μας δεν άλλαξε τόσο δραματικά κατά την περίοδο των τελευταίων τεσσάρων κυβερνήσεων (και των δύο κομμάτων) από τη σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα. Η Σινο-Αμερικανική φιλία αποτελεί μια από τις αδιαμφισβήτητες επιτυχίες της Αμερικανικής πολιτικής κατά τις έντονες συζητήσεις που έγιναν τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η ανησυχία μας είναι να μην αγνοηθεί καθώς εμπλεκόμαστε όλο και περισσότερο στη νέα φάση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ανατολής-Δύσης. Υπάρχει μια ισχυρή υπερκομματική συναίνεση υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης αυτής της σχέσης.


Η γενική βελτίωση των Σινο-Αμερικανικών σχέσεων παραμένει βασισμένη σε κοινά στρατηγικά συμφέροντα, υποστηριζόμενα από ένα πολιτικό διάλογο. Εντούτοις, ένα νέο στοιχείο, είναι το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της Κινεζικής οικονομίας, που προωθείται από την ηγεσία του Ντεγκ Ξιαοπινκ. Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις της Κίνας ανοίγουν το δρόμο για ανάπτυξη ισχυρότερων δεσμών προς αμοιβαίο όφελος. Με δεδομένη την τεχνολογική μας ικανότητα, οι ΗΠΑ μπορούν να παίξουν ένα ειδικό ρόλο στην ανάπτυξη της Κινεζικής οικονομίας χωρίς να προκαλέσουν το φόβο Αμερικανικής ηγεμονίας. Πιστεύουμε ότι πρέπει να παίξουμε ένα τέτοιο ρόλο, γιατί μια ισχυρή και ανεξάρτητη Κίνα θα είναι προς το συμφέρον της Αμερικής, τόσο στην προσπάθεια να διατηρηθεί ένα Ασιατικό ισοζύγιο δυνάμεων όσο και στη συνεργασία μαζί της σε ευρύτερα παγκόσμια ζητήματα.


Η Κίνα έχει ήδη πάρει αποφάσεις που διανοίγουν ευκαιρίες στα Αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα. Ο Αμερικανικός επιχειρηματικός τομέας δεν προσδοκά πλέον σε κέρδη της κλίμακας που υπολόγιζε κατά τη διάρκεια των αρχικών σταδίων της εξομάλυνσης των σχέσεών μας με την Κίνα. Παρ’ όλα αυτά, η ύπαρξη μιας αγοράς πέραν του 1 δις ανθρώπων και μιας αυξανόμενης ανοιχτής οικονομίας αποτελούν μακροπρόθεσμα λόγους αισιοδοξίας για τις μελλοντικές προοπτικές του εμπορίου και των επενδύσεών μας στην Κίνα. Εντούτοις, είναι κοντόφθαλμο και άδικο να συνεχίσουμε να περιλαμβάνουμε την Κίνα στις λιγότερο ευνοϊκές χώρες αναφορικά με ζητήματα μεταφοράς τεχνολογίας και χρηματοδότησης, ειδικά όταν ταυτόχρονα την ενθαρρύνουμε να διατηρεί ικανοποιητικές αμυντικές δυνατότητες λόγω των παρακείμενων ισχυρών Σοβιετικών στρατιωτικών δυνάμεων. Ως εκ τούτου ευνοούμε τη διακριτική ενθάρρυνση της μεταφοράς τεχνολογίας στην Κίνα, προς βοήθεια της οικονομικής της ανάπτυξης.


Οι Αμερικανοί πρέπει να κοιτούν μακριά, όπως κάνουν πάντα οι Κινέζοι. Η θέση της Κίνας αλλάζει. Οι σχέσεις της ειδικά με τους βόρειους γείτονές της, μπορεί να βελτιωθούν. Αυτό δεν πρέπει να μας ανησυχεί. Είμαστε σίγουροι ότι οι Κινέζοι ηγέτες, τώρα και στο μέλλον, θα έχουν ένα έντονο ενδιαφέρον για τα γεωπολιτικά συμφέροντα της Κίνας, το οποίο πιστεύουμε πως θα συνεχίσει να είναι συμβατό με τα δικά μας.




Θα εξετάσουμε τώρα δύο περιοχές στις οποίες οι ΗΠΑ έχουν ειδικά ενδιαφέροντα.


Η Αραβο-Ισραηλινή σύγκρουση. Τα τελευταία 40 χρόνια οι ΗΠΑ ήταν η μόνη μεγάλη χώρα που κατάφερε να εμπλέξει όλους τους αντιπάλους σε μια ειρηνική προσπάθεια επίλυσης της Αραβο-Ισραηλινής σύγκρουσης. Καμιά ειρηνευτική πρόοδος δεν έχει γίνει ποτέ μεταξύ των εμπολέμων πλευρών, των Ισραηλινών, των Αιγυπτίων, των Ιορδανών, των Σύριων, των Παλαιστινίων και τώρα και των Λιβανέζων, χωρίς την προσωπική εμπλοκή κάποιου Αμερικανού προέδρου και του αντίστοιχου Υπουργού Εξωτερικών, όχι μόνο όσο αφορά στη διαδικασία αλλά και όσο αφορά και στην ουσία του προβλήματος. Η Αμερικανική επιρροή οδήγησε στην επίτευξη σημαντικών διπλωματικών αποτελεσμάτων από τις κυβερνήσεις στις οποίες υπηρετήσαμε. Ο γεωγραφικός διαχωρισμός των αντιπάλων, η διαπραγμάτευση μιας αποτελεσματικής κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των κύριων στρατιωτικών δυνάμεων και στη συνέχεια η διαμεσολάβησή μας για την επίτευξη μιας συνθήκης ειρήνης και αμοιβαίας διπλωματικής αναγνώρισης μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου, ήταν σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση μιας μόνιμης λύσης.


Δυστυχώς, η ειρηνευτική διαδικασία έχει τελματωθεί την τελευταία δεκαετία, και οι δυνάμεις συνδιαλλαγής και συμβιβασμού στην περιοχή έχουν εξασθενήσει. Η εισβολή του Ισραήλ στο Λίβανο το 1982 συνεισέφερε στην αύξηση του θρησκευτικού εξτρεμισμού, της βίας και της εξωτερικής επιρροής [από άλλα κράτη] σ’ αυτό το υπό πολιορκία κράτος [των Παλαιστινίων]. Η ανοχή προς την τρομοκρατία και η πολιτική αδιαλλαξία μερικών φανατικών Αραβικών κρατών πυροδότησαν την ατμόσφαιρα. Οι οικονομίες των Αραβικών κρατών που δεν παράγουν πετρέλαιο – τα οποία είναι από τα πιο μετριοπαθή – είναι προβληματικές. Μια βαθιά πολιτική διαίρεση στο Ισραήλ, σχετικά με την ειρηνευτική διαδικασία παραλύει τις διπλωματικές προσπάθειες. Οι Παλαιστίνιοι είναι επίσης διαιρεμένοι και ακόμα δεν αναγνωρίζουν το Ισραήλ. Επιπλέον, η παλιά και πυώδης πληγή, που προκαλεί έντονο πόνο, των Αραβικών διαδηλώσεων εναντίον της κατοχής από τους Ισραηλίτες της Δυτικής Όχθης και της Γάζας, πυροδοτεί τόσο τις απαιτήσεις των Αράβων όσο και τα αντίποινα των Ισραηλινών, ειδικότερα καθώς μεγαλώνει και εμφανίζεται στο προσκήνιο η νέα γενιά.


Εν τω μέσω αυτής της αναστάτωσης και δυο μήνες από τις εκλογές, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ισραήλ, η Ουάσιγκτον προώθησε μια νέα πρωτοβουλία. Στην καρδιά αυτής της Αμερικανικής πρότασης είναι η σύγκληση ενός διεθνούς συνεδρίου. Όποια κι αν θα είναι η δομή των διαπραγματεύσεων, συμφωνούμε με την Κυβέρνηση ότι δεν θα πρέπει να ζητηθεί από το Ισραήλ να διαπραγματευτεί με ομάδες που δεν προτίθενται να αποκηρύξουν την καταστροφή του ή που δικαιολογούν τις τρομοκρατικές ενέργειες εναντίον του λαού του. Πιστεύουμε ότι οι Παλαιστίνιοι που είναι έτοιμοι να αποκηρύξουν αυτές τις θέσεις θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν πλήρως στην όποια ειρηνευτική διαδικασία. Διαφωνούμε ως προς το ζήτημα του διεθνούς ειρηνευτικού συνεδρίου, αλλά συμφωνούμε ότι το μείζον ζήτημα δεν είναι η διαδικασία αλλά η ουσία.


Όποιο κι αν είναι το διαπραγματευτικό πλαίσιο, η Αμερική πρέπει να αναπτύξει μια ουσιαστική θέση στο κύριο πρόβλημα του Παλαιστινιακού ζητήματος. Αυτό μπορεί να γίνει επί τη βάσει τριών αρχών:


–          Το Ισραήλ δεν πρέπει και δεν μπορεί να παραμείνει εκεί που βρίσκεται τώρα, σε κατεχόμενες περιοχές. Οι δημογραφικές τάσεις τρέχουν εναντίον του. Η στρατιωτικοποίηση ενός εχθρικού λαού θα αυξάνεται. Ο ριζοσπαστισμός θα αυξηθεί στον υπόλοιπο Αραβικό κόσμο.

–          Την ίδια στιγμή το Ισραήλ δικαιούται να έχει αναγνωρισμένα και ασφαλή σύνορα. Αυτό το στοιχειώδες δικαίωμα αναγνωρίστηκε περισσότερο από 20 χρόνια πριν με την Απόφαση 242 των ΗΕ. Βεβαίως πρέπει να παραδεχτούμε ότι η ασφάλεια στην εποχή των πυραύλων δεν μπορεί να είναι απόλυτη. Πιστεύουμε ότι η επιστροφή του Ισραήλ στα σύνορα που είχε πριν το 1967 δεν θα είναι συμβατή με την επιβίωσή του. Εντούτοις πιστεύουμε ότι η Γάζα και τμήματα της Δυτικής Όχθης, περιλαμβανομένων των μεγάλων Αραβικών πληθυσμιακών κέντρων, θα πρέπει να τεθούν υπό Αραβική διοίκηση.

–          Οι Παλαιστίνιοι έχουν νόμιμα δικαιώματα τα οποία πρέπει να τους αναγνωριστούν, υπό την προϋπόθεση ότι με τη σειρά τους θα αναγνωρίσουν ανεπιφύλακτα το δικαίωμα του Ισραήλ να ζήσει με ασφάλεια και εντός αναγνωρισμένων συνόρων.


Δεν είμαστε σε θέση να προτείνουμε μια συγκεκριμένη γραμμή στη Δυτική Όχθη. Πιστεύουμε όμως ότι είτε η υφιστάμενη Αμερικανική κυβέρνηση είτε η διάδοχός της θα πρέπει να εκπονήσει ένα σχέδιο λύσης, σε συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και ο συντονισμός με το Ισραήλ για το σκοπό αυτό είναι προφανώς ουσιώδης. Ο σκοπός θα πρέπει να είναι η δημιουργία συναίνεσης για να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Εάν επιτευχθεί αυτή η συναίνεση, η διαδικασία είναι δευτερεύον θέμα. Εάν δεν επιτευχθεί, τότε η τελμάτωση είναι βεβαία. Το τι τελικά θα προκύψει θα εξαρτηθεί βασικά από τη δημιουργικότητα και γενικά από τον τρόπο που θα χειριστεί το ζήτημα των κύριων διαπραγματεύσεων η κυβέρνηση της Ουάσιγκτον – που σχεδόν σίγουρα θα είναι η επόμενη κυβέρνηση.


Το Δυτικό Ημισφαίριο. Δεν είναι πλέον δυνατόν για τις ΗΠΑ να προσποιούνται ότι από μόνες τους μπορούν να καθορίσουν τα γεγονότα εντός του δυτικού ημισφαίριου ή ότι από μόνες τους μπορούν να αποτρέψουν τις εχθρικές δυνάμεις που βρίσκονται έξω από αυτό. Από τον καιρό της δικής τους ανεξαρτησίας, οι ΗΠΑ είχαν ένα ειδικό ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στο Νέο Κόσμο, αν και συχνά οι πολιτικές και η στάση μας διαπνέονταν από υπερβολική άγνοια ή και αλαζονεία. Η παρουσία στο παρελθόν των ιεραποστόλων μας, των οργανισμών μας και σε ορισμένες περιπτώσεις των κανονιοφόρων και των στρατευμάτων μας, σε πολλές από αυτές τις χώρες αποτελούν όλα μέρος μιας δύσκολης κληρονομιάς για τη Λατινική και τη Βόρεια Αμερική. Πρόσφατα προβλήματα σ’ αυτές τις σχέσεις κατέστησαν σαφές ότι θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτά τα προβλήματα με διαφορετικό τρόπο απ’ ότι στο παρελθόν και επίσης διαφορετικά από τον τρόπο που υπερασπιζόμαστε τα συμφέροντά μας σε άλλες ηπείρους. Ενώ μπορεί να είναι αναγκαίο να περιορίσουμε τις δεσμεύσεις μας σε πιο μακρινές περιοχές, είναι αδιανόητο να δώσουμε τώρα λιγότερη προσοχή στο δυτικό ημισφαίριο.


Καναδάς. Ο Καναδάς είναι στενός μας σύμμαχος, φίλος και σημαντικός γείτονας. Συχνά λέγεται ότι οι Αμερικανοί δίνουν σημασία στον Καναδά μόνο όταν προκύψει πρόβλημα μεταξύ μας π.χ. το πρόβλημα της όξινης βροχής. Δυστυχώς οι ΗΠΑ θεωρούν συχνά τη φιλία τους με τον Καναδά δεδομένη και αποτυγχάνουν να ενδυναμώσουν αυτή την κρίσιμη φιλία. Ευτυχώς, παρόλη αυτή την παράλειψη, για περισσότερο από 1 αι. οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών ήταν υποδειγματικές. Τα κοινά μας σύνορα είναι τα πιο ανοιχτά σ’ όλο τον κόσμο. Η προσφάτως ολοκληρωθείσα εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Καναδά είναι ιστορικής σημασίας και αποτελεί υπόδειγμα για όσους στενούς εμπορικούς συνεργάτες θα ήθελαν να ρυθμίσουν το εμπόριό τους. Ελπίζουμε σύντομα να επικυρωθεί. Μερικοί παρατηρητές πιστεύουν ότι αυτή η διμερής ρύθμιση των εμπορικών μας προβλημάτων θα μπορούσε να αποτελέσει ένα γενικότερο διεθνές πρότυπο, ειδικά στο δυτικό ημισφαίριο. Αποτελεί συμβολισμό των ειδικών μας σχέσεων με τον Καναδά το ότι ο Πρόεδρος Ρέιγκαν πρόσφατα συμφώνησε στη μεταφορά ευαίσθητης στρατιωτικής τεχνολογίας στον Καναδά, η οποία μέχρι τώρα διατίθετο μόνο στη Μ. Βρετανία.


Μεξικό. Το Μεξικό μπορεί κάλλιστα να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση από τα προβλήματα των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο. Οι περισσότεροι Αμερικανοί αναγνωρίζουν τη σπουδαιότητα του Μεξικού για τις ΗΠΑ. Εντούτοις, είναι πολύ δύσκολο να καθορίσουμε το πώς θα πρέπει να χειριστούμε αυτή τη δύσκολη σχέση.


Οι παραδοσιακές μέθοδοι εξωτερικής πολιτικής δεν είναι και πολύ χρήσιμες για την περίπτωση: δηλ. οι συνήθεις διπλωματικές πρωτοβουλίες, η στρατιωτική ισχύς και οι πολιτικές της διεθνούς οικονομίας δεν εφαρμόζονται σε ένα κοντινό και φιλικό γείτονα, με τον οποίο συνδεόμαστε με τόσο πολλούς άυλους δεσμούς. Τα ζητήματα που αντιμετωπίζουμε με το Μεξικό είναι σχεδόν όλα εσωτερικού χαρακτήρα: η διασυνοριακή ροή ανθρώπων και εμπορίου, ζητήματα που αφορούν την ενέργεια, τη μόρφωση, την εκπαίδευση, την οικονομία, τη χρηματοδότηση και τα ναρκωτικά. Οργανωτικά, είναι σημαντικό να έχουμε ένα κεντρικό και υψηλόβαθμο συντονιστή για την πολιτική των ΗΠΑ έναντι του Μεξικού, ο οποίος να έχει ευχερή πρόσβαση στον πρόεδρο.


Οι ΗΠΑ έχουν καθοδηγήσει τις προσπάθειες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στην διευκόλυνση της χρηματοδότησης του χρέους του Μεξικού, και οι πρόεδροι των δύο χωρών έχουν αναδείξει με ξεκάθαρο τρόπο τους ειδικούς δεσμούς μεταξύ των χωρών τους. Το Μεξικό απελευθέρωσε σε σημαντικό βαθμό την εμπορική του πολιτική και συμμετέχει στην GATT (General Agreement on Tariffs and Trade).


Δεν θα ήταν ρεαλιστικό να υποθέσουμε ότι υπάρχει μια απλή και γενική λύση για όλα αυτά τα ζητήματα ενός τόσο πολύπλοκου προβλήματος. Εντούτοις, πιστεύουμε, ότι οι Αμερικανο-Μεξικανικές σχέσεις πρέπει να έχουν προτεραιότητα. Ειδικότερης σημασίας είναι ο χειρισμός του Μεξικανικού εξωτερικού ελλείμματος. Το πώς οι ΗΠΑ και το Μεξικό θα αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα θα επηρεάσει καθοριστικά το γενικότερο πρόβλημα του χρέους της Λατινικής Αμερικής.


Οι νέοι πρόεδροι των ΗΠΑ και του Μεξικού θα πρέπει να συναντηθούν νωρίς και οι επαφές τους να είναι συχνές. Οι σχέσεις μας με το Μεξικό πάντα θα είναι ευαίσθητες και θα πρέπει να είμαστε συνεχώς προσεκτικοί για να διατηρήσουμε μια υψηλού βαθμού εμπιστοσύνη σε μια σχέση που είναι εξαιρετικά σημαντική και αλληλοεξαρτώμενη. Οι δυο ηγέτες πρέπει να προσπαθήσουν να προλάβουν κρίσιμα ζητήματα και ειδικά προβλήματα στα οποία πρέπει να επικεντρωθούν, ενώ θα πρέπει να ενθαρρύνουν και την ενεργητική συζήτηση στο επίπεδο των Υπουργικών Συμβουλίων, όλων των εκκρεμών διαφορών.


Κεντρική Αμερική. Τα πιο άμεσα πολιτικά προβλήματα που μας απασχολούν στο δυτικό ημισφαίριο σχετίζονται με τον τερματισμό των πολέμων στην Κεντρική Αμερική ενώ παράλληλα θα πρέπει να ενισχύουμε τις δημοκρατικές δυνάμεις και να μειώνουμε τη Σοβιετική και Κουβανική επιρροή στην περιοχή. Η Κεντρική Αμερική αποτελεί περίβλεπτο παράδειγμα περιοχής στην οποία η πολιτική των ΗΠΑ φαίνεται να υποφέρει λόγω έλλειψης ξεκάθαρων εθνικών στόχων, οι οποίοι να μπορούν να συζητηθούν δημόσια και το Κογκρέσο να δώσει στην κυβέρνηση σχετικές εντολές. Η σύγχυση παραμένει σχετικά με το εάν ο κύριος στόχος μας θα έπρεπε να είναι η ανατροπή της κυβέρνησης της Νικαράγουα, ή η παρεμπόδιση της υποστήριξης που παρέχει η Νικαράγουα σε εξεγέρσεις σε άλλες χώρες της Κεντρικής Αμερικής, ή η εξάλειψη της Σοβιετικο-Κουβανικής παρουσίας και της στρατιωτικής βοήθειας στη Νικαράγουα ή ο εκδημοκρατισμός του καθεστώτος των Σαντινίστας. Πρόσφατα, οι πρόεδροι πέντε χωρών της Κεντρικής Αμερικής ανέλαβαν την ευθύνη να φέρουν την ειρήνη.


Υπάρχει κάτι που απομένει να κάνουν οι ΗΠΑ για να προωθήσουν μια αποδεκτή ειρήνη στην περιοχή;


Πρώτο, παραμένει μέσα στα κύρια συμφέροντα των ΗΠΑ, η απόσυρση των Κουβανών και Σοβιετικών στρατιωτικών συμβούλων από τη Νικαράγουα, η σημαντική μείωση των στρατιωτικών δυνάμεων και των εξοπλισμών στην περιοχή (ειδικά στη Νικαράγουα), η πλήρης απαγόρευση στους Σαντινίστας να βοηθούν ανταρτικές δυνάμεις σε άλλες χώρες και η εσωτερική εκδημοκρατικοποίηση της Νικαράγουα.


Δεύτερο, η κατάσταση στην Κεντρική Αμερική μπορεί να γίνει το μέτρο εκτίμησης των Σοβιετικο-Αμερικανικών σχέσεων: δηλ. κατά πόσο η ΣΕ είναι διατεθειμένη να σταματήσει τις αποστολές όπλων, σ’ αυτή την περιοχή των τόσο παραδοσιακών για μας σχέσεων.


Επίσης εκκρεμές είναι το ζήτημα του επιπέδου και του είδους της βοήθειας που παρέχουμε στην περιοχή. Πριν 4 χρόνια μια διακομματική επιτροπή που συγκροτήθηκε από τον πρόεδρο πρότεινε ομόφωνα να δοθεί σημαντική οικονομική βοήθεια στη Κεντρική Αμερική. Αυτό το σχέδιο είχε επιτυχία. Τέτοιες βοήθειες πρέπει να διοχετεύονται κυρίως για την ανάπτυξη της όλης περιοχής παρά σε μεμονωμένες χώρες. Σκοπός των ΗΠΑ πρέπει να είναι η ενίσχυση αυτών των θεσμών που παρέχουν στους λαούς της Κεντρικής Αμερικής ένα καλό λόγο να ζήσουν μαζί παραγωγικά και ειρηνικά.


Τέλος, οι ΗΠΑ πρέπει επίσης να συνεχίσουν να υποστηρίζουν τη δημοκρατία μέσα στη Νικαράγουα. Η διπλωματική και η υλική μας βοήθεια σε όσους εργάζονται για τη δημιουργία μιας πλουραλιστικής οικονομίας και μιας αντιπροσωπευτικής πολιτικής διαδικασίας θα πρέπει να γίνεται ανοιχτά.


Η προληπτική διπλωματία και η αποτρεπτική μεταρρύθμιση μπορούν να μειώσουν τους κινδύνους εξτρεμιστικής πολιτικής και ριζοσπαστικής μόλυνσης. Εφόσον θα αντιμετωπίσουν τέτοιες καταστάσεις οι ΗΠΑ, θα πρέπει να καθορίσουν τα συμφέροντά τους ενωρίς και μετά να αναπτύξουν στρατηγικές σε συνεργασία με τους φίλους μας στην περιοχή, οι οποίες θα προωθήσουν την πιθανότητα μιας ειρηνικής αλλαγής και της αντικατάστασης των [εχθρικών σε μας] κυβερνήσεων με άλλες συμβατές με τη δική μας.


Το χρέος της Λατινικής Αμερικής. Ένας καθαρός στόχος των ΗΠΑ είναι να αυξήσουν την πιθανότητα ανάδειξης και επιβίωσης στην περιοχή, δημοκρατικών κυβερνήσεων. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να τις βοηθήσουμε να επιλύσουν τα κρίσιμα προβλήματα του χρέους και της ανάπτυξης που αντιμετωπίζουν.


Οι περισσότερες δημοκρατικές κυβερνήσεις που αντικατέστησαν στρατιωτικά καθεστώτα στη Νότια Αμερική τα τελευταία χρόνια, είναι εύθραυστες. Εξτρεμιστικά αριστερίστικα κινήματα ανταρτών, μερικές φορές ενθαρρυμένα από εμπόρους ναρκωτικών, αποτελούν σοβαρή απειλή στο νόμο και την τάξη. Η βία και η αστική τρομοκρατία αυξήθηκαν ενώ μερικοί στρατιωτικοί ευνοούν την επανάκαμψη του στρατού στην εξουσία. Επιπλέον, το τεράστιο εξωτερικό τους χρέος μειώνει σημαντικά το διαθέσιμο κεφάλαιο για μεγέθυνση και ανάπτυξη της οικονομίας τους.


Προς το παρόν, οι κύριοι οφειλέτες στη Λατινική Αμερική – η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Χιλή, η Κολομβία, το Μεξικό, το Περού και η Βενεζουέλα – χρωστούν σε δανειστές του εξωτερικού περί τα $330 δις. Μόνο το επιτόκιο αυτού του χρέους κυμαίνεται στο 19% των κερδών από τις εξαγωγές, στην περίπτωση της Κολομβίας, και στο 46%, στην περίπτωση της Αργεντινής. Αυτές οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να δαπανούν το μέγιστο μέρος των κερδών τους από τις εξαγωγές για να εξυπηρετήσουν τα εξωτερικά τους χρέη. Το κλειδί επίλυσης του προβλήματος είναι η λήψη μέτρων ανάπτυξης της οικονομίας.


Οι δυτικές εμπορικές τράπεζες από μόνες τους δεν μπορούν να επιλύσουν προβλήματα τέτοιου μεγέθους. Οι κυβερνήσεις τους θα πρέπει να εμπλακούν περισσότερο, μαζί με τους διεθνείς χρηματοδοτικούς θεσμούς. Πρέπει να δοθεί κάποιο νέο δημόσιο και ιδιωτικό χρήμα ώστε η Λατινική Αμερική να μπορέσει να αναπτυχθεί και πάλι – κάτι που θα καταστήσει επίσης δυνατό για την περιοχή να απορροφήσει και πάλι σημαντικές εξαγωγές των ΗΠΑ.


Την ίδια στιγμή, η Λατινοαμερικάνοι θα πρέπει να αναδιοργανώσουν τις οικονομίες τους ώστε να προωθήσουν τη μεγέθυνση των επενδύσεων στον ιδιωτικό τομέα, τόσο από εσωτερικές όσο και από εξωτερικές πηγές. Τα δυτικά κράτη πέραν των ΗΠΑ θα πρέπει να καταβάλουν μεγάλες προσπάθειες να αυξήσουν τις αγορές που κάνουν από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Για παράδειγμα, τα προηγούμενα λίγα χρόνια, οι ΗΠΑ αγόραζαν πάνω από το 60% των βιομηχανικών ειδών εξαγωγής από τον αναπτυσσόμενο κόσμο ενώ η Ιαπωνία – που η οικονομία της είναι μεγαλύτερη του 50% της δικής μας – αγόραζε μόνο το 10%.


Δεν μπορούμε να έχουμε μόνο μια πολιτική για ολόκληρη την περιοχή. Εντούτοις, μπορούμε να δείξουμε ενδιαφέρον και ευαισθησία για τις Λατινικές χώρες και να προσαρμόσουμε τη στρατηγική μας ώστε να ανταποκριθεί στις διάφορες ξεχωριστές υποθέσεις. Πολλά προβλήματα της περιοχής μπορούν να επιλυθούν με καλή πρόβλεψη και πόρους. Εάν τα παραβλέψουμε, θα δημιουργήσουν κινδύνους για τα Αμερικανικά συμφέροντα, οι οποίοι θα είναι πολύ πιο σοβαροί από αυτούς που μας απασχόλησαν την τελευταία δεκαετία στην Κεντρική Αμερική.




Όπως είναι προφανές από τα προλεχθέντα, ο νέος μας πρόεδρος θα αντιμετωπίσει τη δριμεία πρόκληση να μας οδηγήσει μέσα από μια περίοδο διεθνών αλλαγών και να εξασφαλίσει μια σταθερή θέση των ΗΠΑ σε μια περίοδο αλλαγών στους συσχετισμούς των κρατών. Θα πρέπει να επικεντρώσει τους Αμερικανικούς πόρους και ενέργεια σε περιοχές όπου συγκεκριμένα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ διακυβεύονται. Δεν πρέπει να έχει επιφυλάξεις στο να παραδεχθεί ότι υπάρχουν σοβαρά ζητήματα, ακόμα και συγκρούσεις, στις οποίες οι ΗΠΑ δεν έχουν κάποιο ειδικό ρόλο να παίξουν γιατί δεν εμπλέκονται τα ζωτικά μας συμφέροντα. Αλλά δεν πρέπει να υποχωρήσει όσον αφορά στην υπεράσπιση των συμφερόντων μας.


Είναι αλήθεια ότι αυτό αποτελεί μια περισσότερο περιοριστική προσέγγιση στην υπεράσπιση των Αμερικανικών στόχων από ότι συνέβαινε αμέσως μετά τη μεταπολεμική περίοδο. Πιστεύουμε, εντούτοις, ότι θέση της Αμερικής στο παγκόσμιο περιβάλλον και η εθνική της ασφάλεια δεν θα μειωθούν επειδή θα υιοθετήσουμε πιο επιλεκτικές και συνεργάσιμες διεθνείς στρατηγικές που θα βασίζονται στις νέες πραγματικότητες. Η θέση μας μπορεί να ενισχυθεί αν λάβουμε υπόψη τη δυνητικά αναπτυσσόμενη ισχύ και άλλων περιοχών.


Πιστεύουμε βαθιά στην ανθεκτικότητα του Αμερικανικού λαού. Αυτή η ανθεκτικότητα ενισχύει την εξωτερική μας πολιτική και την πολιτική ασφάλειας με μια ποιότητα που επαναβεβαιώνει την εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στους συμμάχους μας. Συχνά στο παρελθόν ξεπεράσαμε μεγάλες διεθνείς προκλήσεις λόγω της προσαρμοστικότητας και της επινοητικότητάς μας. Η δυναμική ανομοιογένεια και ο ατομικισμός που είναι εγγενή χαρακτηριστικά της κοινωνίας μας, που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν χάος και σύγχυση, παρήγαγαν ένα πλήθος ταλέντων – κοινωνικών, επιστημονικών και ηθικών – το οποίο παραμένει μια τρομερή πηγή εθνικής ενέργειας. Μια ανάλυση με φαντασία των νέων πραγματικοτήτων που επηρεάζουν το ρόλο της Αμερικής στον κόσμο, θα μπορέσει να δώσει στη νέα κυβέρνηση τις συνταγές για τις εξωτερικές πολιτικές που θα πρέπει να ακολουθήσει. Μέσω αυτής της κατανόησης και της πειθαρχίας, οι ηγέτες μας μπορούν να εγγυηθούν ότι θα υπερασπίσουν τη μελλοντική ασφάλεια και την ευημερία του Αμερικανικού λαού τουλάχιστον στο βαθμό που το έκαναν και στο παρελθόν.




Military Policy and Defense of the “Grey Areas”, by H. Kissinger, April 1955. Ακολουθεί πολύ πρόχειρη μετάφραση.

Friday, April 1, 1955

Military Policy and Defense of the “Grey Areas”

Henry A. Kissinger

HENRY A. KISSINGER, Editor of Confluence and Director of the International Seminar at Harvard University

IT is surprising how little affected American strategic thinking has been by the fact that within just a few years the U.S.S.R. will have the capacity to deliver a powerful attack with nuclear weapons on the United States. To be sure, advocates of radical solutions propose to cut the Gordian knot by a policy of preventive war. But there has always been an air of unreality about a program so contrary to the sense of the country and the constitutional limits within which American foreign policy must be conducted. For the rest, there seems to be such general agreement about the main lines of American strategy that some of the recent transformations in our strategic position are rarely publicly debated.

Whether these postulates of American strategic thought are interpreted in Secretary Dulles’ “massive retaliation” speech and subsequent article,[i] in Vice-President Nixon’s reply to Adlai Stevenson of March 13, 1954, or in Mr. Finletter’s lucid book, “Power and Policy,”[ii] they amount to the assertion that the chief deterrent to Soviet aggression resides in United States nuclear superiority. The corollary is that the United States must not exhaust itself in a “war of attrition” in peripheral areas or keep in being a force so large as to drain our economy without adding to our effective strength on A-Day (the hypothetical date of the outbreak of nuclear war).[iii] Since only the threat of “massive retaliation” can deter Soviet aggression, major reliance must be placed on the development of our Strategic Air Force and on increasing the power of our nuclear arsenal. Since the Sino-Soviet bloc possesses interior lines of communication and is therefore able to choose the point of attack, we must not let them lure us into areas where we would be strategically at a disadvantage. Instead, we should inhibit aggression at its source by the threat of a general war. To be sure, there are some areas where we shall resist aggression on the ground, the NATO region for example, and for the defense of these it is considered that conventional forces perhaps backed by nuclear weapons are essential. But in the remainder of the world, the part which Mr. Finletter calls the “grey areas,” Sino-Soviet moves can be prevented only by the threat of a general war. This in substance seems to be the rationale for our present military policy.

The argument is persuasive. It has the advantage of fitting in with the historical experience of a nation which, for over a century, felt secure from hostile attack. And it is reinforced by the memory of the Korean conflict which has come to symbolize the frustration experienced in waging peripheral wars. But one of a nation’s most difficult tasks is to interpret its past correctly. However efficacious the threat of a general war may have been during the period of American nuclear monopoly or near-monopoly, it takes on a different aspect when we consider the soon-to-be atomic stalemate. And however costly the Korean war may have been, it still may prove a better model for our future strategy than an all-out atomic conflict. For the increasing Soviet nuclear capability has transformed power relationships not only quantitatively but qualitatively. While the United States enjoyed an absolute atomic monopoly, even a small number of nuclear weapons had a powerful deterrent effect. But as the Soviet capability to retaliate on American cities becomes imminent a new dimension is added to the United States strategic problem. No matter how vast our remaining margin in number and technological refinement of the ultimate weapons, henceforth not only they but we must fear them. In these circumstances a major or exclusive reliance on general war as a deterrent to Sino-Soviet aggression may come dangerously close to a Maginot mentality– a belief in a strategy which may never be tested but which meanwhile prevents the consideration of any alternative. If we accept an all-or-nothing military policy we may well find ourselves paralyzed in the years ahead, when the increasing Soviet nuclear capability undermines our willingness to run the risk of a general war for anything less than to counter a direct attack on the United States.

And it would seem the height of folly for the Soviet Union to attack the United States directly and thereby unleash S.A.C. The Soviets can achieve their ultimate goal, the neutralization of the United States, at much less risk by gradually eroding the peripheral areas, which will imperceptibly shift the balance of power against us without ever presenting us with a clear-cut challenge. It may be argued, of course, that they will not attempt to absorb the peripheral areas if it means the destruction of Moscow or Peking. But this is merely begging the principal question– whether as the Soviet supply of nuclear weapons grows, as well as the capacity to deliver them, nuclear war does not become a double-edged sword? The more fearful the weapons, the more risky their use. And the more risky their use, the more the Soviet strategic problem is reduced to presenting its challenges in such a manner that the pressures for solutions short of war will be maximized not only with our European allies but in this country also. If we refused to fight in Indo-China when the Soviet nuclear capability was relatively small because of the danger that a limited war might become general, we shall hardly be readier to risk nuclear bombing for the sake of Burma or Iran or even Jugoslavia. On the contrary, as Soviet nuclear strength increases, the number of areas that will seem worth the destruction of New York, Detroit or Chicago will steadily diminish.

There is no doubt that we must have a powerful nuclear arsenal and the best strategic air force, if only to discourage an attack on us. But the power of these should not blind us to their limitations as instruments of the cold war, particularly to the fact that exclusive reliance on them runs counter to a coalition policy even within the NATO area and that there must be a point beyond which development of them will yield diminishing returns. What will be the advantage of accumulating a greater store of fission weapons than would be necessary to destroy every Soviet manufacturing center? Or of improving them to the point where one bomb can destroy an average city twice over? Nor should we overlook that certain technological advances–the atomic submarine, for example–will add much less to our effective strategic strength than to that of the Sino-Soviet bloc. Thus for the first time in military history there is the possibility of a stalemate despite an absolute superiority in number of weapons and in technology; and when this point has been reached the American strategic problem is transformed. The Red Army may have been immobilized by the American atomic monopoly, but it may be liberated by the Soviet capacity to retaliate on Washington. It is argued by some that the atomic stalemate is nothing new, that it has in fact existed on the Eurasian continent since 1949. But this is surely not the same as saying that it has been part of the American consciousness since then, and this is the crucial factor in determining willingness to engage in a general war. The stalemate on the Eurasian continent has been maintained solely by the relative freedom of action of the United States. That is precisely why our nuclear arsenal is no better than our willingness to use it, and this is in danger of being reduced as the Soviet nuclear capacity grows.

An all-or-nothing military policy will also sap the vitality of our system of alliances. If we assert that nuclear weapons represent the only deterrents to Soviet aggression, one of two consequences becomes almost inevitable: either our Allies will feel that any military effort on their part is unnecessary, or they may be led to the conviction that peace is preferable to war almost at any price. With the end of the American monopoly of nuclear power our demonstrations of weapons in that field may actually work to Soviet advantage. Thus our explosion of the hydrogen bomb was certainly a factor in deterring British action in Indo-China. Our only policy consistent with a policy of alliances, therefore, is one which minimizes (or seems to minimize) the risks of nuclear war and at the same time offers protection against Soviet occupation through the use of conventional armies.

In short, the strategic problem of the United States has two aspects: to create a level of thermo-nuclear strength to deter the Soviet bloc from a major war, or from aggressions in areas which cannot be defended by an indigenous effort; but to integrate this with a policy which does not paralyze the will to resist in areas where local resources for defense do exist.


But is there any deterrent to Sino-Soviet aggression other than the threat of general war? Does not a policy of peripheral actions run counter to the geographic realities of the situation, specifically to the fact that the U.S.S.R. possesses interior lines of communication and can therefore assemble a superior force at any given point?

It must be admitted that we alone cannot possibly defend the Soviet periphery by local actions; nor can we intervene without the coöperation of the local governments. Our immediate task must be to shore up the indigenous will to resist, which in the “grey areas” means all the measures on which a substantial consensus seems to exist: a political program to gain the confidence of local populations and to remove the stigma of colonialism from us, together with a measure of economic assistance and similar steps. But though a political program may be essential it will prove useless without an increase in the capacities for local defense. Few political leaders will run the risk of foreign occupation even though liberation is to follow eventually. The promise of victory in a general war will mean little to the leader of a threatened country which is meanwhile to be Sovietized. The strength of this feeling even in the NATO area is best expressed in an editorial in a leading German newspaper which has supported Chancellor Adenauer’s foreign policy: “We must oppose any strategy the basic postulate of which involves giving up our territory. Our partnership in the Atlantic alliance means more to us than that our 12 divisions represent a strategic asset for the West; it includes a demand for the protection of the German people. . . . A substantial retreat is equivalent to our moral and physical destruction.”[iv]

The argument thus runs in a circle: Can the peripheral areas be defended, assuming the willingness of the countries concerned to resist and our readiness to help them? To support a negative answer such factors are cited as the “unlimited” Chinese manpower or the vast distances of the “grey areas” from the centers of our strength. Now to underestimate an adversary may be disastrous, but to overestimate his resources may lead to a needless paralysis of policy. Absolute numbers are important, but only the part which can be utilized effectively is strategically significant. In these terms Chinese manpower is limited by the Soviet-Chinese capacity to equip and train it, and Chinese effectiveness by the difficulty of communications and supply. The vision of hordes of Chinese streaming into the “grey areas” is unrealistic. If it were possible to develop indigenous armies of moderate size but substantial firepower these should be able to fight delaying actions until the arrival of reinforcements, particularly if American air power (perhaps carrier-based) were hampering Chinese movements. Nor can the Chinese keep pouring in men and supplies so far from their centers of production, despite the seemingly contrary lessons of the war in Korea. After the beginning of the armistice negotiations, the Korean war was fought under conditions nearly ideal for an army with inferior technology and air power: actions were always confined to a small segment of the front; they could be delayed until there had been an adequate build-up; they could be broken off when stocks were depleted. The risks were always tactical and not strategic; the penalty for failure was limited by the self-imposed restrictions of the armistice negotiations. “Operation Strangle” therefore did not represent a fair test of the Chinese ability to sustain a major effort over a considerable period of time and in the face of superior air power. The only continuous drain on Chinese supplies occurred after the front was stabilized near Suwon in March 1951, and from then until the beginning of the armistice negotiations in June the Chinese were much closer to a decisive defeat than we. Had we committed even four more divisions, indeed even if we had put a time limit on the truce negotiations, we might have achieved a substantial military victory.

To be sure, the limitations imposed on the Chinese freedom of manœuvre by the narrow peninsula and the proximity of our bases in Japan gave us an advantage in Korea which probably could not be duplicated in other areas. On the other hand, certain circumstances were propitious for the Chinese also. Korea was close to their main production centers and to the Russian supply lines, and communications between Korea and China were good. Neither of these conditions would be duplicated in, for example, Southeast Asia. We thus might say that these are two prerequisites of effective local action by the United States: indigenous governments of sufficient stability so that the Soviets can take over only by open aggression, and indigenous military forces capable of fighting a delaying action. If these conditions are met, the American contribution to the defense of the “grey areas” will involve the creation of a strategic reserve (say in the Philippines, Malaya or Pakistan) capable of redressing the balance and of a weapons system capable of translating our technological advantage into local superiority.

This is difficult but not impossible. Of the countries around the Soviet periphery, only five possess insufficient forces to put up an initial defense: Iran, Afghanistan, Burma, Thailand and Indo-China. India and Pakistan are protected by a difficult mountain-barrier and still more by the fact that an attack on them would almost certainly lead to a general war. As for the other countries, the defense of Afghanistan depends on the strength of Pakistan; an attack on Iran would have to reckon with the flanking position of Turkey; India would not look on an attack on Burma with equanimity and might intervene; while the fate of Thailand will be decided in Indo-China, where an all-out American effort may still save at least Laos and Cambodia. It should not be beyond our capabilities, then, to create nucleus defense forces in the three critical countries: Iran (to help Turkey and Pakistan cover the Middle East), Pakistan (to strengthen Afghanistan and to back up Iran and Burma), and the Indo-Chinese states (to protect Malaya and Thailand). If concurrently we develop a supply system perhaps based on existing British facilities in Malaya, and develop a political program capable of enlisting the support of the countries concerned, we could bring about situations in which American local action is physically and psychologically possible. And once a certain level of indigenous power exists, a Chinese or Soviet attack can occur only after a period of build-up in the border areas which an effective intelligence system should be able to discover and which should give time for us to concentrate our forces or take political steps to avoid the conflict.

It is not at all obvious, therefore, that China or even the U.S.S.R. could utilize its interior position to assemble an overwhelming force at any given point around its periphery. But can we counter even the forces they are able to assemble? If we admit the local war thesis, do we not run the risk of having our army always at the wrong place? To be sure, China can pick the initial point of attack, but the greater mobility of her interior position is illusory because of the difficulties of communication. Once the Chinese are committed in an area, they are not able to shift their troops at will against our air power or with greater speed than we shift ours by sea. They cannot, in short, draw us into Indo-China and then attack in Burma with the same army. They can, of course, build up two armies, but we should be able to learn of this in time and then decide to defend one or the other area, or neither, depending on the strategic situation. In any case, the two armies cannot support each other (the classic advantage of interior lines). And this still leaves out of consideration the utilization of tactical nuclear weapons which would further increase the Sino-Soviet risk.[v]

But assuming its feasibility, should we permit ourselves to be drawn into a “war of attrition” with China? The ultimate answer will have to depend on local conditions and on the precise circumstances in which the Chinese challenge is presented. But it seems clear that the “war of attrition” argument mistakes the crucial indices of modern war. The significant attrition of modern war is in matériel, and there would appear to be little likelihood that a state with a steel production of less than 10,000,000 tons annually could win a contest with the United States. Soviet help could certainly redress the balance to a degree, but we do not know to what extent the U.S.S.R. is prepared to go to save its Chinese allies in a crisis, above all if Chinese requests for help involve a sacrifice of its own economic goals. Soviet and Chinese difficulties would be increased if we coupled our intentions with face-saving devices and guarantees of the integrity of metropolitan China. Even with Soviet assistance, a protracted, large-scale military effort may lead to the stagnation, if not the exhaustion, of the Chinese régime. A war of attrition is the one war China could not win.


The ultimate argument for the little war thesis, however, must be in terms of the over-all requirements of United States security. The most frequent argument in favor of our maintaining a foothold on the Continent of Eurasia, and specifically in Western Europe, is, in military terms, that our whole strategy depends on the refueling facilities which our allies provide for our strategic air force. But we have a strategic interest in Eurasia independent of the range of our heavy bombers (which can, after all, be increased by technical advances), namely, the geopolitical fact that in relation to Eurasia the United States is an island Power with inferior resources at present only in manpower, but later on even in industrial capacity. Thus we are confronted by the traditional problem of an “island” Power–of Carthage with respect to Italy, of Britain with respect to the Continent–that its survival depends on preventing the opposite land-mass from falling under the control of a single Power, above all one avowedly hostile. If Eurasia were to fall under the control of a single Power or group of Powers, and if this hostile Power were given sufficient time to exploit its resources, we should confront an overpowering threat. At best we would be forced into a military effort not consistent with what is now considered the “American way of life.” At worst we would be neutralized and would no longer be masters of our policy.

If this is true, we cannot cast off the “grey areas” without dire consequences. We may be able to win a war without their assistance, but we cannot survive a long period of peace without denying them to the U.S.S.R. If the United States ever became confined to “Fortress America,” or even if Soviet expansion in the “grey areas” went far enough to sap our allies’ will to resist, Americans would be confronted by three-quarters of the human race and not much less of its resources and their continued existence would be precarious.

But there is no necessity for this to occur. It should not be forgotten that the defense of the Free World is a problem not only of power but of will. In 1941 Germany alone nearly defeated the U.S.S.R. and today the combination of Western Europe and the United States should be able to contain it. The steel production of Western Europe still equals that of the U.S.S.R. In Asia, China appears as strong as she does at least partly because of the irresolution of her opponents. The task of creating a balance of power would therefore be far from hopeless if one considered nothing but the available resources. But while a balance is attainable along existing lines on the Eurasian continent, it will nevertheless always remain tenuous. As long as Soviet armies are poised on the Elbe, Western Europe will be insecure. As long as China strides unopposed through Southeast Asia, the uncommitted Powers will seek their safety in neutralism. The Soviet bloc presents to the outside world a vision of ruthless strength allied with artful cunning, of a constant readiness to utilize force coupled with the diplomatic skill to secure the fruits of such use. The United States, therefore, faces the task not only of stemming the Soviet tide but also of reducing the Soviet sphere and demonstrating the limitations of Soviet power and skills. The last is almost as important as the reduction of the Soviet sphere, for to the extent that the Free World, now swayed by a sense of its impotence, realizes that the Soviet bloc, too, behind its façade of monolithic power shrinks from certain consequences, its resolution and its policy will both become stronger.

A strategy which admits the possibility of fighting limited actions is more likely to achieve this objective than the threat of a total nuclear war. Since the destructiveness of strategic nuclear weapons has made them useless except for acts of desperation, the threat of massive retaliation will have two consequences: either the Sino-Soviet bloc will consider it a bluff and thus confront us again with the dilemma of Dienbienphu, or it will transform all contests into questions of prestige which will inhibit any concessions. An all-or-nothing military policy therefore makes for a paralysis of diplomacy. By leaving no alternative between total nuclear war and an uneasy armistice, it prevents attempts to ameliorate the situation progressively and supports the Soviet bloc’s pose of moderation.

Actions short of total war, on the other hand, may help restore fluidity to the diplomatic situation, particularly if we analyze what is implied by the term “reduction of the Soviet sphere.” The Sino-Soviet bloc can be reduced, short of waging a general war, in two ways: by a voluntary withdrawal or by an internal split. The former is unlikely and depends on many factors outside our control, but the latter deserves careful study. A great deal has been written about it, but this much seems clear: the rift will not come by itself. Too much is to be gained by unity, too many prizes are still to be won, the memory of Tito is still too fresh in the Kremlin, for us to be able to count on Soviet mistakes. A split between the U.S.S.R. and its satellites, and even more a split with China, can come about only through outside pressure, through the creation of contingencies which may force a divergence of views into the open. Thus Tito’s break with the Cominform was due at least in part to his disenchantment over Molotov’s lukewarm support on the Trieste issue, which in turn was caused by the U.S.S.R.’s unwillingness to risk a major war for a peripheral objective. The most fundamental indictment of our present military policy, then, is that its inability to differentiate its pressures may actually contribute to the consolidation and the unity of the Soviet bloc.

It is therefore misleading to attack the little war thesis on the ground that it does not offer a military solution to our strategic problem, for its merit is precisely that it may provide a political solution. Had we defeated the Chinese army in Korea in 1951 we would have confronted the U.S.S.R. with the dilemma whether to risk everything for the sake of increasing the power of China; and had we followed our victory with a conciliatory political proposal to Peking we could have caused it to reflect whether American good will might not represent a better protection than blindly following the Soviet line. But even if we had failed in our primary task of dividing the U.S.S.R. and China, we would have greatly improved our position towards our allies and even more towards the uncommitted nations in Asia. The best counterargument to the charge of colonialism is political moderation after a military victory. Indo-China gave us a similar opportunity, if under less favorable circumstances, although the Indo-Chinese problem would hardly have assumed its present dimensions had China suffered a decisive reversal in her first military encounter with the United States. Thus, if limited actions are implemented as part of a policy which offers the other side a way out short of total surrender or total war, they may bring about local reversals which may start chain reactions difficult to control and might magnify the tensions within the Soviet bloc. In such a strategy our nuclear superiority and our strategic air force would become a means to permit us to fight local actions on our terms or to shift the opus for a general war onto the Soviet bloc.


But what if the local war should become general? Would we then not have isolated ourselves? To pose the question in the abstract is to prejudge the issue because it assumes that the present course will not lead to our isolation, albeit slowly. Something more fundamental is involved–a misapprehension of the nature of collective security. It is often said that the two world wars would have been avoided if the aggressors had been aware of the forces which would eventually be aligned against them. But even granting this proposition, it would be paradoxical if the Power strong enough to resist local aggressions alone were prevented from doing so by a doctrine of collective security.

An alliance represents an increase in strength only when its members agree on the nature of the danger. For it is not the fact that an alliance exists which deters an aggressor but the spirit of determination which animates it, as the fate of the French system of alliances in the inter-war period showed. To ask unstable NATO governments which are hard put to play a European rôle to make themselves responsible for what we do in Asia is to demand the impossible. Even if we are able to induce them to support us by economic pressure and by considerations of long-range strategy, we shall certainly undermine their domestic support. Thus it becomes important to consider whether the military assistance they can give us in peripheral wars is worth this price. The only contingency in which an allied military contribution is essential is a general war or an attack on the NATO areas, which amounts to the same thing. In local wars we do not need them and should not insist on their assistance if they have no direct interest at stake. This is not to argue that “going it alone” is a virtue in itself. We must in any case be able to count on the support of Britain and the Commonwealth in Southeast Asia. Only we cannot permit the balance of power to be overturned for the sake of maintaining the form of allied unity.

The way in which a policy that does not exclude the possibility of fighting local wars affects our strategy in a general war therefore depends on two factors: (a) how the local war comes about; (b) how the general war develops from it. Clearly, the little war thesis is no better than the policy into which it is integrated and clearly American intervention can never take place ad hoc. The efficacy of the little war thesis depends, then, on the nature of our leadership. If we demonstrate that we are able to use our strength with moderation, that we know alternatives other than to talk nuclear war or surrender, we might bring about the psychological climate which will make limited actions supportable.[vi] If such local wars as we may fight come about not as acts of truculence but as a last resort, they need not undermine our relations with our allies; and if then it were the other side which opted for general war the moral basis of our diplomacy would not have been badly prepared.

Thus our capacity to fight local wars is not a marginal aspect of our effective strength; it is a central factor which cannot be sacrificed without impairing our strategic position and paralyzing our policy. The risks involved in an all-or-nothing military policy are so fearful that if we follow it our resolution will weaken and leave the initiative to the other side. A military policy which cannot offer the uncommitted nations protection against Sino-Soviet occupation will defeat our attempts to rally them to our side and in time it will even demoralize the NATO alliance. This would be true even if it should be maintained that our present force levels do not absolutely preclude local actions; valid as this contention may be in the abstract it is unrealistic psychologically. The unlikelihood that a chief-of-staff would commit an army of the present size in peripheral actions is demonstrated by General Ridgway’s attitude with regard both to Indo-China and the Chinese offshore islands.

The impact of our military policy on Sino-Soviet calculations may prove even more pernicious. The destructiveness of nuclear weapons having made it unlikely that any responsible statesman will lightly unleash a general war, the greatest danger of war– unless the Soviet leaders have become totally reckless–will lie in a miscalculation on their part. This is the only war which it is within our power to avoid, assuming that we leave no doubt about our capabilities and determination. But even this “avoidable” war may break out if the other side becomes convinced that we cannot interfere locally and that our threats of instant retaliation are bluff. If that should happen, the other side may then decide, as its nuclear arsenal grows, to absorb the “grey areas” and confront us with the choice between relinquishing them or risking the destruction of American cities. And because the Sino-Soviet leaders may well be mistaken in their assessment of our reaction when faced with such an alternative, our present military policy may bring about the total war which it seeks to prevent. An improvement in our capacity for local war is therefore indicated not only by considerations of national strategy but as our best chance to preserve the peace.

[i] “Policy for Security and Peace,” by John Foster Dulles, Foreign Affairs, April 1954.

[ii] Thomas K. Finletter, “Power and Policy.” New York: Harcourt, 1954.

[iii] Finletter, op. cit., p. 231.

[iv]Frankfurter Allgemeine, December 2, 1954.

[v] For a useful discussion of a tactical nuclear weapons system see “Counter-Force Strategy,” by T. F. Walcowicz, Air Force, February 1955; and “No Need to Bomb Cities to Win War,” by Richard Leghorn, U. S. News & World Report, January 28, 1955.

[vi] For a discussion of the diplomacy consistent with this conception of the American rôle see the author’s “American Policy and Preventive War,” The Yale Review, Spring 1955.


Ακολουθεί πολύ πρόχειρη μετάφραση.

 Το άρθρο γράφτηκε την περίοδο που οι ΗΠΑ άρχισαν να νιώθουν ότι σταδιακά χάνουν το πυρηνικό μονοπώλιο από την ΕΣΣΔ, η οποία με εμφανή τρόπο προσπαθούσε να επεκταθεί στην περιφέρειά της. Ήδη, είχε μεσολαβήσει ο πόλεμος της Κορέας, το Ντιέν Μπιέν Φου στην Ινδοκίνα, η επικράτηση του Μάο στην Κίνα και η συνεργασία Κίνας-ΕΣΣΔ. Επίσης, είχε αρχίσει να παίρνει μορφή στις ΗΠΑ η πολιτική της «ανάσχεσης» της ΕΣΣΔ, με βάση το μακρύ τηλεγράφημα και το άρθρο «Χ» του Κέναν, είχε δημιουργηθεί το ΝΑΤΟ και εφαρμοζόταν το δόγμα Τρούμαν.

Το βασικό ερώτημα εξωτερικής πολιτικής, το οποίο απασχολούσε τις ΗΠΑ και που εξετάζει ο ΧΚ, είναι ο τρόπος αντίδρασης των ΗΠΑ στον εμφανή επεκτατισμό της ΕΣΣΔ.

Αν ένας προληπτικός πόλεμος ενόσω οι ΗΠΑ είχαν ακόμα το πυρηνικό μονοπώλιο, τον οποίο κάποιοι πρότειναν, ήταν για πολλούς λόγους εκτός συζήτησης, ποια θα ήταν η καλύτερη εναλλακτική στρατηγική των ΗΠΑ;

Κάποιοι υποστήριζαν ότι θα πρέπει να ενισχύσουμε το πυρηνικό μας οπλοστάσιο και τα μέσα χρησιμοποίησής του [βομβαρδιστικά α/φ μακράς εμβέλειας και υ/β], ως το αποτελεσματικότερο μέσο αποτροπής; Υποστηρικτικά επιχειρήματα αυτής της άποψης ήταν ότι οι ΗΠΑ θα εξουθενώνονταν οικονομικά αν έμπαιναν σε ένα «πόλεμο τριβής» στην τεράστια περιφέρεια της ΕΣΣΔ, ενώ συγχρόνως θα διατηρούσαν μια τεράστια «εν δυνάμει» στρατιωτική δύναμη. Έτσι, υποστηρίζουν ότι πρέπει να αυξήσουμε τις πυρηνικές μας δυνάμεις και τη στρατηγική μας αεροπορία, ώστε να εξασφαλίσουμε την αποτροπή της ΕΣΣΔ μέσω της απειλής ενός συμπαγούς ανταποδοτικού κτυπήματος. Από τη στιγμή που το Σινο-Σοβιετικό μπλοκ διαθέτει τις εσωτερικές γραμμές επικοινωνιών και επομένως θα μπορεί να επιλέξει το σημείο κρούσης στην τεράστια περιφέρειά του, δεν θα πρέπει να μας δελεάσει να συγκρουστούμε σε περιοχές που θα έχουμε εκ των πραγμάτων στρατηγικό μειονέκτημα. Αντίθετα, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση στη ρίζα της, με την απειλή ενός γενικού πολέμου. Σε ορισμένες περιοχές, όπως στην Ευρώπη του ΝΑΤΟ, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την απειλή στο έδαφος επί τόπου, αλλά στις άλλες περιοχές, τις Γκρίζες Περιοχές, η Σινο-Σοβιετική πρόκληση μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με την απειλή ενός γενικού πολέμου.

Το πιο πάνω επιχείρημα φαίνεται πειστικό και επίσης φαίνεται να συνάδει τόσο με την ιστορία των ΗΠΑ (που ήταν για πολλά χρόνια εξασφαλισμένες από εξωτερικές επιθέσεις λόγω των δύο ωκεανών που την περιέβαλλαν) όσο και με την κακή εμπειρία της Κορέας (ενός πολέμου στη Σινο-Σοβιετική περιφέρεια, που δεν είχε για τις ΗΠΑ ευτυχή κατάληξη). Όμως η ιστορία πρέπει να ερμηνεύεται ορθά. Όσο αποτελεσματική κι αν θα ήταν η απειλή ενός γενικού πολέμου κατά τη διάρκεια του πυρηνικού μας μονοπωλίου (ή του σχεδόν μονοπωλίου), σταδιακά τα πράγματα αλλάζουν όσον αφορά το πυρηνικό ισοζύγιο. Και όσο «ακριβά» κι αν μας κόστισε ο πόλεμος της Κορέας, θα ήταν ίσως καλύτερο υπόδειγμα της μελλοντικής μας στρατηγικής από έναν ολοκληρωτικό ατομικό πόλεμο. Γιατί η αυξανόμενη πυρηνική ικανότητα της ΣΕ μετέβαλε το ισοζύγιο δυνάμεων όχι μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά. Ενόσω οι ΗΠΑ είχαν το απόλυτο ατομικό μονοπώλιο, ακόμα κι ένας μικρός αριθμός πυρηνικών όπλων συνιστούσε ισχυρή αποτροπή. Όσον όμως αυξανόταν η ικανότητα της ΣΕ να καταφέρει ένα ανταποδοτικό κτύπημα σε Αμερικανικές πόλεις, στο στρατηγικό πρόβλημα των ΗΠΑ προστέθηκε ακόμα μία πτυχή. Ο φόβος μας έναντι του ανταποδοτικού κτυπήματος. Υπό αυτές τις συνθήκες η αποκλειστική στήριξη της αποτροπής της Σινο-Σοβιετικής επιθετικότητας στην απειλή ενός γενικού πολέμου πλησιάζει στη νοοτροπία της γραμμής Μαζινό – δηλ. στην πίστη σε μια στρατηγική η οποία δεν έχει δοκιμαστεί και η οποία αποκλείει την εξέταση οποιασδήποτε άλλης εναλλακτικής στρατηγικής. Εάν αποδεχόμασταν μια στρατηγική του τύπου «ή όλα ή τίποτε» μπορεί να βρεθούμε σε μια κατάσταση παράλυσης στο μέλλον, καθώς η αυξανόμενη πυρηνική ικανότητα της ΣΕ θα υπονομεύει τη θέλησή μας να αναλάβουμε το ρίσκο ενός γενικού πολέμου, πλην της περίπτωσης αντίδρασης σε μια κατ’ ευθείαν επίθεση της ΣΕ στις ΗΠΑ.

Και φαίνεται ότι θα ήταν μεγάλη τρέλα εκ μέρους της ΣΕ να επιτεθεί κατ’ ευθείαν εναντίον των ΗΠΑ ώστε να προκαλέσει αντίποινα. Η ΣΕ μπορεί να πετύχει το σκοπό της να αδρανοποιήσει τις ΗΠΑ με πολύ μικρότερο κόστος. Δηλ. με τη σταδιακή διάβρωση των κρατών που βρίσκονται στην περιφέρειά της, οπότε θα γύρει τη ζυγαριά ισχύος προς το μέρος της και μάλιστα χωρίς να μας προκαλέσει ευθέως δίνοντάς μας ευκαιρία αντίδρασης. Θα μπορούσε βέβαια να ισχυριστεί κάποιος ότι δεν θα επιχειρούσε να απορροφήσει την περιφέρεια αν θα επικρεμόταν η απειλή της καταστροφής της Μόσχας ή του Πεκίνου. Όμως, όσο αυξάνεται το πυρηνικό δυναμικό της ΣΕ ένας πυρηνικός πόλεμος γίνεται σπαθί με δύο κόψεις. Όσο πιο φοβερά τα όπλα τόσο πιο risky η χρήση τους. Και όσο πιο risky η χρήση τους τόσο πιο επιτακτική γίνεται η προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος χωρίς πόλεμο, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Εάν αρνούμαστε να πολεμήσουμε στην Ινδοκίνα όταν οι Σοβιετικές πυρηνικές δυνατότητες είναι σχετικά περιορισμένες, λόγω του κινδύνου να επεκταθεί ένας τοπικός πόλεμος σε γενικό, σίγουρα δεν θα είμαστε πιο έτοιμοι να διακινδυνεύσουμε ένα πυρηνικό βομβαρδισμό προς χάριν της Μπούρμα, του Ιράν ή ακόμα και της Γιουγκοσλαβίας. Αντιθέτως, καθώς αυξάνεται η πυρηνική ικανότητα της ΣΕ, ο αριθμός των περιοχών για τις οποίες θα άξιζε να αναλάβουμε το ρίσκο της καταστροφής της Νέας Υόρκης, του Ντιτρόιτ ή του Σικάγο θα μειώνεται σταθερά.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα πρέπει να έχουμε ένα ισχυρό πυρηνικό οπλοστάσιο και την καλύτερη στρατηγική αεροπορία, προκειμένου να αποθαρρύνουμε μια επίθεση εναντίον μας. Όμως αυτή η ισχύς πυρός δεν θα πρέπει να μας κάνει να μη βλέπουμε τους περιορισμούς της ως εργαλείου του ΨΠ. Ειδικά όσον αφορά το γεγονός ότι η υπερβολική εξάρτηση από αυτήν [την πυρηνική ισχύ] αντιτίθεται σε μια συμμαχική πολιτική ακόμα και εντός του ΝΑΤΟ. Και επίσης ότι υπάρχει ένα σημείο πέραν του οποίου η περαιτέρω εξέλιξή τους [των πυρηνικών όπλων] θα έχει μικρά οφέλη. Ποιο θα είναι το πλεονέκτημα της κατασκευής περισσότερων πυρηνικών όπλων από όσα χρειάζονται για την καταστροφή όλων των Σοβιετικών βιομηχανικών κέντρων; Ή την εξέλιξη τους μέχρι το σημείο που μόνο μια βόμβα θα είναι αρκετή για να καταστρέψει δύο φορές μια μέσου μεγέθους πόλη; Ούτε θα πρέπει να υποτιμούμε ότι μερικές τεχνολογικές ανακαλύψεις – όπως για παράδειγμα το ατομικό Υ/Β – θα προσθέσουν πολύ λιγότερο στην αποτελεσματικότητα της στρατηγικής μας ισχύος από ότι σε αυτή της ΣΕ. Έτσι για πρώτη φορά στη στρατιωτική ιστορία υπάρχει η πιθανότητα ενός αδιεξόδου, παρά την απόλυτη υπεροχή μας σε αριθμό όπλων και σε τεχνολογία. Και όταν φτάσουμε σ’ αυτό το σημείο το Αμερικανικό στρατηγικό πρόβλημα μετασχηματίζεται. Ο Κόκκινος Στρατός μπορεί να ήταν ακινητοποιημένος από το Αμερικανικό ατομικό μονοπώλιο αλλά τώρα μπορεί να αποδεσμευτεί λόγω της Σοβιετικής δυνατότητας να ανταποδώσει με κτύπημα στην Ουάσιγκτον. Κάποιοι μπορεί να ισχυριστούν ότι το ατομικό αδιέξοδο δεν είναι κάτι το νέο. Ότι στην πράξη ισχύει στην Ευρασιατική ήπειρο από το 1949. Δεν είναι όμως το ίδιο με το να λέμε ότι αυτό είχε συνειδητοποιηθεί από τους Αμερικανούς από τότε, και αυτό αποτελεί κρίσιμο παράγοντα της θέλησης να εμπλακούμε σ’ ένα γενικό πόλεμο. Το αδιέξοδο στη Ευρασία διατηρούνταν αποκλειστικά από τη σχετική ελευθερία κινήσεων των ΗΠΑ. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που το πυρηνικό μας οπλοστάσιο δεν είναι πιο ισχυρό από όσο η θέλησή μας να το χρησιμοποιήσουμε. Και αυτός είναι ο κίνδυνος που υπάρχει, δηλ, να μειώνεται η αξία του όσο αυξάνεται η πυρηνική ικανότητα της ΣΕ.

Μια στρατηγική του τύπου «ή όλα ή τίποτε» θα υπονόμευε επίσης και τις συμμαχίες μας. Εάν δεχόμασταν ότι το πυρηνικό μας οπλοστάσιο θα ήταν η μόνη επιλογή για την αποτροπή της Σοβιετικής επιθετικότητας, τότε: οι σύμμαχοί μας, είτε θα θεωρούσαν περιττή την εκ μέρους τους όποια στρατιωτική προσπάθεια, είτε θα θεωρούσαν την ειρήνη προτιμότερη από τον πόλεμο, ανεξαρτήτως κόστους. Με το τέλος του πυρηνικού Αμερικανικού μονοπωλίου, οι πυρηνικές δοκιμές εκ μέρους μας θα λειτουργούν προς όφελος της ΣΕ. Αυτό έγινε στην περίπτωση της Ινδοκίνας όπου η δοκιμή της βόμβας υδρογόνου, απέτρεψε τη Βρετανία να λειτουργήσει αποτρεπτικά σ’ εκείνη την περιοχή. Η μόνη στρατηγική που θα ήταν συμβατή με τις συμμαχίες μας είναι μια στρατηγική η οποία θα ελαχιστοποιούσε (ή θα φαινόταν ότι ελαχιστοποιεί) τα ρίσκα ενός πυρηνικού πολέμου και την ίδια στιγμή θα παρείχε προστασία έναντι της Σοβιετικής κατοχής μέσω της ανάπτυξης συμβατικών στρατιωτικών δυνάμεων.

Με λίγα λόγια, το στρατηγικό πρόβλημα των ΗΠΑ έχει δύο πλευρές: να δημιουργηθεί ένα επίπεδο θερμο-πυρηνικής ισχύος που να αποτρέπει το Σοβιετικό μπλοκ από ένα μεγάλο πόλεμο, ή από την προβολή επιθετικότητας σε περιοχές που δεν μπορούν να υπερασπιστούν οι τοπικές δυνάμεις. Και παράλληλα να ενσωματώσει σ’ αυτή τη στρατηγική μια πολιτική που δεν θα παραλύει τη θέλησή μας να αντισταθούμε σε περιοχές όπου υπάρχουν τοπικές στρατιωτικές δυνάμεις άμυνας έναντι της ΣΕ.


Υπάρχει όμως άλλη αποτροπή στη Σινο-Σοβιετική επιθετικότητα από την απειλή ενός γενικού πολέμου; Μια πολιτική εμπλοκής σε περιφερειακές συγκρούσεις δεν αντιβαίνει στις γεωγραφικές πραγματικότητες της κατάστασης; Και ειδικότερα στο γεγονός ότι η ΕΣΣΔ κατέχει τις εσωτερικές γραμμές επικοινωνιών και επομένως μπορεί να συγκεντρώσει (όποτε θέλει) μια υπέρτερη δύναμη σε οποιοδήποτε συγκεκριμένο σημείο;

Πρέπει να παραδεχθούμε ότι μόνοι μας δεν είναι δυνατόν να υπερασπιστούμε όλη τη γραμμή της Σοβιετικής περιφέρειας. Ούτε μπορούμε να παρέμβουμε χωρίς τη συνεργασία των τοπικών κυβερνήσεων. Άμεσος στόχος μας πρέπει να είναι η ενίσχυση της τοπικής θέλησης για αντίσταση, η οποία όσον αφορά τις «γκρίζες ζώνες» σημαίνει να πάρουμε όλα τα μέτρα στα οποία φαίνεται ότι θα υπάρξει η ευρύτερη δυνατή συναίνεση: δηλ. μια πολιτική που να κερδίσει την εμπιστοσύνη του τοπικού πληθυσμού και που θα μας αφαιρεί το στίγμα της αποικιοκρατίας, μαζί με μέτρα οικονομικής ενίσχυσης και παρόμοια βήματα. Όμως, αν και μια τέτοια πολιτική μπορεί να είναι ουσιαστική θα αποδειχθεί άχρηστη χωρίς την αύξηση των δυνατοτήτων της τοπικής άμυνας. Λίγοι πολιτικοί ηγέτες θα ρισκάρουν μια ξένη κατοχή [εν προκειμένω της ΕΣΣΔ] ακόμα κι αν η απελευθέρωση θα ακολουθήσει σταδιακά. Η υπόσχεση μιας νίκης σε ένα γενικό πόλεμο δεν σημαίνει και πολλά για έναν ηγέτη μιας απειλούμενης χώρας που εν τω μεταξύ θα έχει Σοβιετοποιηθεί. Η δύναμη αυτού του αισθήματος ακόμα και στην περιοχή του ΝΑΤΟ φαίνεται καθαρά σε ένα άρθρο μεγάλης γερμανικής εφημερίδας που υποστηρίζει την εξωτερική πολιτική του Καγκελάριου Αντενάουερ: «Θα πρέπει να αντικρούσουμε οποιαδήποτε πολιτική η οποία περιλαμβάνει παραχώρηση εδαφών μας. Η συμμετοχή μας στην Ατλαντική συμμαχία σημαίνει περισσότερα για μας από ότι αντιπροσωπεύουν οι 12 μεραρχίες μας ως στρατηγικό κεφάλαιο για τη Δύση. Περιλαμβάνει την απαίτηση της προστασίας του Γερμανικού λαού. … Μια οποιαδήποτε υποχώρηση ισοδυναμεί με ηθική και φυσική μας καταστροφή.»

Το ζήτημα επομένως επανέρχεται: μπορούν να αμυνθούν αποτελεσματικά οι περιοχές της περιφέρειας, αν υποθέσουμε ότι οι συγκεκριμένες χώρες θέλουν να αμυνθούν και εμείς θα είμαστε έτοιμοι να τους βοηθήσουμε; Ο αντίλογος σε μια τέτοια περίπτωση στηρίζεται σε παράγοντες όπως το απεριόριστο ανθρώπινο δυναμικό της Κίνας και η τεράστια απόσταση των «γκρίζων περιοχών» από τα κέντρα της ισχύος μας. Το να υποτιμάς τον αντίπαλο μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό, αλλά το να υπερτιμάς τους πόρους και τις δυνατότητές του μπορεί να οδηγήσει σε παράλυση της πολιτικής σου. Οι απόλυτοι αριθμοί είναι σημαντικοί, αλλά μόνο το μέρος τους που μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά έχει στρατηγική σημασία.  Έτσι, το Κινεζικό ανθρώπινο δυναμικό περιορίζεται από την Κινεζο-Σοβιετική ικανότητα εξοπλισμού και εκπαίδευσής του και η Κινεζική αποτελεσματικότητα περιορίζεται από τη δυσκολία των επικοινωνιών και της τροφοδοσίας. Το όραμα των ορδών των Κινέζων που ξεχύνονται στις «γκρίζες περιοχές» δεν είναι ρεαλιστικό. Εάν θα ήταν δυνατόν να δημιουργηθούν τοπικοί στρατοί μέσου μεγέθους αλλά με σημαντική ισχύ πυρός, αυτοί οι στρατοί θα μπορούσαν να αντισταθούν καθυστερώντας τον αντίπαλο μέχρι την άφιξη ενισχύσεων. Ειδικότερα, η Αμερικανική αεροπορία (ίσως επί αεροπλανοφόρων) θα παρεμπόδιζε τις κινήσεις των Κινέζων. Ούτε θα μπορούσαν οι Κινέζοι να συνεχίσουν να τροφοδοτούν το μέτωπο με άνδρες και εφόδια τόσο μακριά από τα κέντρα παραγωγής, παρά το παράδειγμα του πολέμου της Κορέας που δείχνει το αντίθετο. Μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την κατάπαυση του πυρός, ο πόλεμος της Κορέας συνεχίστηκε υπό συνθήκες σχεδόν ιδεώδεις για ένα στρατό κατώτερης τεχνολογίας και αεροπορικής ισχύος [όπως ο Κινεζικός]: οι επιχειρήσεις περιορίζονταν πάντα σε ένα περιορισμένο μέτωπο. Μπορούσαν να καθυστερήσουν μέχρι να συγκεντρωθούν ικανοποιητικές δυνάμεις. Μπορούσαν να τερματιστούν όταν ξέμεναν από πυρομαχικά [οι Κινέζοι]. Τα ρίσκα ήταν πάντα τακτικής και όχι στρατηγικής φύσης. Η ποινή για την όποια αποτυχία περιοριζόταν από τους περιορισμούς που αποδεχτήκαμε στις διαπραγματεύσεις κατάπαυσης του πυρός. Επομένως, η «Επιχείρηση Στραγγαλισμός» δεν αντιπροσωπεύει πραγματική δοκιμασία της ικανότητας των Κινέζων να διατηρήσουν μια μεγάλη στρατιωτική προσπάθεια για μια μακρά περίοδο, αντιμετωπίζοντας μια υπέρτερη αεροπορική δύναμη. Η μόνη συνεχής αφαίμαξη των Κινεζικών εφοδίων συνέβη μετά τη σταθεροποίηση του μετώπου στη Suwon το Μάρτιο του 1951. Από τότε μέχρι και την έναρξη των διαπραγματεύσεων κατάπαυσης του πυρός τον Ιούνιο οι Κινέζοι ήταν πολύ πιο κοντά σε μια αποφασιστική ήττα από όσο είμαστε εμείς. Εάν διαθέταμε ακόμα 4 μόνο μεραρχίες, ή ακόμα κι αν θέταμε χρονικό όριο στις διαπραγματεύσεις, θα μπορούσαμε να πετύχουμε μια σημαντική στρατιωτική νίκη.

Σίγουρα, οι περιορισμοί που έθεταν η στενή χερσόνησος [της Κορέας] στις δυνατότητες ελιγμών των Κινέζων και η εγγύτητα των δικών μας βάσεων της Ιαπωνίας μας παρείχαν ένα πλεονέκτημα στην Κορέα που μάλλον δεν θα το έχουμε σε άλλες περιοχές. Από την άλλη, κάποιες συνθήκες ήταν ευνοϊκές και για τους Κινέζους. Η Κορέα ήταν κοντά στα κύρια κέντρα παραγωγής και στις Ρωσικές γραμμές εφοδιασμού και οι επικοινωνίες μεταξύ Κίνας-Κορέας ήταν καλές. Καμιά από αυτές τις συνθήκες δεν θα υπάρχει, για παράδειγμα, στη Νοτιοανατολική Ασία. Έτσι, μπορούμε να πούμε ότι οι δύο βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική τοπική εμπλοκή των ΗΠΑ είναι: τοπικές κυβερνήσεις ικανοποιητικής σταθερότητας έτσι ώστε οι Σοβιετικοί να μπορούν να επέμβουν μόνο με ανοικτή επιθετικότητα και τοπικές ΕΔ ικανές να πολεμήσουν καθυστερώντας τον αντίπαλο. Εάν υπάρχουν αυτές οι συνθήκες, η Αμερικανική συνεισφορά στην υπεράσπιση των «γκρίζων περιοχών» θα συνίσταται στη δημιουργία μιας στρατηγική εφεδρείας (π.χ. στις Φιλιππίνες, τη Μαλαϊκή ή το Πακιστάν) ικανής να αποκαταστήσει την ισορροπία ισχύος, και οπλικών συστημάτων ικανών να μετατρέψουν το τεχνολογικό μας πλεονέκτημα σε τοπική υπεροχή.

Κάτι τέτοιο είναι δύσκολο αλλά όχι αδύνατο. Από τις χώρες που βρίσκονται στην περιφέρεια της ΣΕ, μόνο 5 δεν έχουν ικανές δυνάμεις για να προβάλουν μια αρχική αντίσταση: το Ιράν, το Αφγανιστάν, η Μπούρμα, η Ταϊλάνδη και η Ινδοκίνα. Η Ινδία και το Πακιστάν προστατεύονται από ένα φράγμα δύσκολα προσπελάσιμων βουνών και ακόμα περισσότερο από το γεγονός ότι μια επίθεση εναντίον τους σχεδόν σίγουρα θα οδηγήσει σε γενικό πόλεμο. Όσο για τις άλλες χώρες, η άμυνα του Αφγανιστάν εξαρτάται από την ισχύ του Πακιστάν. Μια επίθεση στο Ιράν θα πρέπει να λάβει υπόψη και την πλευρική θέση της Τουρκίας. Η Ινδία δεν θα δει με απάθεια μια επίθεση κατά της Μπούρμα και μπορεί να παρέμβει. Η τύχη της Ταϊλάνδης θα αποφασιστεί στην Ινδοκίνα όπου μια ολοκληρωτική προσπάθεια της Αμερικής μπορεί ακόμα να σώσει τουλάχιστον το Λάος και την Καμποτία. Δεν είναι πέραν των δυνατοτήτων μας να δημιουργήσουμε έναν πυρήνα αμυντικών δυνάμεων στις τρεις κρίσιμες χώρες: Στο Ιράν (για να βοηθήσουμε την Τουρκία και το Πακιστάν να καλύψουν τη Μέση Ανατολή), στο Πακιστάν (για να ενισχυθεί το Αφγανιστάν και να υποστηριχθεί το Ιράν και η Μπούρμα) και στα κράτη της Ινδοκίνας (για την προστασία της Μαλαϊκής και της Ταϊλάνδης). Εάν ταυτόχρονα δημιουργήσουμε ένα σύστημα εφοδιασμού, ίσως με βάση τις υφιστάμενες Βρετανικές εγκαταστάσεις στη Μαλαϊκή, και επίσης δημιουργήσουμε ένα πολιτικό πρόγραμμα ικανό να στρατολογήσει τις υπόψη χώρες [σ’ αυτόν το σκοπό μας], θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε τις συνθήκες υπό τις οποίες οι τοπικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ θα γίνονταν φυσικά και ψυχολογικά εφικτές. Μόλις δημιουργηθεί μια τοπική στρατιωτική δύναμη, μια Κινεζική ή Σοβιετική επίθεση μπορεί να συμβεί μόνο μετά από συγκέντρωση στρατευμάτων στα σύνορά τους, την οποία μια αποτελεσματική κατασκοπία θα εντοπίσει, οπότε θα έχουμε χρόνο να συγκεντρώσουμε κι εμείς δυνάμεις ή να πάρουμε άλλα πολιτικά μέτρα για να αποφευχθεί η σύγκρουση.

Επομένως δεν είναι καθόλου προφανές ότι η Κίνα ή η ΣΕ θα μπορούν να εκμεταλλευτούν τις εσωτερικές γραμμές επικοινωνιών για να συγκροτήσουν μια υπέρτερη στρατιωτική δύναμη και να τη μεταφέρουν σε κάποιο σημείο της περιφέρειας. Μπορούμε όμως να αντιμετωπίσουμε έστω μόνο εκείνες τις δυνάμεις που θα μπορέσουν να συγκροτήσουν; Εάν θεωρήσουμε την ιδέα του τοπικού πολέμου [δηλ. η Κίνα ή η ΣΕ συγκεντρώνουν σε κάποιο σημείο της περιφέρειας τις δυνάμεις που μπορούν να συγκεντρώσουν], δεν θα έχουμε το ρίσκο ο στρατός μας να βρίσκεται πάντα σε λάθος σημείο [επειδή εκείνοι θα έχουν την πρωτοβουλία;]; Σίγουρα η Κίνα μπορεί να επιλέξει το σημείο της επίθεσης, αλλά η μεγαλύτερη ευκαμψία που της παρέχει η εσωτερική της θέση είναι ψευδής λόγω των προβληματικών επικοινωνιών της. Από τη στιγμή που οι Κινέζοι θα επιλέξουν ένα σημείο και θα συγκεντρώσουν σ’ αυτό τις δυνάμεις τους, δεν θα έχουν τη δυνατότητα να τις μετακινήσουν όποτε το θελήσουν κάτω από τη δική μας αεροπορική απειλή ή πιο γρήγορα από όσο εμείς θα μπορούσαμε να το κάνουμε διά θαλάσσης. Δηλαδή, με λίγα λόγια, δεν μπορούν να μας τραβήξουν στην Ινδοκίνα και μετά να επιτεθούν στη Μπούρμα με τον ίδιο στρατό. Μπορούν βεβαίως να συγκροτήσουν 2 στρατούς, αλλά σ’ αυτή την περίπτωση θα έχουμε τη δυνατότητα να το μάθουμε εγκαίρως και ακολούθως να αποφασίσουμε ποιο από τα δύο σημεία θα υπερασπίσουμε ή αν δεν θα υπερασπίσουμε κανένα από τα δύο, αναλόγως της στρατηγικής κατάστασης. Σε κάθε περίπτωση οι 2 στρατοί δεν θα μπορούν να αλληλοϋποστηριχτούν (όπως είναι το κλασικό πλεονέκτημα των εσωτερικών γραμμών επικοινωνιών). Και επιπλέον, αυτή η περίπτωση δεν εξετάζει τη δυνατότητα χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων, πράγμα που θα αύξανε το Σινο-Σοβιετικό ρίσκο.

Αλλά, αν θεωρήσουμε ότι είναι εφικτό, θα μπαίναμε σε ένα «πόλεμο τριβής» με την Κίνα; Η απάντηση θα πρέπει να εξαρτηθεί από τις τοπικές καταστάσεις και από τις ακριβείς συνθήκες κάτω από τις οποίες θα εκδηλωθεί η Κινεζική πρόκληση. Φαίνεται όμως καθαρά ότι το επιχείρημα του «πολέμου τριβής» παραβλέπει έναν κεντρικό παράγοντα του σύγχρονου πολέμου. Το σημαντικό ζήτημα τριβής στο σύγχρονο πόλεμο αφορά το υλικό, και δεν φαίνεται πιθανό να μπορεί να αντέξει στον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ, ένα κράτος με ετήσια παραγωγή χάλυβα μικρότερη των 10εκ τον. Η Σοβιετική βοήθεια σίγουρα μπορεί να αποκαταστήσει το ισοζύγιο μέχρις ένα βαθμό, αλλά δεν γνωρίζουμε μέχρι ποιο σημείο η ΕΣΣΔ είναι διατεθειμένη να σώσει τους Κινέζους συμμάχους της σε μια κρίση, και ειδικότερα αν η αποδοχή του Κινεζικού αιτήματος για βοήθεια προϋποθέτει τη θυσία δικών της [της ΕΣΣΔ] οικονομικών στόχων. Τα προβλήματα των Σοβιετικών και των Κινέζων θα αυξηθούν εάν συνδέσουμε τις προθέσεις μας με στοιχεία διάσωσης της τιμής και εγγυήσεις για την ακεραιότητα της μητροπολιτικής Κίνας. Ακόμα και με Σοβιετική βοήθεια, μια παρατεταμένη μεγάλης κλίμακας στρατιωτική προσπάθεια μπορεί να οδηγήσει σε αδιέξοδο, αν όχι σε εξουθένωση, το Κινεζικό καθεστώς. Ένας «πόλεμος τριβής» είναι το είδος του πολέμου που η Κίνα δεν μπορεί να κερδίσει.


Εντούτοις, το έσχατο επιχείρημα αναφορικά με το ζήτημα των μικρών πολέμων, αφορά τις γενικές απαιτήσεις ασφάλειας των ΗΠΑ. Το πιο συχνά αναφερόμενο επιχείρημα υπέρ της διατήρησης των εγκαταστάσεων μας στην Ευρασία και ειδικότερα στη Δυτική Ευρώπη, είναι, με στρατιωτικούς όρους, ότι η όλη μας στρατηγική εξαρτάται από τις εγκαταστάσεις ανεφοδιασμού που παρέχουν οι σύμμαχοί στις στρατηγικές μας δυνάμεις. Όμως έχουμε στρατηγικό ενδιαφέρον για την Ευρασία ανεξαρτήτως της ακτίνας δράσης των βαρέων βομβαρδιστικών μας (η οποία άλλωστε μπορεί να αυξηθεί με τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις) Συγκεκριμένα, λόγω του γεωπολιτικού γεγονότος ότι σε σχέση με την Ευρασία οι ΗΠΑ είναι μια νησιωτική Δύναμη με λιγότερους πόρους, προς το παρόν, όσο αφορά το ανθρώπινο δυναμικό, αλλά αργότερα [με λιγότερους πόρους] και όσο αφορά τη βιομηχανική ικανότητα. Έτσι, αντιμετωπίζουμε το παραδοσιακό πρόβλημα μιας «νησιωτικής» Δύναμης – της Καρχηδόνας σε σύγκριση με την Ιταλία ή της Βρετανίας σε σύγκριση με την Ευρώπη – της οποίας η επιβίωση εξαρτάται από το να εμποδίσει την αντίπαλη χερσαία μάζα από το πέσει κάτω από τον έλεγχο μιας και μόνης Δύναμης και κυρίως μιας ομολογουμένως εχθρικής Δύναμης. Εάν η Ευρασία έπεφτε υπό τον έλεγχο μιας και μόνης Δύναμης ή μιας ομάδας Δυνάμεων και αν δινόταν ο χρόνος σ’ αυτή την εχθρική Δύναμη να εκμεταλλευτεί τους πόρους της, τότε θα αντιμετωπίζαμε μια συντριπτική απειλή. Στην καλύτερη περίπτωση θα αναγκαζόμασταν να αναλάβουμε μια τόσο μεγάλη στρατιωτική προσπάθεια [που μεταφράζεται και σε οικονομικές δαπάνες] που θα ήταν ασύμβατη μ’ αυτό που τώρα θεωρούμε ως τον «Αμερικανικό τρόπο ζωής». Στη χειρότερη περίπτωση οι ΗΠΑ θα αδρανοποιούνταν και δεν θα ήμασταν πλέον κύριοι της πολιτικής μας.

Εάν αυτό είναι ορθό, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις «γκρίζες περιοχές» χωρίς ολέθριες συνέπειες. Μπορεί να κερδίσουμε ένα πόλεμο χωρίς τη βοήθειά τους, αλλά δεν μπορούμε να επιβιώσουμε επί μακρόν με ειρήνη εάν δεν τις αρνηθούμε στην ΕΣΣΔ. Εάν κάποτε οι ΗΠΑ περιοριστούν στο «Κάστρο Αμερική» ή ακόμα κι αν η επέκταση της ΣΕ στις «γκρίζες περιοχές» προχωρήσει αρκετά ώστε να υποσκάψει τη θέληση των συμμάχων μας να αντισταθούν, οι Αμερικανοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με τα ¾ της ανθρωπότητας, που θα κατέχει όχι πολύ λιγότερους πόρους της υφηλίου από αυτό το ποσοστό, ενώ η συνέχεια της ύπαρξής τους θα καταστεί επισφαλής.

Όμως δεν είναι αναγκαίο να συμβεί αυτό. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η άμυνα του Ελεύθερου Κόσμου δεν είναι πρόβλημα μόνο ισχύος αλλά και θέλησης. Το 1941 η Γερμανία από μόνη της νίκησε σχεδόν την ΕΣΣΔ, και σήμερα ο συνδυασμός της Δυτικής Ευρώπης και των ΗΠΑ θα πρέπει να είναι σε θέση να την αναχαιτίσει. Η παραγωγή χάλυβα της Δυτικής Ευρώπης ισούται ακόμα με εκείνη της ΕΣΣΔ. Στην Ασία η Κίνα εμφανίζεται τόσο δυνατή, εν μέρει, λόγω της αναποφασιστικότητας των αντιπάλων της. Ο σκοπός επομένως της δημιουργίας μιας ισορροπίας δυνάμεων δεν είναι καθόλου ανέφικτος, εάν κάποιος λάβει υπόψη του τίποτε άλλο παρά τους διαθέσιμους πόρους. Αλλά ενώ το ισοζύγιο είναι εφικτό κατά μήκος των υφιστάμενων συνόρων της Ευρασίας, εντούτοις πάντα θα παραμένει στο όριο. Ενόσω τα Σοβιετικά στρατεύματα παραμένουν σε ετοιμότητα στον Έλβα, η Δυτική Ευρώπη θα είναι ανασφαλής. Ενόσω η Κίνα προχωρεί ανεμπόδιστη στη Νοτιανατολική Ασία, οι αδέσμευτες Δυνάμεις θα αναζητήσουν την ασφάλειά τους στην ουδετερότητα. Το Σοβιετικό καθεστώς παρουσιάζει στον έξω κόσμο μια εικόνα αδίστακτης δύναμης σε συνδυασμό με περίτεχνη πονηριά και μια συνεχή ετοιμότητα να χρησιμοποιήσει αυτή τη δύναμη και τη διπλωματία του για να δρέψει τα φρούτα αυτής της προσπάθειας. Επομένως, οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν μόνο το πρόβλημα της αναχαίτισης της Σοβιετικής παλίρροιας αλλά επίσης και το πρόβλημα της ελάττωσης της σφαίρας επιρροής της ΣΕ και το πρόβλημα της αποκάλυψης των περιορισμών της Σοβιετικής ισχύος και ικανοτήτων. Το τελευταίο είναι σχεδόν τόσο σημαντικό όσο και η επιδίωξη περιορισμού της Σοβιετικής σφαίρας, στο μέτρο που ο Ελεύθερος Κόσμος, που τώρα επηρεάζεται από ένα αίσθημα ανικανότητας, θα αντιληφθεί ότι το Σοβιετικό μπλοκ, πίσω από την πρόσοψη της μονολιθικής δύναμης συρρικνώνεται λόγω των συνεπειών που θα του επιφέρουν οι δικές μας ενέργειες και θα αναθαρρήσει [ο Ελεύθερος Κόσμος], θα αυξηθεί η αποφασιστικότητά του και θα καταστεί πιο ισχυρή η πολιτική του.

Μια στρατηγική που θα αποδέχεται το ενδεχόμενο περιορισμένων μικρής έκτασης πολέμων είναι πιο πιθανόν να πετύχει αυτό τον σκοπό, παρά η απειλή ενός ολοκληρωτικού πυρηνικού πολέμου. Από τότε που η καταστροφική ικανότητα των στρατηγικών πυρηνικών όπλων τα κατέστησε άχρηστα, εκτός από περιπτώσεις απελπισίας, ένα συμπαγές ανταποδοτικό κτύπημα αντιποίνων θα έχει δύο συνέπειες: είτε το Σινο-Σοβιετικό μπλοκ θα το θεωρήσει σαν μπλόφα και έτσι θα μας βάλει και πάλι μπροστά σ’ ένα δίλλημα τύπου «Ντιεν Μπιεν Φου», είτε θα μετατρέψει όλες τις αντιπαραθέσεις σε ζητήματα κύρους, πράγμα το οποίο θα εμποδίσει την οποιαδήποτε υποχώρηση. Επομένως, μια στρατιωτική στρατηγική του τύπου «ή όλα ή τίποτε» παραλύει τη διπλωματία. Μην αφήνοντας καμιά εναλλακτική επιλογή μεταξύ του ολοκληρωτικού πυρηνικού πολέμου και μιας δύσκολης ανακωχής, εμποδίζει τις προσπάθειες προοδευτικής βελτίωσης της κατάστασης και συνεισφέρει στη θέση του Σοβιετικού μπλοκ για μετριοπάθεια.

Από την άλλη, οι επιχειρήσεις μικρότερης έκτασης από το επίπεδο του ολοκληρωτικού πολέμου, μπορεί να βοηθήσουν στην ευελιξία της διπλωματίας, ειδικά αν αναλύσουμε τι ακριβώς περιλαμβάνει ο όρος «μείωση της Σοβιετικής σφαίρας.» Το Σινο-Σοβιετικό μπλοκ μπορεί να μειωθεί, αν αποκλείσουμε τον γενικό πόλεμο, με δύο τρόπους: με εκούσια απόσυρση ή με εσωτερική διάσπαση. Ο πρώτος δεν είναι πιθανός και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες που δεν ελέγχουμε, ο δεύτερος όμως απαιτεί προσεκτική εξέταση. Πολλά έχουν γραφτεί γι’ αυτόν, αλλά βασικά ένα είναι καθαρό: το ρήγμα δεν θα επέλθει από μόνο του. Πολλά έχουν κερδηθεί από τη ενότητα [του Σοβιετικού μπλοκ], πολλοί στόχοι αναμένονται ακόμα να κερδηθούν και η ανάμνηση του Τίτο είναι ακόμα πολύ νωπή στο Κρεμλίνο, ώστε να στηριζόμαστε σε πιθανά λάθη των Σοβιετικών. Ένα ρήγμα μεταξύ της ΕΣΣΔ και των δορυφόρων της και ακόμα περισσότερο ένα ρήγμα με την Κίνα, μπορεί να συμβεί μόνο από εξωτερική πίεση, μέσω της δημιουργίας σχεδίων έκτακτης ανάγκης που θα εξαναγκάσουν μια διαφορά απόψεων να αποκαλυφθεί προς τα έξω. Μ’ αυτό τον τρόπο ο Τίτο διασπάστηκε από την Κόμινφορμ. Η αποχώρησή του, τουλάχιστον εν μέρει, οφειλόταν στην απογοήτευσή του για τη χλιαρή υποστήριξη του Μολότοφ στο ζήτημα της Τεργέστης, που με τη σειρά της προκλήθηκε από την απροθυμία της ΕΣΣΔ να ρισκάρει έναν μείζονα πόλεμο για έναν περιφερειακό αντικειμενικό σκοπό. Έτσι, το πιο θεμελιώδες μειονέκτημα της υφιστάμενης στρατιωτικής μας στρατηγικής, είναι ότι η ανικανότητά της να διαφοροποιήσει τις πιέσεις που μπορεί να ασκήσει, συνεισφέρει στην παγίωση και στην ενότητα του Σοβιετικού μπλοκ.

Είναι επομένως παραπλανητικό να καταδικάζουμε την υπόθεση των μικρών πολέμων με το επιχείρημα ότι δεν προσφέρουν στρατιωτική λύση στο στρατηγικό μας πρόβλημα, γιατί η αξία της είναι ακριβώς ότι προσφέρει πολιτική λύση. Εάν είχαμε νικήσει τον Κινεζικό στρατό στην Κορέα το 1951, θα φέρναμε την ΕΣΣΔ μπροστά στο δίλημμα να ρισκάρει τα πάντα προκειμένου να ενισχύσει την Κίνα. Και αν συνοδεύαμε τη νίκη μας με μια συμβιβαστική πολιτική πρόταση προς το Πεκίνο, θα το αναγκάζαμε να διερωτηθεί κατά πόσο η Αμερικανική καλή θέληση θα ήταν ασφαλέστερη επιλογή από την τυφλή προσήλωση στη Σοβιετική γραμμή. Αλλά ακόμα κι αν αποτυγχάναμε στον κύριο στόχο μας, δηλ. να διασπάσουμε τις ΕΣΣΔ-Κίνα, θα βελτιώναμε κατά πολύ τη θέση μας όσον αφορά τους συμμάχους μας και ακόμα περισσότερο όσον αφορά τα αδέσμευτα κράτη της Ασίας. Το καλύτερο αντεπιχείρημα στην κατηγορία της αποικιοκρατίας είναι η πολιτική μετριοπάθεια μετά από μια στρατιωτική νίκη. Η Ινδοκίνα μας έδωσε μια παρόμοια ευκαιρία, αν και κάτω από λιγότερο ευνοϊκές συνθήκες, παρόλο που το πρόβλημα της Ινδοκίνας δύσκολα θα έφτανε στις σημερινές του διαστάσεις εάν η Κίνα υφίστατο μια αποφασιστική ήττα στην πρώτη της σύγκρουση με τις ΗΠΑ. Έτσι, αν οι περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις εφαρμοστούν ως μέρος μιας πολιτικής που προσφέρει στην άλλη πλευρά μια διέξοδο, εκτός από την πλήρη συνθηκολόγηση ή τον ολοκληρωτικό πόλεμο, τότε μπορούν να επιφέρουν μια τοπική ανατροπή, από την οποία μπορεί να ξεκινήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση που δύσκολα θα ελεγχθεί και που μπορεί να μεγεθύνει τις εντάσεις μέσα στο Σοβιετικό μπλοκ. Σε μια τέτοια στρατηγική, η πυρηνική μας υπεροπλία και η στρατηγική μας αεροπορία θα καταστούν τα μέσα που θα μας επιτρέψουν να προχωρήσουμε στις τοπικές στρατιωτικές επιχειρήσεις με τους δικούς μας όρους ή να μεταφέρουμε το βάρος της απόφασης για ένα γενικό πόλεμο στο Σοβιετικό μπλοκ.


Αλλά τι θα συμβεί στην περίπτωση που ένας τοπικός πόλεμος εξελιχθεί σε γενικό; Σ’ αυτή την περίπτωση δεν θα έχουμε απομονωθεί; Αν αφήσουμε το ερώτημα στην αφηρημένη του διάσταση, είναι σαν θεωρούμε ότι η πορεία που ακολουθούμε τώρα δεν μας οδηγεί σε απομόνωση, έστω και αργά. Εδώ υπάρχει κάτι το πολύ πιο ουσιαστικό – δηλ. υπάρχει η παρανόηση της φύσης της συλλογικής ασφάλειας. Συχνά λέγεται πως οι δύο ΠΠ θα είχαν αποφευχθεί εάν οι αντίπαλοι γνώριζαν το μέγεθος των δυνάμεων που σταδιακά θα συγκεντρώνονταν εναντίον τους. Αλλά ακόμα και με αυτή την υπόθεση, θα ήταν παράδοξο αν η Δύναμη που θα ήταν αρκετά ισχυρή για να αντισταθεί από μόνη της σε μια τοπική επιθετικότητα εναντίον της, θα εμποδιζόταν από το να το κάνει [να προχωρήσει σε πόλεμο] βασιζόμενη σ’ ένα δόγμα συλλογικής ασφάλειας.

Η ισχύς μιας συμμαχίας αυξάνεται μόνο όταν τα μέλη της συμφωνούν ως προς τη φύση του κινδύνου που αντιμετωπίζουν. Γιατί δεν είναι η ύπαρξη της συμμαχίας από μόνη της που αποτρέπει έναν εχθρό αλλά το πνεύμα της αποφασιστικότητας που τη διαπνέει, όπως έδειξε η μοίρα του Γαλλικού συστήματος συμμαχιών κατά το μεσοπόλεμο. Το να ζητήσουμε από ασταθείς κυβερνήσεις κρατών μελών του ΝΑΤΟ που δυσκολεύονται να παίξουν τον Ευρωπαϊκό τους ρόλο, να πάρουν ευθύνες για τις ενέργειες που εμείς κάνουμε στην Ασία, είναι σαν να απαιτούμε το αδύνατο. Ακόμα και αν τους παροτρύνουμε να μας υποστηρίξουν ασκώντας οικονομική πίεση μέσα στα πλαίσια μιας μακρόπνοης στρατηγικής, σίγουρα δεν θα στηριχθούμε στην τοπική υποστήριξή τους [στην όποια περιοχή της Ασίας]. Έτσι είναι σημαντικό να εξετάσουμε κατά πόσο η στρατιωτική βοήθεια που μπορούν να μας παρέχουν σε περιφερειακούς πολέμους αξίζει τον κόπο. Η μόνη περίπτωση που μια συμμαχική στρατιωτική συνδρομή είναι ουσιώδης είναι σε ένα γενικό πόλεμο ή σε μια επίθεση εναντίον της περιοχής του ΝΑΤΟ, πράγμα που είναι το ίδιο. Σε τοπικούς πολέμους δεν τους χρειαζόμαστε και δεν πρέπει να εμμένουμε στη βοήθειά τους εάν δεν έχουν άμεσο συμφέρον να εμπλακούν. Αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα ότι η ιδέα «να προχωρήσουμε μόνοι» θα πρέπει να καταστεί αυτοσκοπός. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να υπολογίζουμε στην υποστήριξη της Βρετανίας και της Κοινοπολιτείας στη Νοτιοανατολική Ασία. Αλλά δεν πρέπει να επιτρέψουμε να ανατραπεί το ισοζύγιο ισχύος προς χάριν της διατήρησης της ενότητας της συμμαχίας.

Έτσι, ο τρόπος που μια πολιτική που δεν αποκλείει την πιθανότητα των τοπικών πολέμων επηρεάζει τη στρατηγική μας εξαρτάται από δύο παράγοντες: (α) πώς άρχισε ο τοπικός πόλεμος; (β) πώς ο γενικός πόλεμος προέκυψε από αυτόν. Είναι καθαρό ότι η υπόθεση του μικρού πολέμου δεν είναι καλύτερη από την πολιτική στην οποία περιέχεται και είναι επίσης καθαρό ότι η παρέμβαση της Αμερικής ποτέ δεν μπορεί να γίνεται ad hoc. Η αποτελεσματικότητα της υπόθεσης του μικρού πολέμου εξαρτάται, επομένως, από τη φύση της ηγεσίας μας. Εάν δείξουμε ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη δύναμή μας με μετριοπάθεια, ότι γνωρίζουμε και άλλες εναλλακτικές λύσεις πέραν του πυρηνικού πολέμου ή της παράδοσης του αντιπάλου, τότε θα δημιουργούσαμε το ψυχολογικό κλίμα που θα καθιστούσε τους περιορισμένους πολέμους εφικτούς [να έχουν την αναγκαία υποστήριξη]. Εάν τέτοιους τοπικούς πολέμους στους οποίους θα εμπλακούμε, δεν τους διεξάγουμε με πολεμικό μένος αλλά τους αφήσουμε σαν την τελευταία μας επιλογή, τότε δεν θα υπονομευτούν οι σχέσεις μας με τους συμμάχους. Και αν θα ήταν η άλλη πλευρά που θα επέλεγε ένα γενικό πόλεμο, τότε δεν θα ήταν άσχημα προετοιμασμένη γι’ αυτόν [το γενικό πόλεμο] η ηθική βάση της διπλωματίας μας.

Έτσι η ικανότητά μας να παρέμβουμε σε τοπικούς πολέμους δεν αποτελεί οριακή πτυχή της αποτελεσματικής μας ισχύος. Είναι ένας κεντρικός παράγοντας που δεν μπορούμε να θυσιάσουμε χωρίς να μειώσουμε τη στρατηγική μας θέση και να παραλύσουμε την πολιτική μας. Τα ρίσκα που συνεπάγεται μια «ή όλα ή τίποτε» στρατιωτική πολιτική είναι τόσο τεράστια που αν την ακολουθήσουμε η αποφασιστικότητά μας θα εξασθενήσει και θα αφήσουμε την πρωτοβουλία των κινήσεων στην άλλη πλευρά. Μια στρατιωτική πολιτική που δεν μπορεί να προσφέρει στα αδέσμευτα κράτη προστασία έναντι της Σινο-Σοβιετικής κατοχής θα καταστρέψει τις προσπάθειες μας να τα φέρουμε με το μέρος μας και σταδιακά θα πλήξει και το ηθικό του ΝΑΤΟ. Αυτό θα γίνει ακόμα κι αν ισχυριστούμε ότι η υφιστάμενη δομή και το επίπεδο των δυνάμεών μας δεν αποκλείουν απολύτως τους τοπικούς πολέμους. Όσο κι αν αυτός ο ισχυρισμός είναι έγκυρος στο αφηρημένο επίπεδο δεν είναι ρεαλιστικός στο ψυχολογικό. Το πόσο λίγο πιθανόν είναι ένας Αρχηγός του ΓΕ ΕΔ να αναθέσει σε ένα σώμα στρατού του σημερινού μεγέθους να εμπλακεί σε έναν περιφερειακό πόλεμο φαίνεται από τη θέση που πήρε ο Στρατηγός Ridgway στο ζήτημα τόσο της Ινδοκίνας όσο και των Κινεζικών νήσων.

Η επίδραση της στρατιωτικής μας πολιτικής στους Σινο-Σοβιετικούς υπολογισμούς μπορεί να αποδειχθεί ακόμα πιο ολέθρια. Η καταστροφικότητα των πυρηνικών όπλων έχουν καταστήσει απίθανη την περίπτωση που ο οποιοσδήποτε υπεύθυνος πολιτικός θα προχωρούσε με ελαφρά την καρδία στην κήρυξη ενός γενικού πολέμου. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για να ξεσπάσει ένα γενικός πόλεμος – εκτός και αν οι Σοβιετικοί ηγέτες θα ήταν τελείως ανεύθυνοι – θα βρισκόταν στην λανθασμένη τους εκτίμηση. Αυτός [ο γενικός] είναι ο μόνος πόλεμος που βρίσκεται μέσα στις δυνατότητές μας να τον αποφύγουμε, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα αφήσουμε αμφιβολίες για τις δυνατότητες και την αποφασιστικότητά μας. Αλλά ακόμα και αυτός «ο δυνατόν να αποφευχθεί» πόλεμος μπορεί να ξεσπάσει αν η άλλη πλευρά πεισθεί ότι δεν έχουμε τη δυνατότητα να παρέμβουμε σε τοπικό πόλεμο και ότι οι απειλές μας για άμεση ανταπόδοση αποτελούν μπλόφα. Εάν συμβεί αυτό, η άλλη πλευρά μπορεί να αποφασίσει, καθώς θα αυξάνεται το πυρηνικό της οπλοστάσιο, να απορροφήσει τις «γκρίζες περιοχές» και να μας φέρει μπροστά στην επιλογή μεταξύ να τις παρατήσουμε ή να ρισκάρουμε την καταστροφή Αμερικανικών πόλεων. Και επειδή οι Σινο-Σοβιετικοί ηγέτες μπορεί κάλλιστα να κάνουν λάθος στην εκτίμησή τους αναφορικά με τη δική μας αντίδραση όταν θα βρεθούμε με αυτή την επιλογή, η παρούσα στρατιωτική μας πολιτική μπορεί να μας οδηγήσει ακριβώς στον ολοκληρωτικό πόλεμο που επιδιώκει να αποτρέψει. Επομένως, μια βελτίωση των ικανοτήτων μας για τοπικούς πολέμους ενδείκνυται όχι μόνο για σκοπούς της εθνικής μας στρατηγικής αλλά και ως η καλύτερη ευκαιρία μας να διατηρήσουμε την ειρήνη.


Force and Diplomacy in the Nuclear Age, by H. Kissinger. Ακολουθεί πρόχειρη μετάφραση.

Sunday, April 1, 1956

Force and Diplomacy in the Nuclear Age

Henry A. Kissinger

HENRY A. KISSINGER, director of a study group on “Nuclear Weapons and Foreign Policy” of the Council on Foreign Relations; Director, International Seminar at Harvard University; Editor of Confluence

IN his whimsical essay “Perpetual Peace” written in 1795, the German philosopher Kant predicted that world peace could be attained in one of two ways: by a moral consensus which he identified with a republican form of government, or by a cycle of wars of ever-increasing violence which would reduce the major Powers to impotence.

There is no evidence that Kant’s essay was taken seriously in his lifetime, or indeed for a century and a half afterwards. But much of current thought about the impact of the new weapons of today carries a premonition of Kant’s second proposition. We respond to every Soviet advance in the nuclear field by what can best be described as a flight into technology, by devising ever more fearful weapons. The more powerful the weapons, however, the greater becomes the reluctance to use them. At a period of unparalleled military strength, the President has best summed up the dilemma posed by the new weapons technology in the phrase “there is no alternative to peace.”

It is only natural, of course, that an age which has known two world wars and an uneasy armistice since should have as its central problem the attainment of peace. It is paradoxical, however, that so much hope should concentrate on man’s most destructive capabilities. We are told that the growth of thermonuclear stockpiles has created a “nuclear stalemate” which makes war, if not too risky, at least unprofitable. The Geneva “summit” conference has been interpreted as a nonaggression treaty: a recognition by the U.S. and the U.S.S.R. that war is no longer a conceivable instrument of policy and that for this reason international disputes can be settled only by means of diplomacy. Mr. Stassen has maintained that the peaceful application of nuclear energy has made irrelevant many of the traditional reasons for wars of aggression because each major Power can now bring about a tremendous increase in its productive capacity without annexing either foreign territory or foreign labor. And many of the critics of Mr. Dulles’ interview in Life were concerned less with the wisdom of the specific threats than with the fact that a threat of war was made at all.

These assertions have passed almost without challenge. They fit in well with a national psychology which considers peace as the “normal” pattern of relations among states and which has few doubts that reasonable men can settle all differences by honest compromise. So much depends, however, on the correctness of such propositions that they must be subjected to close scrutiny. For the impact of the new weapons–as every revolution–has not only a technical but a conceptual side. Until power is used, it is, as Colonel Lincoln from West Point has wisely said, what people think it is. But except for the two explosions of now obsolete bombs over Hiroshima and Nagasaki, no nuclear weapons have ever been set off in wartime; there exists, therefore, no previous experience on which to draw. To a considerable extent the impact of the new weapons on strategy, on policy, indeed on survival, depends on our interpretation of their significance.

It therefore becomes of crucial importance that the United States not paralyze itself by developing a calculus of risks according to which all dangers would seem to be on our side. But this is precisely what has happened to us recently. The slogan “there is no alternative to peace” is the reverse side of the doctrine of “massive retaliation.” And both deprive us of flexibility–“massive retaliation” because it poses risks for us out of proportion to the objectives to be achieved, and “there is no alternative to peace” because it relieves the Soviets of a large measure of the risk of aggressive moves. This is true despite Soviet reiteration of the horrors of a hydrogen war. For apart from the fact that these statements are usually addressed to foreigners and may, therefore, be designed to increase the inhibitions of others, it makes all the difference which side has to initiate thermonuclear war. And as long as the Soviets retain a sufficiently flexible weapons system, they can confront us with contingencies from which we can extricate ourselves only by initiating such a war. To be sure, the President has said explicitly (December 17, 1954), “Let no man think that we want peace at any price.” But the price of peace cannot be determined in the abstract. The growth of the Soviet nuclear stockpile is certain to increase our reluctance to run the risks of an all-out war; the line between what is considered “vital” and what is “peripheral” will shift if we must weigh all objectives against the destruction of New York or Washington or Chicago.[i]

It may be argued that the emphasis on the rôle of force mistakes the main thrust of the current Soviet threat, which presents more ambiguous and subtle challenges than overt aggression. To be sure, the present period of revolutionary change will not be managed by a military doctrine alone; imaginative diplomacy and a consistent program are necessary if our aims are to be identified with the aspirations of humanity. But we always seem in danger of focussing so much attention on the current Soviet threat that we are taken unawares by the Soviet Union’s frequent changes of tactics. During the period of Soviet militancy we were so preoccupied with building defensive barriers that we neglected the supporting psychological and political framework. And now, with the Soviet emphasis on more indirect methods of penetration, we stand in danger of forgetting that economic development must be accompanied by a modicum of security against foreign invasion. Moreover, it is one of the most difficult tasks of statesmanship to relate what a Power says it will do to what it is able to do. If the international order possessed the sanctions that prevail in domestic arrangements–courts and enforcement machinery, for example–relations could be conducted largely on the basis of what states assert their intentions to be. But in an international order composed of sovereign states, the principal sanction is the possession of superior force; any adverse change in power relationships involves the possibility that the gain in strength will be used with hostile intent. This is the real meaning of “atomic blackmail.” As the Soviet nuclear stockpile grows, overt threats have become unnecessary; every calculation of risks will have to include the Soviet stockpile of atomic weapons and ballistic missiles.

If the phrase “there is no alternative to peace” were to become accepted doctrine, it could lead only to a paralysis of policy. It would be tantamount to renouncing power and staking everything on the professions of another sovereign state. This would have been difficult at any period; it becomes an invitation to disaster when we are confronted with a revolutionary Power which prides itself on its superior understanding of “objective” forces, and to which policies unrelated to a plausible possibility of employing force will seem either hypocrisy or stupidity. Force and diplomacy are not discrete realms; on the contrary, the ultimate pressure during negotiations has always been the possibility that recourse might be had to force. To the extent that the slogan “there is no alternative to peace” is taken seriously by the Soviets as a statement of American intentions, it will remove a powerful brake on Soviet probing actions and any incentive for the Soviet Union to make concessions. At best the doctrine “there is no alternative to peace” can achieve only an indefinite continuation of the status quo. In this context, our frequent pronouncements that we refuse to accept the satellite orbit will seem hollow or will even backfire: they will give impetus to Soviet peace offensives without generating a meaningful pressure on the Soviet sphere.

The discussion about war being “inconceivable” has, however, performed this useful purpose: it has drawn attention to the paradox that we are preparing for a war which we did not fight even when we possessed an atomic monopoly and that we have not yet found a rationale for such a war when weapons have become incomparably more destructive. On the contrary, far from giving us freedom of action, the very power of modern weapons seems to inhibit it. In short, our weapons technology and the objectives for employing them have become incommensurable. No more urgent task confronts the United States than to bring them into harmony.


But perhaps this incommensurability is inherent in the new weapons and not in the military doctrine? Perhaps we are moving into a new era of international relations in which the Powers will have to adjust themselves to the fact that force can no longer be used? What about “nuclear stalemate?”

Of course, “stalemates” have occurred before in the history of war, particularly in the relation of offense to defense. The distinguishing feature of the current use of the term is that it refers not to a balance on the battlefield, but to a calculus of risks: with each side possessing the capability to inflict catastrophic blows on the other, war is said to be no longer a rational course of action. It is important, however, to be precise about the deterrent effect of the “nuclear stalemate:” it deters not only aggression, but resistance to it; and it deters not war as such, but all-out war. The side which can present its challenges in less than all-out form may, therefore, be able to use the “nuclear stalemate” to its advantage.

Moreover, even if a nuclear stalemate does exist, it does not make for stability in the present volatile state of technology– much less for a sense of harmony. The spectre of a technological breakthrough by the other side would always loom large; it would lend an apocalyptic quality to all current international relations.

For the purpose of national policy, however, the significance of the term “stalemate” resides not in the technical but in the psychological aspect. For the “stalemate” is not anything new. Actually it has existed ever since the explosions over Hiroshima and Nagasaki. To be sure, it was not a physical stalemate; for nearly a decade the United States was relatively immune from Soviet retaliation. But it was a stalemate nonetheless in the sense that we never succeeded in translating our military superiority into a political advantage. This was due to many factors: a theory of war based on the necessity of total victory, the memory of the wartime alliance with the Soviets, humanitarian impulses, lack of clarity about the process in which we found ourselves involved. But whatever the reason, our atomic monopoly had at best a deterrent effect. While it may have prevented a further expansion of the Soviet sphere, it did not enable us to achieve a strategic transformation in our favor. Indeed, even its importance as a deterrent is questionable. Assuming that there had never been an atomic bomb, would we really have acquiesced in the Soviet Union’s taking over Europe? Would the U.S.S.R. have risked a general war so soon after having its territory devastated by the Germans and having lost, by the most conservative estimates, 10,000,000 dead? Not even a dictatorship can do everything simultaneously.

But apart from the questionable assumption that all-out war was prevented by our atomic monopoly, the decade witnessed the consolidation of a satellite orbit in Eastern Europe, the triumph of Communism in China and, most fundamental of all, the growth of the Soviet atomic stockpile. Those who expect great things from technological breakthroughs would do well to study American actions after Hiroshima and Nagasaki. No foreseeable technological breakthrough is likely to be more fundamental than the discovery of the A-bomb. Yet possession of it did not enable us to prevent another Power which never hid its hostile intent from expanding its orbit and developing a capacity to inflict a mortal blow on the United States.

How did this come about? Primarily because we added the A-bomb to our military arsenal without integrating its implications into our thinking; because we saw it merely as another tool in a theory of warfare which had showed a poverty–indeed almost an absence–of political conception during the two world wars, and which became completely inapplicable after the explosions over Hiroshima and Nagasaki.

For over a century before the outbreak of World War I, wars were an extension of policy. Because they were fought for specific political objectives there existed a rough commensurability between the force employed and the goal sought. But with the outbreak of World War I, war suddenly seemed to become an end in itself. After the first few months, none of the protagonists would have been able to name an objective other than the total defeat of the enemy or, at least, they would have named objectives, such as the German demand for the annexation of Belgium, which amounted to unconditional surrender. There had occurred a hiatus between military and political planning which has never subsequently been bridged. The military staffs had developed plans for total victory, because it is in such plans that all factors are under the control of the military. But political leadership proved incapable of giving this conception a concrete expression in terms of peace aims. The result was four years of war of ever-increasing violence which carried its hatreds into a peace treaty that considered more the redressing of sacrifices than the stability of the international order.

The notion that war and peace, military and political goals, were separate had become so commonplace by the end of World War II that the most powerful nation in the world found itself paralyzed by the enormity of its own weapons technology. In every concrete instance, even in the matter of the regulation of the atom which affected our very survival, we found ourselves stalemated by our own preconceptions. The consequences of military actions which we might take always seemed to outbalance the gains to be achieved. Thus our policy became entirely defensive. We possessed a doctrine to repel overt aggression, but we could not translate it into a positive goal. And even in the one instance where we resisted aggression we did not use the weapon around which our whole military planning had been built. The hiatus between military and national policy was complete. Our power was not commensurate with the objectives of our national policy and our military doctrine could not find any intermediary application for the new weapons. The growth of the Soviet atomic stockpile has merely brought the physical equation into line with the psychological one; it has increased the reluctance to engage in a general war even more. But it has not changed the fundamental question of how the political and military doctrines can be harmonized, how our power can give impetus to our policy rather than paralyzing it.

One way of avoiding this problem is to deny that it exists. It is possible to argue that the term “‘stalemate” is illusory, that in an all-out war one side is almost certain to be able to “win” in the sense of being able to impose its will on its antagonist. This is technically correct. But it does not affect the calculus by which the decision to enter the war is taken: in its crudest form, whether it is “worth” fighting the war in the first place. Obviously no Power will start a war it thinks it is going to lose. But it will also be reluctant to start a war if the price of victory may be its national substance. The capacity to inflict greater losses on the enemy than one suffers is the condition of policy; it cannot be its objective.

The transformation imposed by the “nuclear stalemate” is not that victory in an all-out war has become technically impossible but that it can no longer be imposed at an acceptable cost. Nor is this conclusion avoided by an appeal to military rationality. For example, in Paul Nitze’s hypothetical general war confined to airfields and S.A.C. installations, the bombing of cities would be unwise in the early stages of the war and unnecessary in the later ones after air superiority has been achieved.[ii] But this assumes that victory is the only rational objective in war. It overlooks the fact that war is not only the instrument for imposing one’s will on the defeated but is also a tool for frustrating this intent by making the effort too costly. An air battle would be a rational strategy for the side which has a strategic advantage either in terms of base structure or in weapons potential, for it would put the enemy at its mercy at a minimum cost. But for the side which stands to lose the air battle and which seeks to exact a maximum price for its own defeat, the most rational strategy may well be to inflict maximum destruction. Such a Power may at least attempt to equalize the threat of nuclear destruction by inflicting its actuality on the enemy and thereby deprive him of the fruits of his victory, or at least make it too risky for him to seek total victory. Unconditional surrender–or depriving the enemy of his nuclear capability, which amounts to the same thing–cannot be achieved by subterfuge.


But does the stalemate, defined as the impossibility of achieving total victory at an acceptable cost, apply to lesser conflicts? In other words, is limited war a conceivable instrument of policy in the nuclear period? Here we must analyze precisely what is meant by limited war.

One can think of many models: a war confined to a geographic area, a war that does not utilize the whole weapons system, a war which utilizes the whole weapons system but limits its employment to specific targets. But none of these military definitions seems adequate, since a war may be confined geographically or in terms of targets and yet be total in the sense of exhausting the national substance, as happened to France in World War I. The fact that the whole weapons system is not employed, or that the destructive capability of the existing weapons system is small, is not of itself a factor of limitation. In the Thirty Years’ War the number of men in each army was small by present-day standards, the power of the weapons was negligible compared to modern armaments, and yet it is estimated that at least 30 percent of the population of Germany died during the course of it.

A distinction based on the difference between nuclear weapons and “conventional armaments” is no more fruitful. Apart from the fact that the distinction becomes increasingly nebulous as we develop nuclear weapons of very low yield, it will be impossible to reverse present trends. The very existence of nuclear armaments on both sides seems to insure that any future war will be nuclear. At a minimum, forces will have to deploy as if nuclear weapons might be used, because the side which concentrates its forces might thereby give its opponent the precise incentive he needs to use nuclear weapons. But if forces are dispersed, they will not be able to hold a line or achieve a breakthrough with conventional weapons, because the destructive power of conventional weapons is so much smaller. Finally, nuclear weapons, particularly of the low-yield type, seem to offer the best opportunity to compensate for our inferiority in manpower and to use our superiority in technology to best advantage.

It is not for nothing that Soviet propaganda has played on two related themes: 1, there is no such thing as a “limited” nuclear war, and 2, “ban the bomb.” For both emphasize the corollary “there is no alternative to peace” and both deprive our policy of flexibility and sap our resistance to the preferred forms of Soviet strategy: peripheral wars, subversion and atomic blackmail.

Our discussion up to this point thus leads to these conclusions: Any war is likely to be a nuclear war. Nuclear war should be fought as something less than an all-out war. There exists no way to define a limited war in purely military terms. On the contrary, wars can be limited only by political decisions, by defining objectives which do not threaten the survival of the enemy. Thus an all-out war is a war to render the enemy defenseless. A limited war is one for a specific objective which by its very existence will establish a certain commensurability between the force employed and the goal to be attained.

Limited war, therefore, presents the military with particular difficulties. An all-out war is relatively simple to plan for, because its limits are set by military considerations and even by military capacity. The characteristic of limited wars, on the other hand, is that there are ground rules which define the relationship of military to political objectives. Planning here becomes much more conjectural, much more subtle and much more indeterminate, as we found when considering intervention in Indo-China. The political leadership must therefore assume the responsibility for defining the framework within which the military are to develop plans and capabilities. The prerequisite for a policy of limited war is the re-introduction of the political element into our concept of warfare and the surrender of the notion that policy ends when war begins or that war has goals different from those of national policy.


This raises the question to what extent the nuclear age permits a policy of intermediary objectives. Do any of the factors apply today which formerly led to a diplomacy of limited objectives and a military policy of limited wars?

In the great periods of European cabinet diplomacy between the Treaty of Westphalia and the French Revolution and between the Congress of Vienna and the outbreak of the First World War, wars were limited because there existed a political framework which induced the major Powers to conduct a diplomacy of limited objectives. This political framework was due to several factors. There was, to begin with, a conscious decision that the upheavals of the Thirty Years’ War and of the Napoleonic Wars should not occur again. More important was the fact that the international order did not contain a revolutionary Power. No state was so dissatisfied with the peace settlement that it sought to gain its ends by overthrowing it and no Power considered that its domestic notion of justice was incompatible with that of other states. Again, the domestic structure of most governments set a limit to the proportion of the national resources which could be devoted to war. Not even the most absolute ruler by the grace of God could think of conscripting his subjects or confiscating their property. Finally, in an era of stable weapons technology, both the strength of the Powers and their assessments of those strengths were relatively fixed and as a result the risks of surprise attack and of unforeseen technological developments were relatively small.

If we inquire which of these factors–fear of war, legitimacy, limits on the domestic exercise of power and a stable power relationship–is present today, little cause for optimism remains. Under conditions of nuclear plenty, no major Power will be forced to adopt a policy of limited objectives because of insufficient resources. Moreover, for over a generation the U.S.S.R. has proclaimed the incompatibility of its domestic notion of justice with that of other states and has built an internal control system on the theory of a permanently hostile outside world. Peaceful coexistence, too, is justified by the Soviets on the basis that it will enable them to subvert the existing structure by means other than all-out war.

Nor is the nature of power relationships more reassuring. Even with a less volatile technology, a two-Power world would have an element of inherent instability because an increase in strength of one side cannot be made up by superior political dexterity but is tantamount to an absolute weakening of the other side. Actually, the weapons technology is far from stable. Almost up to the outbreak of World War II a weapons system would be good for a generation at least, while today it may be outdated when it has barely passed the blueprint stage. In this technological race, moreover, the side which has adopted a policy of letting its opponent strike the first blow is at a distinct disadvantage; it cannot afford to fall behind even for an instant. It must phase its planning and procurement over an indefinite period while its opponent, if he is determined on a showdown, can plan for a target date.

But if neither an agreed legitimacy nor a stable power relationship exists today, they may be outweighed by the third factor in the equation: the fear of thermonuclear war. Never before have the consequences of all-out war been so unambiguous, never have the gains seemed so incommensurable with the sacrifices. What statesman who declared war in 1914 would not have recoiled had he known the shape of the world in 1918? Today every weapons test augurs much worse horrors. There exists, therefore, a limiting condition to every diplomatic move. The distinction between tactical and strategic nuclear weapons may be nebulous in military terms, but every state has a powerful incentive to make some distinction, however tenuous its logic. The fear that an all-out thermonuclear war might lead to the disintegration of the social structure should be utilized to guarantee the “limits” of war and diplomacy.

The key problem of our present-day strategy is therefore to devise alternative capabilities to confront our opponent with contingencies from which he can extricate himself only by thermonuclear war, but to deter him from this step by our retaliatory capacity. All Soviet moves in the postwar period have had this character; they have faced us with problems which by themselves did not seem “worth” an all-out war[iii] but which we were unable to deal with by an alternative strategy. We refused to defeat the Chinese in Korea because we were unwilling to risk an all-out conflict; we saw no solution to the Indo-Chinese crisis without dangers we were reluctant to confront. A doctrine for the graduated employment of force might reverse or at least arrest this trend. Graduated deterrence is thus not an alternative to massive retaliation but its complement, for it is the capability for “massive retaliation” which provides the sanction against expanding war.


A doctrine for the graduated employment of force would enable us to escape the vicious circle in which we find ourselves paralyzed by the implications of our own weapons technology. The idea that the most effective strategy is the thermonuclear bombardment of cities is a legacy of World War II, when we could attack production centers without fear of retaliation. Because the destructive power of individual weapons was then relatively small, a decisive victory on the battlefield could be achieved only by using quantities too large to stockpile; munitions and weapons had to be supplied out of current production. Under these circumstances it made sense to attempt to win through attrition, by bombing production facilities. The destructiveness of modern weapons, however, makes attrition the most wasteful strategy. Under conditions of nuclear plenty, existing stockpiles will probably suffice to achieve a decision; nuclear weapons may therefore be more decisively employed on the battlefield or against military installations such as airfields than against production centers.[iv]

Moreover, while the growth of the Soviet strategic air force and atomic stockpile should cause us to revise our concepts regarding air warfare, the introduction of nuclear weapons on the battlefield will shake the very basis of Soviet tactical doctrine. No longer will the Soviets be able to rely on massed manpower and artillery as in World War II. On a nuclear battlefield, dispersion is the key to survival and mobility the prerequisite of success. A great deal depends on leadership of a high order, personal initiative and mechanical aptitude, all qualities in which our military organization probably excels that of the U.S.S.R. To be sure, there are many types of aggression to which nuclear weapons offer no solution, either for political or military reasons–civil war and guerrilla actions, for example–and we must retain a conventional capability to deal with them. The fact remains that the most fruitful area for current strategic thought is the conduct and efficacy of limited nuclear war, the “war gaming” of situations in which nuclear weapons are used by both sides, and a consideration of what would constitute victory in such a war.

The graduated employment of force, however, presupposes a capability which is really “graduated.” If we build our whole strategy around “absolute” weapons of megaton size, professions of limited objectives will be meaningless and any use of nuclear weapons is likely to touch off an all-out war. The possibility of keeping a limited nuclear war limited depends on our ability to extend the range of low-yield weapons of a kiloton and below, and to devise tactics for their utilization on the battlefield.

At the same time, a doctrine for the graduated employment of force and the renunciation of unconditional surrender should not be confused with the acceptance of a stalemate. The flexibility of our diplomacy will increase as our military alternatives multiply. And militarily, the notion that there is no alternative between total victory and the status quo ante is much too mechanical. If the military position of an enemy became untenable and if he were offered choices other than unconditional surrender, he might accept local withdrawals without resorting to all-out war. If S.A.C. retains its retaliatory capacity, the other side may decide that amputation is preferable to suicide. In these terms the calculus of risks by which a limited nuclear war is expanded into an all-out thermonuclear exchange is almost the same as that by which a limited conventional war is expanded into an all-out war. Whether we can obtain local adjustments will thus depend on: 1, the ability to generate pressures other than the threat of thermonuclear war; 2, the ability to create a climate of opinion in which national survival is not thought to be at stake in every issue; 3, the ability to keep control of public opinion should a disagreement arise over whether national survival is at stake.

But is it possible to bring about a climate in which national survival is thought not to be at stake? Pressures severe enough to cause withdrawal may, after all, be severe enough to be thought to threaten survival, especially in a régime like that in Soviet Russia. On the other hand, the problem is not how to reassure the Soviets, which is probably a well-nigh impossible effort, but how to give effect to the one interest we presumably have in common: that we both wish to avoid all-out thermonuclear war. Given this attitude, total war is likely in only two contingencies: if the Soviets see an opportunity to achieve hegemony in Eurasia by peripheral actions which we are not able to deal with by a graduated employment of force; or if the U.S.S.R. should misunderstand our intentions and treat our every military move as if it were the prelude to an all-out war.

It therefore becomes the task of our diplomacy to convey to the Soviet bloc that we are capable of courses other than all-out war or inaction, and that we intend to use this capability. Fortunately, the imbalance in our national strategy has been caused less by our diplomacy than by our military policy. Indeed, our difficulty has been precisely the fact that our moderate pronouncements have seemed incongruous in the face of an all-ornothing military policy and that our diplomacy has been deprived of flexibility because “massive retaliation” has had as its logical corollary the slogan “there is no alternative to peace.” A modification of our military doctrine would, therefore, go a long way towards creating a framework of limited objectives; the next step would be to convey this change to the outside world. Others have suggested details of such a diplomatic program.[v] Possible measures might include proposals for conventions regarding open cities, greater publicity for tests of low-yield nuclear weapons, and a high-level pronouncement which defines as precisely as possible what is meant by the “graduated” employment of force.

Such a program should be distinguished sharply from the Soviet “ban the bomb” propaganda, however. We cannot afford even the implication that nuclear weapons are in a special category, apart from modern weapons in general, for this undermines the psychological basis of the most effective United States strategy. If nuclear weapons were outlawed, Soviet superiority in manpower would again become a factor and its stockpile of conventional weapons would place Eurasia at the mercy of the Soviets, at least in an intermediary period while we adjusted our procurement, training and organization. “Ban the bomb” proposals, moreover, distract from the real security problem which is Soviet aggression, a fact that American diplomacy should not permit the world to forget. The diplomatic and psychological framework for the graduated employment of force is created not by “ban the bomb” proposals but by defining the conditions of its use. To be sure, a diplomatic program for the graduated employment of force will not inevitably prevent an all-out war; if the Soviets feel strong enough to knock us out by a surprise attack, they will presumably do so. But it may prevent an all-out war caused by our failure to develop alternatives or by Soviet miscalculation or misunderstanding of our intentions.

Moreover, while the Marxist philosophy has heretofore imparted great flexibility to Soviet policy we may be able to use it as well to give effect to a policy of graduated deterrence. The belief in inevitable triumph is after all as consistent with tactical withdrawal as with an effort to fill every power vacuum. All of Soviet history testifies to the fact that this is not a régime for last stands if other alternatives present themselves. One need only study the abject efforts of the Politburo in the months before the German invasion to come to a settlement with Hitler to realize that if confronted with superior power the Soviets do not hesitate to apply Lenin’s dictum, “One step backward, two steps forward.” And this tendency is supported by all of Russian history. Russia has always been less able to apply force subtly than massively; she has always been more vulnerable to wars outside her territories than within, and to limited rather than all-out war.

The strategic problem for the United States, then, can be summed up in these propositions:

1. Thermonuclear war must be avoided, except as a last resort.

2. No power possessing thermonuclear weapons is likely to accept unconditional surrender without employing them and no nation is likely to risk thermonuclear destruction except to the extent that it believes its survival to be at stake.

3. It is the task of our diplomacy, therefore, to make clear that we do not aim for unconditional surrender, to create a framework in which the question of national survival is not involved in every issue. But equally we should leave no doubt about our determination to achieve intermediary objectives and to resist by force any Soviet military move.

4. Since diplomacy which is not related to a plausible employment of force is sterile, it must be the task of our military policy to develop a doctrine and a capability for the graduated employment of force.


The discussion up to this point has been primarily concerned with the impact of our diplomacy and of our military policy on the Soviet bloc. Its impact on our allies and the uncommitted nations is no less important. The truism that the contemporary crisis cannot be solved solely by the exercise of power should not be confused with the notion that power plays no rôle in contemporary affairs. Peace has never been maintained except by making aggression too costly; the benefits of diversity which the free world still enjoys are due to the shield afforded by American military strength. For this reason alone, the quest for an adequate American military doctrine concerns not only us but also the rest of the world.

There can be little doubt that our system of alliances is undergoing a crisis. Many reasons for this exist: the Soviet peace offensive, the domestic problems of France, the economic stagnation of Britain, Canada’s increasing sense of vulnerability. But surely one fundamental cause is the absence of a unifying military doctrine. The argument most frequently advanced for our coalition policy is that we require overseas bases. But whatever sense this policy makes to us, it is not persuasive to countries who want above all to avoid another round of bombings and occupation. Our allies realize, moreover, that in an all-out thermonuclear war the ground strength of our NATO partners will be almost irrelevant; in terms of the doctrine of massive retaliation our allies see little military significance in their own contribution. The growth of the Soviet atomic stockpile compounds these difficulties. Heretofore, a nation threatened with attack would generally resist because the potential destruction was insignificant compared to the consequences of surrender. But now, when most of our NATO partners consider the outbreak of a war as leading inevitably to national catastrophe, our system of alliances is in dire jeopardy. It can be restored, if at all, only by two measures: one, by a military doctrine and capability which makes clear that not every war is necessarily an all-out thermonuclear war, even in Europe; two, by measures such as the air defense of NATO, which reduce the sense of impotence felt by our allies in the face of the threat of thermonuclear war.

The problem with respect to the uncommitted nations, particularly those newly independent, is more complicated. Where our NATO partners suffer from a perhaps excessive awareness of the reality of power, the former colonial states seem hardly conscious of its existence and nature. This is understandable. The leaders of the newly independent states achieved their positions by distinguishing themselves in the struggle with the former colonial Powers. But the independence movements almost without exception provided a poor preparation for an understanding of modern power relationships. Based on the dogmas of late nineteenth century liberalism, especially its pacifism, the independence movements relied more on ideological agreement than on an evaluation of power factors. Indeed, the claim to superior spirituality remains the battle cry of Asian nationalism. Moreover, the bad conscience of the colonial Powers and their preoccupation with European problems gave the struggle for independence more the character of a domestic debate than of a power dispute. To be sure, many of the leaders of the newly independent Powers spent years in jail and suffered heroically for their cause. It is not to deny the measure of their dedication to assert that the results achieved were out of proportion to their suffering. Empires which had held vast dominions for hundreds of years disappeared without a battle being fought.

And if it is difficult for the leaders to retain a sense of proportion, it is next to impossible for the mass of the people. On the whole they were involved in the struggle for independence only with their sympathies; to them the disappearance of the colonial Powers must seem nothing short of miraculous. Moreover, most of the people of the newly independent states live in pre-industrial societies. It would be difficult enough for them to grasp the full impact of industrialism; it is too much to expect them to understand the meaning of nuclear technology. It is therefore understandable that in most former colonial areas there is an overestimation of what can be achieved by the power of words alone. Nor is this tendency diminished by the rewards that fall to the uncommitted in the contest for their allegiance waged by the two big power centers. There must be an almost overwhelming temptation to defer the solution of difficult internal problems by entering the international arena, to solidify a complicated domestic position by triumphs in the field of foreign policy.

But however understandable, it is a dangerous trend. If this were a tranquil period, nothing would be involved but minor irritations. But in the present crisis, the dogmatism of these newly independent states makes them susceptible to Soviet “peace offensives,” and their lack of appreciation of power relationships may cause them to overestimate the protection afforded by moral precepts.

The power chiefly visible to the newly independent states is that of Soviet or Chinese armies on their borders. The United States must counter with a twentieth century equivalent of “showing the flag,” with measures which will permit us to make our power felt quickly and decisively, not only to deter Soviet aggression but to impress the uncommitted with our capacity for action. This does not mean “rattling the atom bomb.” What it does require is greater mobility and a weapons system that can deal with the tensions most likely to arise in the uncommitted areas–tensions which do not lend themselves to the massive employment of thermonuclear weapons: civil war, peripheral attacks or a war among the uncommitted.

To be sure, this is an ungrateful and indeed an unpopular course. But we will not be able to avoid unpopularity. In the short run, all we can hope for is respect. Moreover, condescending as it may seem, we have an important educational task to perform in the newly independent countries on the subject of power in the nuclear age. Within a generation, and probably in less time than that, most of these states will possess nuclear power plants and therefore the wherewithal to manufacture nuclear weapons. And even if this should not prove the case, the Soviets may find it advantageous to increase international tensions by making available nuclear weapons, on the model of their arms deal with Egypt. But nuclear weapons in the hands of weak, irresponsible or merely ignorant governments present grave dangers. Unless the United States has successfully established ground rules for their graduated employment, many areas of the world will begin to play the traditional rôle of the Balkans in European politics: the fuse which will set off a holocaust.


One of the difficulties in the nuclear period has been our tendency to treat its problems primarily as technical. But power is meaningless in the absence of a doctrine for employing it. The debate provoked by Mr. Dulles’ interview in Lifehas again emphasized this dilemma: the enormity of modern weapons makes the thought of war repugnant, but a refusal to run any risk would amount to giving the Soviets a blank check. Our dilemma has been defined as the alternative of Armageddon or defeat without war. We can overcome the paralysis induced by such a prospect only by creating other alternatives both in our diplomacy and in our military policy. Such measures require strong nerves. We can make the graduated employment of force stick only if we leave no doubt about our readiness to face a final showdown; its effectiveness will depend on our willingness to face up to the risks of Armageddon.

[i] For a more detailed discussion of the doctrine of “massive retaliation” see the author’s “Military Policy and the Defense of the Grey Areas,” Foreign Affairs, April 1955.

[ii] Paul Nitze, “Atoms, Strategy and Policy,” Foreign Affairs, January 1956.

[iii] See, for example, Thomas K. Finletter’s letter to the New York Herald Tribune, December 22, 1955.

[iv] For application of these ideas to the conduct of a military campaign, see Richard C. Leghorn, “No Need to Bomb Cities to Win Wars,” U. S. News & World Report, January 28, 1955.

[v] For example, Rear Admiral Sir Anthony W. Buzzard, Manchester Guardian, November 3, 1955.


Για τον ΧΚ έχουν γραφτεί και ειπωθεί πάρα πολλά αρνητικά σχόλια, άρθρα και μελέτες, αναφορικά με τις ενέργειές του όταν ήταν Σύμβουλος Ασφαλείας και Υπουργός εξωτερικών της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Ίσως, τα περισσότερα από αυτά να τα είπαν και να τα έγραψαν Έλληνες και Ελληνοκύπριοι, κυρίως λόγω του ρόλου που θεωρείται (πολλοί ισχυρίζονται ότι αυτό «αποδεικνύεται») ότι έπαιξε στην επιβίωση του δικτατορικού καθεστώτος στην Ελλάδα (1967-1974) και στην εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο (1974). Το ζήτημα αυτό δεν θα ήθελα να το σχολιάσω, γιατί εκτός των άλλων δεν το γνωρίζω στο απαιτούμενο βάθος και επιπλέον δεν διαθέτω επαρκή στοιχεία. Όμως, έχοντας διαβάσει βιβλία και άρθρα του, έχω διαμορφώσει την άποψη ότι πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους σύγχρονους πολιτικούς, ο οποίος διαθέτει εξαιρετικά οξεία αντίληψη της πολιτικής, της γεωστρατηγικής/γεωπολιτικής και της στρατιωτικής στρατηγικής και τακτικών. Θεωρώ ότι ο ΧΚ ήταν ένας από τους βασικούς διαμορφωτές της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ανεξαρτήτως των απόψεών του καθενός μας για το χαρακτήρα του και τις ενέργειές του, θεωρώ ότι η μελέτη των όσων κατά καιρούς έγραψε, αποτελεί απαραίτητο εφόδιο για όσους (στρατιωτικούς και πολιτικούς) θέλουν να ασχοληθούν με τέτοια θέματα.

Το συνημμένο άρθρο, που δημοσιεύθηκε στο Foreign Affairs, δείχνει ακριβώς όλα αυτά τα προσόντα του.  Γράφτηκε σε μια εποχή που:

  • Είχαν φανεί καθαρά οι προθέσεις της ΕΣΣΔ, για εξαγωγή της κομμουνιστικής ιδεολογίας σ’ όλο τον κόσμο
  • Η υπεροχή των συμβατικών δυνάμεων της ΕΣΣΔ έναντι των αντίστοιχων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ ήταν τεράστια
  • Είχε μεσολαβήσει ο πόλεμος της Κορέας και η κρίση του Ντιεν Μπιέμν Φου
  • Οι ΗΠΑ είχαν ήδη χάσει το πυρηνικό μονοπώλιο και η κούρσα των εξοπλισμών βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη
  • Οι ΗΠΑ βρίσκονταν σε πλήρη σύγχυση αναφορικά με το πώς θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν τις επεκτατικές προθέσεις και κινήσεις της ΕΣΣΔ.
  • Το μόνο όπλο που διέθεταν οι ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της ΕΣΣΔ ήταν η πυρηνική βόμβα, της οποίας όμως η χρησιμοποίηση θα είχε καταστροφικές συνέπειες σε πολλούς τομείς
  • Ο ΧΚ πρότεινε μια συγκεκριμένη στρατηγική και τακτικές [βαθμιαία ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, σε όποια περιοχή θα εκδηλωνόταν η Σοβιετική επιθετικότητα και ανάπτυξη τακτικών πυρηνικών όπλων, μικρής σχετικά ισχύος, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν τοπικά, με το μικρότερο δυνατό κίνδυνο επέκτασης του τοπικού πολέμου σε γενικό], τα οποία εφαρμόστηκαν από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ.

Παρακάτω, παραθέτω και μια πολύ πρόχειρη και γρήγορη μετάφραση.

Στρατιωτική Ισχύς και Διπλωματία στην Πυρηνική Εποχή

Χένρι Κίσιγκερ

1 Απριλίου 1956

Foreign Affairs

 Ο Γερμανός φιλόσοφος Καντ, στην ευφάνταστη έκθεση «Αέναη Ειρήνη» που έγραψε το 1795, πρόβλεψε ότι η ειρήνη στον κόσμο μπορεί να επέλθει με έναν από τους εξής δύο τρόπους: είτε μέσω μιας ηθικής συμφωνίας, την οποία ταύτισε με μια μορφή δημοκρατικής διακυβέρνησης, είτε μέσω ενός κύκλου πολέμων συνεχώς αυξανόμενης βίας, οι οποίοι τελικά θα καθιστούσαν τις μεγάλες Δυνάμεις αδύναμες.

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι η έκθεση του Καντ λήφθηκε σοβαρά υπόψη κατά τη διάρκεια της ζωής του ή ακόμα και μέχρι ενάμιση αιώνα αργότερα. Όμως, πολλές από τις σημερινές απόψεις σχετικά με την επίδραση των σύγχρονων νέων όπλων, φέρνουν μαζί τους το πνεύμα της δεύτερης πρόβλεψης του Καντ. Σε κάθε πρόοδο της ΣΕ στο πυρηνικό πεδίο απαντούμε με κάτι που μπορεί να περιγραφεί σαν μια πτήση μέσα στην τεχνολογία, με την ανακάλυψη ακόμα πιο τρομερών όπλων. Εντούτοις, όσο πιο ισχυρά είναι τα όπλα τόσο αυξάνεται η επιφύλαξή μας να τα χρησιμοποιήσουμε. Σε μια περίοδο απαράμιλλης στρατιωτικής ισχύος, ο Πρόεδρος συνόψισε το δίλημμα που έφερε η νέα τεχνολογία των όπλων στη φράση, «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση της ειρήνης».

Είναι βεβαίως φυσικό, ότι μια εποχή που είδε δυο ΠΠ και από τότε μια προβληματική ανακωχή θα έχει ως βασικό της πρόβλημα την επίτευξη ειρήνης. Εντούτοις, είναι παράδοξο που έχουν συγκεντρωθεί τόσες ελπίδες στην πιο καταστροφική ικανότητα του ανθρώπου. Ακούμε ότι η αύξηση των αποθεμάτων των θερμοπυρηνικών όπλων δημιούργησε ένα «πυρηνικό αδιέξοδο» το οποίο καθιστά τον πόλεμο, αν όχι τόσο επικίνδυνο, τουλάχιστον μη επικερδή. Το κείμενο της συνόδου κορυφής της Γενεύης ερμηνεύτηκε ως μια συνθήκη μη επίθεσης: μια παραδοχή εκ μέρους των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ ότι ο πόλεμος δεν αποτελεί πλέον αποδεκτό όργανο άσκησης της πολιτικής και γι’ αυτό το λόγο οι διεθνείς διαμάχες θα πρέπει να επιλύονται μέσω της διπλωματίας. Ο κ. Stassen [υποψήφιος των ρεπουμπλικάνων για το προεδρικό χρίσμα] ισχυρίστηκε ότι η εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς έχει αποκλείσει πολλές από τις παραδοσιακές αιτίες πολέμου, επειδή η κάθε μεγάλη Δύναμη μπορεί τώρα να αυξήσει τρομερά την παραγωγική της ικανότητα χωρίς να απαιτείται είτε η προσάρτηση εδαφών είτε ξένου εργατικού δυναμικού. Και πολλοί απ’ όσους άσκησαν κριτική στη συνέντευξη του κ. Ντάλλες στο Λάιφ, ασχολήθηκαν λιγότερο με την ουσία των συγκεκριμένων απειλών και περισσότερο με το ότι απλά και μόνο εξετάστηκε η απειλή ενός πολέμου.

Αυτοί οι ισχυρισμοί πέρασαν σχεδόν χωρίς απάντηση. Συνάδουν πολύ καλά με μια εθνική ψυχολογία που θεωρεί την ειρήνη σαν την «κανονική» κατάσταση μεταξύ των κρατών και επίσης σαν μια κατάσταση κατά την οποία λίγοι είναι εκείνοι που αμφιβάλλουν ότι οι λογικοί άνθρωποι μπορούν να επιλύσουν όλες τους τις διαφορές με έναν ειλικρινή συμβιβασμό. Εντούτοις, τόσα πολλά είναι που εξαρτώνται από την ορθότητα αυτής της υπόθεσης που θα πρέπει να την εξετάσουμε με ιδιαίτερη προσοχή. Γιατί η επίδραση των νέων όπλων – όπως και κάθε επανάσταση – δεν έχει μόνο την τεχνική της πλευρά αλλά έχει και μια νοηματική πλευρά. Μέχρι να χρησιμοποιηθεί η στρατιωτική ισχύς, αυτή είναι, όπως σοφά είπε ο Συνταγματάρχης Lincoln στο West Point, αυτό που ο κόσμος νομίζει ότι είναι. Αλλά εκτός από τις δύο εκρήξεις των απαρχαιωμένων πια βομβών πάνω από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, δεν έχουν ριφθεί άλλες πυρηνικές βόμβες σε περίοδο πολέμου. Επομένως, δεν υπάρχει προηγούμενη εμπειρία από την οποία να διδαχθούμε. Σε κάποιο σημαντικό βαθμό η επίδραση των νέων όπλων στη στρατηγική, στην πολιτική και ακόμα και στην επιβίωσή μας, εξαρτάται από το πώς εκτιμούμε την σημαντικότητά τους.

Γίνεται επομένως κρίσιμα σημαντικό οι ΗΠΑ να μην παραλύσουν, αναπτύσσοντας μια λογική κατά την οποία θα φαίνεται ότι όλοι οι κίνδυνοι βρίσκονται προς την πλευρά μας. Ακριβώς αυτό συμβαίνει σήμερα σε μας. Το σλόγκαν «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από την ειρήνη» είναι η αντίστροφη πλευρά του δόγματος των «μαζικών αντιποίνων». Και τα δύο μας στερούν την ευελιξία – το δόγμα των «συντριπτικών αντιποίνων», επειδή μας υποβάλλει σε ρίσκα δυσανάλογα από τα πιθανά κέρδη και το σλόγκαν «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από την ειρήνη», επειδή απελευθερώνει τη ΣΕ από ένα μεγάλο μέρος του ρίσκου που συνεπάγονται οι επιθετικές της κινήσεις. Αυτό είναι αλήθεια, ανεξάρτητα του πώς η ΣΕ ερμηνεύει τον τρόμο που συνεπάγεται ένας πυρηνικός πόλεμος. Γιατί πέραν του γεγονότος ότι αυτές οι δηλώσεις απευθύνονται συνήθως στους ξένους και, επομένως, έχουν σκοπό να αυξήσουν τις αναστολές των άλλων, η σημαντικότητά τους έγκειται σε ποια πλευρά θα αποδοθεί η ευθύνη της έναρξης ενός θερμοπυρηνικού πολέμου. Και ενόσω οι Σοβιετικοί διατηρούν ικανοποιητικά ευέλικτα οπλικά συστήματα, μπορούν να μας φέρουν μπροστά σε έκτακτες καταστάσεις, από τις οποίες θα μπορούμε να βγούμε μόνο αν εμείς αρχίσουμε ένα τέτοιο πόλεμο [θερμοπυρηνικό]. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη δήλωση που έκανε ο Πρόεδρος στις 17 Δεκ. 1954, «Ας μη νομίσει κανένας ότι επιδιώκουμε την ειρήνη με κάθε κόστος». Αλλά η τιμή της ειρήνης δεν μπορεί να υπολογιστεί αφηρημένα. Η ανάπτυξη του Σοβιετικού πυρηνικού δυναμικού είναι σίγουρο ότι θα αυξήσει την απροθυμία μας να αναλάβουμε τους κινδύνους ενός γενικού πολέμου. Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ του τι θεωρούμε «ζωτικό» και του τι είναι «περιφερειακό» θα μετακινηθεί εάν θα πρέπει να ζυγίσουμε όλους τους παράγοντες έναντι της καταστροφής της Νέας Υόρκης, της Ουάσιγκτον ή του Σικάγο.

Μπορεί να πει κάποιος ότι η έμφαση που δίνεται στο ρόλο της στρατιωτικής ισχύος, παραγνωρίζει την κύρια κατεύθυνση της σημερινής Σοβιετικής απειλής, που παρουσιάζει περισσότερο διφορούμενες και λεπτές προκλήσεις παρά μια εμφανή επιθετικότητα. Σίγουρα, η τρέχουσα περίοδος των επαναστατικών αλλαγών δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο μέσω ενός στρατιωτικού δόγματος. Απαιτείται παράλληλα μια ευφάνταστη διπλωματία και ένα συνεπές πρόγραμμα εάν θα προσαρμόσουμε τους σκοπούς μας στα ιδανικά της ανθρωπότητας. Όμως, φαίνεται πως διατρέχουμε τον κίνδυνο να επικεντρωθούμε τόσο πολύ στην τρέχουσα απειλή που συνιστά η ΣΕ που θα βρεθούμε απροετοίμαστοι στη συχνή αλλαγή των Σοβιετικών τακτικών. Κατά τη διάρκεια της έντονης Σοβιετικής στρατιωτικής κινητικότητας είχαμε τόσο πολύ απορροφηθεί με τη δημιουργία αμυντικών αντιμέτρων που παραμελήσαμε τον (υποστηρικτικό) ψυχολογικό και πολιτικό τομέα. Και τώρα, με την έμφαση που δίνουν οι Σοβιετικοί στις έμμεσες μεθόδους προώθησής τους, αντιμετωπίζουμε τον κίνδυνο να ξεχάσουμε ότι η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συνοδεύεται από μια ελάχιστη σιγουριά ασφάλειας έναντι εξωτερικής εισβολής. Επιπλέον, είναι ένα από τα δυσκολότερα έργα του πολιτικού να συσχετίζει το τι μια Δύναμη λέει με το τι στην πράξη μπορεί να κάνει. Εάν η διεθνής τάξη διέθετε τα μέσα επιβολής που διαθέτουν τα μεμονωμένα κράτη – π.χ. δικαστήρια και αστυνομία – οι σχέσεις μεταξύ των κρατών θα διεξάγονταν με βάση το τι θα ισχυρίζονταν τα κράτη ότι είναι οι προθέσεις τους. Αλλά σε ένα διεθνές σύστημα που αποτελείται από κυρίαρχα κράτη, το κύριο μέσο επιβολής είναι η κατοχή υπέρτερης δύναμης. Κάθε αρνητική αλλαγή στο συσχετισμό δυνάμεων εμπεριέχει την πιθανότητα η αύξηση της ισχύος να χρησιμοποιηθεί με εχθρική πρόθεση. Αυτό είναι το αληθινό νόημα του «ατομικού εκβιασμού». Καθώς τα Σοβιετικά πυρηνικά αποθέματα αυξάνονται, οι ξεκάθαρες ανοιχτές προκλήσεις κατέστησαν μη αναγκαίες. Κάθε αξιολόγηση των κινδύνων θα πρέπει να περιλαμβάνει τα Σοβιετικά αποθέματα ατομικών όπλων και βαλλιστικών πυραύλων.

Εάν η φράση «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από την ειρήνη» γινόταν το αποδεκτό μας δόγμα, θα οδηγούσε την πολιτική μας σε παράλυση. Θα ισοδυναμούσε με αποκήρυξη της [δικής μας] ισχύος και την εναπόθεση των πάντων στις προθέσεις ενός άλλου κυρίαρχου κράτους. Αυτό θα ήταν δύσκολο σε κάθε εποχή. Σήμερα, αποτελεί πρόσκληση για καταστροφή όταν έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια επαναστατική Δύναμη, η οποία υπερηφανεύεται για την υπέρτερη κατανόηση των «αντικειμενικών» δυνάμεων, και η οποία θεωρεί υποκρισία ή βλακεία τις πολιτικές που δεν σχετίζονται με την πιθανότητα εύλογης χρήσης στρατιωτικής δύναμης. Η στρατιωτική δύναμη και η διπλωματία δεν είναι ξεχωριστά βασίλεια. Αντιθέτως, η έσχατη πίεση κατά τις διαπραγματεύσεις ήταν πάντοτε η πιθανότητα επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Στο μέτρο που το σλόγκαν «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από την ειρήνη» θα εκληφθεί σοβαρά από τη ΣΕ ως δήλωση των Αμερικανικών προθέσεων, θα αποσύρει ένα ισχυρό φρένο από τις επιθετικές ενέργειες των Σοβιετικών και κάθε κίνητρο της ΣΕ για συμβιβασμούς. Στην καλύτερη περίπτωση το σλόγκαν «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση από την ειρήνη» μπορεί να πετύχει μόνο μια αόριστη συνέχιση του status quo. Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια, οι εκ μέρους μας συχνές ανακοινώσεις ότι αρνούμαστε να δεχτούμε τη [Σοβιετική] δορυφορικοποίηση [κρατών] θα φαίνονται άνευ αξίας ή ακόμα και θα λειτουργήσουν ως μπούμερανγκ: θα δώσουν ώθηση στην «ειρηνική επιθετικότητα» της ΣΕ χωρίς να δημιουργήσουν μια σοβαρή πίεση στη Σοβιετική σφαίρα.

Εντούτοις, η συζήτηση σχετικά με τη θέση ότι ο πόλεμος είναι «αδιανόητος», είχε το εξής χρήσιμο αποτέλεσμα: έλκυσε την προσοχή στο παράδοξο ότι προετοιμαζόμαστε για έναν πόλεμο τον οποίο δεν δώσαμε ακόμα και όταν είχαμε το ατομικό μονοπώλιο και ότι ακόμα δεν έχουμε βρει μια λογική για ένα τέτοιο πόλεμο, τώρα που τα όπλα έχουν γίνει ασύγκριτα πιο καταστροφικά. Αντιθέτως, αντί να μας δώσει ελευθερία κινήσεων, αυτή ακριβώς η ισχύς των νέων όπλων, φαίνεται να την απαγορεύει. Με λίγα λόγια, η τεχνολογία των όπλων μας και οι αντικειμενικοί μας σκοποί έχουν καταστεί ασύμβατα ζητήματα. Δεν υπάρχει πιο επείγουσα ανάγκη για τις ΗΠΑ από το να τα φέρουν σε αρμονία [τις δυνατότητες των όπλων με τους σκοπούς].


Μήπως αυτή η δυσαρμονία είναι εγγενής στα νέα όπλα αλλά όχι στο στρατιωτικό δόγμα; Μήπως οδεύουμε προς μια νέα εποχή διεθνών σχέσεων, στην οποία οι μεγάλες Δυνάμεις θα πρέπει να προσαρμοστούν στο γεγονός ότι η στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί; Τι συμβαίνει με το «πυρηνικό αδιέξοδο;»

Βεβαίως, «αδιέξοδα» υπήρξαν και στο παρελθόν στην ιστορία του πολέμου, ειδικά στη σχέση επίθεσης-άμυνας [βλήμα – θωράκιση]. Το διαφορετικό στοιχείο στη σημερινή χρήση του όρου είναι ότι δεν αναφέρεται σε μια ισορροπία στο πεδίο της μάχης αλλά σε ένα υπολογισμό των κινδύνων: με την κάθε πλευρά να έχει την ικανότητα να επιφέρει καταστροφικά κτυπήματα στην άλλη, λέγεται ότι ο πόλεμος δεν είναι πια ένας λογικός δρόμος δράσης. Εντούτοις, είναι σημαντικό να είμαστε ακριβείς σχετικά με την αποτρεπτική επίδραση του «πυρηνικού αδιεξόδου:» δεν αποτρέπει μόνο την επιθετικότητα αλλά και την αντίσταση στην επιθετικότητα. Και δεν αποτρέπει γενικά τον πόλεμο αλλά αποτρέπει μόνο τον ΓΕΝΙΚΟ πόλεμο. Επομένως, η πλευρά που θα μπορέσει να προβάλει τις διεκδικήσεις της με μορφή ηπιότερη από τη μορφή ενός γενικού πολέμου, θα μπορέσει να εκμεταλλευθεί προς το συμφέρον της το «πυρηνικό αδιέξοδο.»

Επιπλέον, ακόμα και αν υφίσταται το πυρηνικό αδιέξοδο, αυτό δεν ευνοεί τη σταθερότητα στην παρούσα ρευστή κατάσταση της τεχνολογίας – ακόμα περισσότερο στο αίσθημα της αρμονίας [μέσων και σκοπών]. Η προοπτική μιας τεχνολογικής προόδου της άλλης πλευράς πάντα θα είναι πολύ πιθανή και θα προσδώσει νέες τρομερές δυνατότητες που θα επιφέρουν αποκαλυπτικές ανατροπές σ’ όλες τις σημερινές διεθνείς σχέσεις.

Εντούτοις, για τους σκοπούς της εθνικής πολιτικής η σημασία του όρου «αδιέξοδο» δεν έχει μόνο τεχνική αλλά έχει και ψυχολογική πτυχή. Το «αδιέξοδο» δεν είναι κάτι το καινούργιο. Στην πραγματικότητα υπήρχε από τότε που ρίχθηκαν οι βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι. Σίγουρα δεν ήταν ένα αδιέξοδο που προέκυψε φυσιολογικά, γιατί για μια σχεδόν δεκαετία οι ΗΠΑ ήταν απρόσβλητες από τα Σοβιετικά αντίποινα [επομένως φυσιολογικά δεν υπήρχε αδιέξοδο]. Αλλά, σε κάθε περίπτωση, ήταν ένα αδιέξοδο υπό την έννοια ότι ποτέ δεν καταφέραμε να μετατρέψουμε τη στρατιωτική μας υπεροχή σε πολιτικό πλεονέκτημα. Αυτό οφειλόταν σε πολλούς παράγοντες: σε μια θεωρία πολέμου βασισμένη στην αναγκαιότητα της ολοκληρωτικής νίκης, στην ανάμνηση της συμμαχίας μας με τους Σοβιετικούς κατά τη διάρκεια του πολέμου, σε ανθρωπιστικούς λόγους, στην ασάφεια που περιέκλειε τη διαδικασία στην οποία βρεθήκαμε μπλεγμένοι. Αλλά όποιος κι αν ήταν ο λόγος, στην καλύτερη περίπτωση το ατομικό μας μονοπώλιο είχε επιδράσει αποτρεπτικά. Όμως, ενώ μπορεί να απέτρεψε μια περαιτέρω επέκταση της Σοβιετικής σφαίρας, δεν μας επέτρεψε να πετύχουμε μια στρατηγική ανατροπή υπέρ μας. Στην πράξη, ακόμα και η σπουδαιότητά του σαν αποτρεπτικό μέσο είναι συζητήσιμη. Αν υποθέσουμε ότι δεν θα είχαμε την ατομική βόμβα, θα συναινούσαμε στην επιδίωξη της ΣΕ να καταλάβει όλη την Ευρώπη; Η ΕΣΣΔ θα ρίσκαρε ένα γενικό πόλεμο τόσο γρήγορα αμέσως μετά την τεράστια καταστροφή της επικράτειά της από τη Γερμανία, και τα 10 εκ νεκρούς που είχε, σύμφωνα με τους πιο συντηρητικούς υπολογισμούς; Ακόμα και μια δικτατορία δεν μπορεί να τα κάνει όλα ταυτόχρονα.

Αλλά, ξέχωρα από την αμφισβητούμενη θεωρία ότι ένας γενικός πόλεμος [με τη ΣΕ] αποτράπηκε λόγω του ατομικού μας μονοπωλίου, η δεκαετία σημαδεύτηκε από την δορυφορικοποίηση της Ανατολικής Ευρώπης, από τον θρίαμβο του κομμουνισμού στην Κίνα, και το πιο σημαντικό απ’ όλα, από την αύξηση του Σοβιετικού ατομικού δυναμικού. Αυτοί που αναμένουν μεγάλα πράγματα από τις νέες τεχνολογίες θα κάνουν καλά να μελετήσουν τις Αμερικανικές ενέργειες μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Καμιά προβλεπτή τεχνολογική εξέλιξη δεν είναι πιο θεμελιώδης από την ανακάλυψη της Α-βόμβας. Και όμως, η κατοχή της δεν μας επέτρεψε να εμποδίσουμε μια άλλη Δύναμη, η οποία ποτέ δεν έκρυψε τις επιθετικές της προθέσεις, από το να επεκταθεί και να αναπτύξει την ικανότητα να καταφέρει θανάσιμο κτύπημα στις ΗΠΑ.

Πώς έγινε αυτό; Κυρίως γιατί προσθέσαμε την Α-βόμβα στο οπλοστάσιό μας χωρίς να ενσωματώσουμε τις συνέπειες της στον τρόπο που σκεπτόμαστε. Γιατί την είδαμε απλά σαν ένα ακόμα εργαλείο σε μια θεωρία πολέμου, η οποία είχε ένδεια – στην πραγματικότητα είχε σχεδόν πλήρη απουσία – πολιτικής σκέψης κατά τη διάρκεια των δύο ΠΠ, και η οποία κατέστη τελείως ανεφάρμοστη μετά τις βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι.

Για ένα αιώνα πριν να ξεσπάσει ο Ι ΠΠ, οι πόλεμοι ήταν η συνέχεια της πολιτικής. Επειδή οι πόλεμοι διεξάγονταν για συγκεκριμένους πολιτικούς σκοπούς υπήρχε μια χονδρική αναλογία μεταξύ των στρατιωτικών δυνάμεων που αναπτύσσονταν και των στόχων που επιδιώκονταν. Αλλά με το ξέσπασμα του Ι ΠΠ, ο πόλεμος φάνηκε ξαφνικά να μετατρέπεται σε αυτοσκοπό. Μετά τους πρώτους μερικούς μήνες, κανένας από τους πρωταγωνιστές δεν ήταν σε θέση να ονοματίσει κάποιον άλλο αντικειμενικό σκοπό, πέραν της καθολικής ήττας του εχθρού, ή, τουλάχιστον, της απαίτησης τέτοιων αντικειμενικών σκοπών, όπως π.χ. της Γερμανίας που ζητούσε την προσάρτηση του Βελγίου, που ισοδυναμούσαν με παράδοση του αντιπάλου άνευ όρων. Υπήρξε ένα χάσμα μεταξύ του στρατιωτικού και του πολιτικού σχεδιασμού, το οποίο από τότε ποτέ δεν έχει γεφυρωθεί. Τα στρατιωτικά επιτελεία κατέστρωναν σχέδια για ολοκληρωτική νίκη, επειδή σε τέτοια σχέδια όλοι οι παράγοντες ελέγχονται από τους στρατιωτικούς. Αλλά η πολιτική ηγεσία αποδείχτηκε ανίκανη να εκφράσει αυτές τις ιδέες με όρους που να σκοπεύουν στην ειρήνη. Το αποτέλεσμα ήταν 4 χρόνια πολέμου και συνεχώς αυξανόμενης βίας, που μετέφεραν τα μίση που δημιουργήθηκαν σε μια συνθήκη ειρήνης που έδωσε μεγαλύτερη σημασία στις αποζημιώσεις για τις θυσίες και τις απώλειες που υπήρξαν παρά για τη σταθερότητα της διεθνούς τάξης.

Η ιδέα ότι ο πόλεμος και η ειρήνη, οι στρατιωτικοί και οι πολιτικοί στόχοι, ήταν ξεχωριστά ζητήματα έγινε τόσο συνηθισμένη μέχρι το τέλος του ΙΙ ΠΠ, που το πιο ισχυρό κράτος στον κόσμο [οι ΗΠΑ] παρέλυσε κάτω από το βάρος της δικής του τεχνολογίας όπλων [της Α-βόμβας]. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και στο ζήτημα της ρύθμισης της ατομικής ενέργειας που επηρεάζει και αυτή την επιβίωσή μας, βρεθήκαμε σε αδιέξοδο λόγω των προκαταλήψεων μας. Οι συνέπειες των ενδεχόμενων στρατιωτικών μας δράσεων φαινόταν ότι ξεπερνούσαν κατά πολύ τα κέρδη που θα είχαμε από αυτές. Έτσι, η πολιτική μας έγινε παντελώς αμυντική. Είχαμε ένα δόγμα για να απωθήσουμε την ανοιχτή επιθετικότητα, το οποίο όμως δεν μπορούσαμε να μεταφράσουμε και σε θετικούς αντικειμενικούς σκοπούς. Ακόμα και στη μόνη περίπτωση που αντισταθήκαμε στην επιθετικότητα [στην Κορέα], δεν χρησιμοποιήσαμε το όπλο γύρω από το οποίο χτίστηκε όλος ο στρατιωτικός μας σχεδιασμός. Το χάσμα μεταξύ στρατιωτικής και εθνικής πολιτικής ήταν πλήρες. Η ισχύς μας δεν ήταν ανάλογη με τους σκοπούς της εθνικής μας πολιτικής και το στρατιωτικό μας δόγμα δεν μπορούσε να βρει ενδιάμεσο πεδίο εφαρμογής [μικρότερης έντασης από έναν γενικό πόλεμο] για τα νέα όπλα. Η αύξηση του Σοβιετικού ατομικού δυναμικού απλά έφερε το φυσιολογικό ισοζύγιο στην ίδια γραμμή με το ψυχολογικό. Αύξησε την απροθυμία μας να μπούμε σε ένα γενικό πόλεμο ακόμα περισσότερο. Αλλά δεν άλλαξε το θεμελιώδες πρόβλημα του πώς μπορούν να εναρμονιστούν το στρατιωτικό με το πολιτικό δόγμα και του πώς η ισχύς μας μπορεί να προωθήσει την πολιτική μας αντί να την παραλύσει.

Ένας τρόπος για να αποφύγουμε αυτό το πρόβλημα είναι να αρνηθούμε την ύπαρξή του. Μπορούμε να πούμε ότι ο όρος «αδιέξοδο» είναι απατηλός, ότι σε ένα γενικό ολοκληρωτικό πόλεμο είναι σχεδόν σίγουρο ότι μία πλευρά θα είναι δυνατόν να «νικήσει», με την έννοια ότι θα μπορέσει να επιβάλει τους όρους της στην άλλη πλευρά. Αυτό είναι σωστό τεχνικά. Αλλά δεν επηρεάζει την λογική με βάση την οποία λήφθηκε η απόφαση να αρχίσει ο πόλεμος: δηλ., στην πιο ωμή μορφή, κατά πόσο «δικαιολογούνταν» η αρχική απόφαση να μπούμε στον πόλεμο. Προφανώς, καμιά Δύναμη δεν θα αρχίσει έναν πόλεμο τον οποίο θεωρεί ότι θα χάσει. Αλλά επίσης θα είναι απρόθυμη να αρχίσει έναν πόλεμο εάν το τίμημα της νίκης θα είναι η εθνική της υπόσταση. Η ικανότητα να επιφέρεις μεγαλύτερες απώλειες στον εχθρό από όσες θα υποστείς αποτελεί κατάσταση της πολιτικής. Δεν μπορεί να αποτελεί τον σκοπό της.

Η ανατροπή που επέφερε το «πυρηνικό αδιέξοδο» δεν είναι ότι η νίκη σε ένα γενικό πόλεμο έγινε τεχνικά αδύνατη, αλλά ότι δεν μπορεί πλέον η νίκη να επιδιωχθεί [κερδηθεί] με αποδεκτό κόστος. Ούτε μπορεί αυτό το συμπέρασμα να παρακαμφθεί μέσω της επίκλησης της στρατιωτικής λογικής. Για παράδειγμα, στον υποθετικό γενικό πόλεμο του Paul Nitze που θα περιορίζεται σε αεροδρόμια και εγκαταστάσεις Στρατηγικών Κέντρων Αεροπορίας (Strategic Air Command), ο βομβαρδισμός των πόλεων θα είναι ασύνετη ενέργεια στα πρώτα στάδια του πολέμου, ενώ στα επόμενα στάδια, όταν θα έχει επιτευχθεί αεροπορική υπεροχή, δεν θα είναι αναγκαία. Αυτή όμως η άποψη θεωρεί τη νίκη σαν το μόνο λογικό αντικειμενικό σκοπό του πολέμου. Παραγνωρίζει το γεγονός ότι ο πόλεμος δεν είναι μόνο ένα μέσο για να επιβληθεί η θέληση του νικητή στο ηττημένο, αλλά επίσης αποτελεί και ένα μέσο ματαίωσης αυτής της πρόθεσης [της νίκης και της επιβολής της θέλησης του νικητή στον ηττημένο] καθιστώντας την πολύ ακριβή. Ένας αεροπορικός πόλεμος θα αποτελούσε λογική στρατηγική για την πλευρά που θα είχε το στρατηγικό πλεονέκτημα είτε σε εγκαταστάσεις είτε σε οπλικό δυναμικό, γιατί θα μπορούσε να θέσει τον εχθρό στο έλεος της με το μικρότερο κόστος. Αλλά για την πλευρά που θα έβλεπε ότι θα έχανε τον αεροπορικό πόλεμο και η οποία θα επιδίωκε να πουλήσει ακριβά την ήττα της, η πιο λογική στρατηγική θα μπορούσε να είναι η επιδίωξή της να επιφέρει στον αντίπαλο τη μεγαλύτερη δυνατή καταστροφή. Μια τέτοια Δύναμη το λιγότερο που μπορεί να επιδιώξει είναι να εξισορροπήσει την απειλή της πυρηνικής καταστροφής επιφέροντας την ίδια καταστροφή στον αντίπαλο, αποστερώντας τον έτσι από το να δρέψει τους καρπούς της νίκης του, ή τουλάχιστον καθιστώντας την εκ μέρους του επιδίωξη ολοκληρωτικής νίκης πολύ επικίνδυνη. Η άνευ όρων παράδοση – ή η αποστέρηση από τον εχθρό της ατομικής του ικανότητας, πράγμα που είναι το ίδιο – δεν μπορεί να επιτευχθεί με υπεκφυγές.


Όμως, αυτό το αδιέξοδο, που ορίζεται ως η αδυνατότητα επίτευξης ολοκληρωτικής νίκης με αποδεκτό κόστος, έχει εφαρμογή σε συγκρούσεις μικρότερης έκτασης [από ότι σε ένα γενικό πόλεμο]; Με άλλα λόγια, είναι ο περιορισμένος πόλεμος αποδεκτό μέσο πολιτικής στην πυρηνική εποχή; Εδώ οφείλουμε να αναλύσουμε επακριβώς τι εννοούμε με τον όρο περιορισμένος πόλεμος.

Κάποιος μπορεί να σκεφτεί πολλές πιθανές περιπτώσεις [περιορισμένου πολέμου]: ένας πόλεμος περιορισμένος σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, ένας πόλεμος στον οποίο δεν θα χρησιμοποιηθεί ολόκληρο το οπλικό δυναμικό, ένας πόλεμος που θα χρησιμοποιηθεί ολόκληρο το οπλικό δυναμικό αλλά μόνο εναντίον συγκεκριμένων στόχων. Όμως, κανένας από αυτούς τους στρατιωτικούς προσδιορισμούς δεν φαίνεται να είναι ικανοποιητικός, καθώς ένας πόλεμος μπορεί να είναι γεωγραφικά περιορισμένος ή να είναι περιορισμένος όσο αφορά τους στόχους και παρόλα αυτά να είναι ολοκληρωτικός υπό την έννοια ότι θα εξουθενώσει την υπόσταση του έθνους, όπως έγινε με τη Γαλλία κατά τον Ι ΠΠ. Το στοιχείο της μη χρησιμοποίησης όλου του οπλικού δυναμικού ή το στοιχείο της μικρής καταστροφικής ικανότητας του υφιστάμενου οπλικού δυναμικού, δεν αποτελεί από μόνο του παράγοντα που καθορίζει τον περιορισμένο πόλεμο. Στον Τριακονταετή Πόλεμο ο αριθμός των ανδρών σε κάθε στρατό ήταν μικρός με βάση τα σημερινά στάνταρντ, η ισχύς των όπλων ήταν αμελητέα σε σύγκριση με τα σύγχρονα όπλα και παρόλα αυτά εκτιμάται ότι τουλάχιστον το 30% του πληθυσμού της Γερμανίας πέθανε κατά τη διάρκειά του.

Ένας διαχωρισμός με βάση τις διαφορές μεταξύ των πυρηνικών όπλων και «συμβατικών εξοπλισμών» δεν είναι πλέον δόκιμος. Ξέχωρα από το γεγονός ότι ένας τέτοιος διαχωρισμός τείνει να γίνει συνεχώς και πιο νεφελώδης όσο αναπτύσσουμε πυρηνικά όπλα πολύ μικρής ισχύος, είναι αδύνατο να αντιστραφούν οι σημερινές τάσεις. Και μόνο η κατοχή πυρηνικών όπλων και από τις δύο πλευρές φαίνεται να εγγυάται ότι κάθε μελλοντικός πόλεμος θα είναι πυρηνικός. Το λιγότερο, οι στρατιωτικές δυνάμεις θα αναπτυχθούν σαν να επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν πυρηνικά όπλα, γιατί η πλευρά που θα έχει συγκεντρωμένες τις δυνάμεις της μπορεί να δώσει στην άλλη πλευρά την ευκαιρία που περιμένει για να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα εναντίον της. Αλλά αν οι δυνάμεις είναι διάσπαρτες, τότε δεν θα μπορούν να κρατήσουν μια γραμμή αμύνης ή να πετύχουν διάσπαση του μετώπου με συμβατικά όπλα, γιατί η καταστροφική ισχύς των συμβατικών όπλων είναι εξαιρετικά μικρότερη. Τέλος, τα πυρηνικά όπλα, ιδίως τα πολύ μικρής ισχύος, φαίνεται να προσφέρουν την καλύτερη λύση για μας ώστε να αναπληρώσουμε τη μειονεξία μας σε ανθρώπινο δυναμικό και να εκμεταλλευτούμε με τον καλύτερο τρόπο το τεχνολογικό πλεονέκτημα που διαθέτουμε.

Δεν είναι άσκοπα που η Σοβιετική προπαγάνδα ασχολήθηκε με δύο συναφή θέματα: (1), ότι δεν μπορεί να υπάρξει «περιορισμένος» πυρηνικός πόλεμος και (2), προωθεί το σύνθημα «απαγορεύστε τη [ατομική] βόμβα.» Επειδή και τα δύο δίνουν έμφαση στη θεωρία ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση της ειρήνης», και τα δύο στερούν από την πολιτική μας την ευελιξία και υπονομεύουν την αντίστασή μας στις μορφές της στρατηγικής που ευνοεί η ΣΕ: δηλ. στους περιφερειακούς πολέμους, στην υπονόμευσή μας και στον ατομικό εκβιασμό.

Αυτά που αναφέρθηκαν πιο πάνω μας οδηγούν στα εξής συμπεράσματα: Κάθε πόλεμος που θα αρχίσει μάλλον θα είναι πυρηνικός πόλεμος. Ο πυρηνικός πόλεμος θα διεξαχθεί σαν κάτι λιγότερο από ένα γενικό πόλεμο. Δεν υπάρχει τρόπος να οριστεί ένας περιορισμένος πόλεμος με καθαρά στρατιωτικούς όρους. Αντιθέτως, οι πόλεμοι μπορούν μόνο να περιοριστούν με πολιτικές αποφάσεις, καθορίζοντας αντικειμενικούς σκοπούς που δεν απειλούν την επιβίωση του εχθρού. Έτσι, ένας ολοκληρωτικός πόλεμος είναι ένας πόλεμος που επιδιώκει να καταστήσει τον εχθρό ανυπεράσπιστο. Ένας περιορισμένος πόλεμος είναι ένας πόλεμος που έχει συγκεκριμένο αντικειμενικό σκοπό, ο οποίος από μόνος του θα θέσει μια συγκεκριμένη αναλογία μεταξύ των δυνάμεων που θα αναπτυχθούν και των σκοπών που θα επιδιωχθούν.

Επομένως, ο περιορισμένος πόλεμος, έχει για τους στρατιωτικούς ειδικές δυσκολίες. Ένας ολοκληρωτικός πόλεμος είναι σχετικά εύκολο να σχεδιαστεί, επειδή τα όριά του καθορίζονται με βάση στρατιωτικούς υπολογισμούς, ακόμα και με βάση τις στρατιωτικές ικανότητες. Από την άλλη πλευρά, τα χαρακτηριστικά του περιορισμένου πολέμου, είναι ότι εμπεριέχει βασικούς κανόνες οι οποίοι καθορίζουν τη σχέση μεταξύ των στρατιωτικών και των πολιτικών αντικειμενικών σκοπών. Εδώ ο σχεδιασμός γίνεται πολύ πιο υποθετικός [βασισμένος σε εικασίες], πολύ πιο λεπτός και πολύ πιο αόριστος, όπως θα δούμε αν εξετάσουμε την παρεμβολή μας στην Ινδοκίνα. Επομένως, η πολιτική ηγεσία πρέπει να αναλάβει την ευθύνη να καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι στρατιωτικοί θα πρέπει να αναπτύξουν τα σχέδια και τις δυνατότητες των δυνάμεών τους. Η προϋπόθεση για μια πολιτική περιορισμένου πολέμου είναι η επαν-εισαγωγή του πολιτικού στοιχείου στο ζήτημα του πολέμου και η απόρριψη της ιδέας ότι η πολιτική σταματά όταν αρχίζει ο πόλεμος ή ότι οι αντικειμενικοί σκοποί του πολέμου διαφέρουν από εκείνους της εθνικής πολιτικής.


Αυτό φέρνει στην επιφάνεια το ερώτημα, σε ποια έκταση η σημερινή πυρηνική εποχή επιτρέπει την εφαρμογή μιας πολιτικής ενδιάμεσων αντικειμενικών σκοπών. Υπάρχει κάποιος από τους παράγοντες που ισχύουν σήμερα ο οποίος στο παρελθόν να οδήγησε σε μια διπλωματία περιορισμένων αντικειμενικών σκοπών και σε μια στρατιωτική πολιτική περιορισμένων πολέμων;

Κατά τις μεγάλες χρονικές περιόδους όπου η Ευρωπαϊκή διπλωματία διαμορφωνόταν στο Υπουργικό Συμβούλιο [και όχι μόνο από ένα μονάρχη], δηλ. μεταξύ της Συνθήκης της Βεστφαλίας και της Γαλλικής Επανάστασης και μεταξύ του Συμβουλίου της Βιέννης και της αρχής του Ι ΠΠ, οι πόλεμοι ήταν περιορισμένοι επειδή υπήρχε ένα πολιτικό πλαίσιο που παρότρυνε τις μεγάλες Δυνάμεις να εφαρμόζουν μια διπλωματία περιορισμένων αντικειμενικών σκοπών. Αυτό το πολιτικό πλαίσιο οφειλόταν σε διάφορους παράγοντες. Υπήρχε μια συνειδητή απόφαση ότι δεν έπρεπε να ξανασυμβούν οι αναταράξεις του Τριακονταετούς Πολέμου και των Ναπολεόντειων Πολέμων. Πιο σημαντικό ήταν το γεγονός ότι στην παγκόσμια τάξη δεν συμπεριλαμβανόταν μια επαναστατική Δύναμη. Κανένα κράτος δεν ήταν τόσο δυσαρεστημένο με την ειρηνική διευθέτηση [που είχε προηγηθεί] ώστε να επιδιώκει κέρδη από την ανατροπή της και καμιά Δύναμη δεν θεωρούσε ότι οι δικές της ιδέες περί δικαιοσύνης ήταν ασύμβατες με τις αντίστοιχες των άλλων κρατών. Επίσης, η εσωτερική οργάνωση των περισσοτέρων κυβερνήσεων έθετε ένα όριο στο ποσοστό των εθνικών πόρων που θα μπορούσαν να διατεθούν για πολεμικούς σκοπούς. Ακόμα και ο ελέω Θεού πιο απόλυτος άρχοντας, δεν θα διανοείτο να επιστρατεύσει το λαό του ή να κατάσχει την περιουσία του. Τέλος, σε μια εποχή σταθερής τεχνολογίας των όπλων, τόσο η ισχύς των Δυνάμεων όσο η αξιολόγησή της ήταν σχετικά καθορισμένες και σαν αποτέλεσμα αυτού τα ρίσκα από μια αιφνιδιαστική επίθεση ή από μια απρόβλεπτη τεχνολογική εξέλιξη των όπλων ήταν σχετικά μειωμένα.

Εάν εξετάσουμε ποιοι από αυτούς τους παράγοντες – δηλ. ο φόβος του πολέμου, τα εσωτερικά [εντός του κράτους] όρια στην άσκηση βίας και οι σταθερές σχέσεις ισχύος – υπάρχουν σήμερα, δεν θα ήμασταν και πολύ αισιόδοξοι. Υπό συνθήκες πυρηνικού πλεονάσματος, καμιά μεγάλη Δύναμη δεν θα αναγκαζόταν να υιοθετήσει μια πολιτική περιορισμένων αμυντικών σκοπών λόγω ανεπαρκών πόρων. Επιπλέον, για περισσότερο από μια γενιά η ΕΣΣΔ διακηρύττει την ασυμβατότητα της δικής της έννοιας της δικαιοσύνης με αυτήν των άλλων κρατών και έχει χτίσει ένα εσωτερικό σύστημα ελέγχου που βασίζεται στη θεωρία του μόνιμα εχθρικού εξωτερικού κόσμου. Επίσης, η ειρηνική συνύπαρξη δικαιολογείται από τους Σοβιετικούς μόνο στη βάση ότι θα τους επιτρέψει να ανατρέψουν την υφιστάμενη παγκόσμια τάξη με άλλες μεθόδους εκτός από έναν ολοκληρωτικό πόλεμο.

Ούτε η φύση των σχέσεων ισχύος είναι πιο καθησυχαστική. Ακόμα και με μια λιγότερο εύφλεκτη τεχνολογία, ένας κόσμος δύο Δυνάμεων θα εμπεριέχει ένα εγγενές στοιχείο αστάθειας γιατί μια αύξηση της ισχύος της μιας πλευράς δεν μπορεί να εξισορροπηθεί μέσω καλύτερης πολιτικής επιδεξιότητας, αλλά θα ισοδυναμεί με απόλυτη εξασθένηση της άλλης πλευράς. Στην πραγματικότητα η τεχνολογία των όπλων δεν είναι καθόλου [μόνιμη] σταθερή. Σχεδόν μέχρι και την έναρξη του ΙΙ ΠΠ ένα οπλικό σύστημα ήταν αποτελεσματικό για τουλάχιστο μια γενιά, ενώ σήμερα μπορεί να απαρχαιωθεί ακόμα και από το στάδιο των τελικών κατασκευαστικών του σχεδίων. Επιπλέον, σ’ αυτή την τεχνολογική κούρσα, η πλευρά που θα έχει ως πολιτική να αφήσει την πρωτοβουλία του πρώτου κτυπήματος στον αντίπαλο, θα έχει ένα σημαντικότατο μειονέκτημα. Δεν μπορεί να αντέξει ούτε προς στιγμή την όποια αργοπορία. Πρέπει να επεκτείνει το σχεδιασμό και τις προμήθειες της για μια αόριστη περίοδο ενόσω ο αντίπαλος, εφόσον θα έχει αποφασίσει μια αναμέτρηση, θα έχει την πρωτοβουλία να σχεδιάσει την ημερομηνία της επίθεσης.

Αλλά παρόλο που σήμερα δεν υπάρχει συμφωνημένο νομικό πλαίσιο ούτε μια σταθερή σχέση δυνάμεων, αυτά τα δύο μπορούν να εξουδετερωθούν από τον τρίτο παράγοντα της εξίσωσης: δηλ. το φόβο ενός θερμοπυρηνικού πολέμου. Ποτέ στο παρελθόν δεν ήταν τόσο σαφείς οι συνέπειες ενός ολοκληρωτικού πολέμου, ποτέ στο παρελθόν τα ενδεχόμενα κέρδη δεν ήταν τόσο μειονεκτικά δυσανάλογα με τις θυσίες. Ποιος πολιτικός από αυτούς που κήρυξαν τον πόλεμο το 1914 δεν θα είχε αναθεωρήσει την απόφασή του εάν ήξερε το πώς θα διαμορφωνόταν ο κόσμος το 1918; Σήμερα, κάθε δοκιμή πυρηνικών όπλων προοιωνίζει πολύ χειρότερο τρόμο. Επομένως, σε κάθε διπλωματική κίνηση υπάρχει μια οριακή κατάσταση. Ο διαχωρισμός μεταξύ τακτικών και στρατηγικών πυρηνικών όπλων μπορεί να είναι νεφελώδης όσον αφορά τη στρατιωτική πτυχή του θέματος, όμως κάθε κράτος έχει ένα ισχυρό κίνητρο να τα διαχωρίσει σε κάποιο βαθμό, όσο λεπτή κι αν είναι αυτή η λογική. Ο φόβος ότι ένας θερμοπυρηνικός πόλεμος μπορεί να οδηγήσει στην αποσύνθεση του κοινωνικού ιστού θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση καθορισμού των «ορίων» του πολέμου και της διπλωματίας.

Επομένως, το κύριο πρόβλημα της υφιστάμενης στρατηγικής μας είναι να βρει εναλλακτικούς τρόπους αντιμετώπισης του αντιπάλου θέτοντάς τον μπροστά από έκτακτες καταστάσεις από τις οποίες ναι μεν θα μπορεί να βγει μόνο με ένα θερμοπυρηνικό πόλεμο, αλλά θα τον αποτρέπει από αυτή του την ενέργεια [την έναρξη ενός θερμοπυρηνικού πολέμου] η ικανότητά μας να του την  ανταποδώσουμε με πυρηνικά αντίποινα. Όλες οι κινήσεις της ΣΕ τη μεταπολεμική περίοδο είχαν αυτό τον χαρακτήρα. Μας έφερναν αντιμέτωπους με καταστάσεις που από μόνες τους δεν φαίνονταν να «αξίζουν» ένα ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά τις οποίες δεν μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε με μια εναλλακτική στρατηγική. Αρνηθήκαμε να νικήσουμε τους Κινέζους στην Κορέα γιατί ήμασταν απρόθυμοι να ρισκάρουμε μια ολοκληρωτική σύγκρουση. Δεν βλέπαμε να υπάρχει λύση στην Ινδο-Κινεζική κρίση που να μην συνεπάγεται κινδύνους που ήμασταν απρόθυμοι να αναλάβουμε. Ένα δόγμα για τηβαθμιαία ανάπτυξη βίας μπορεί να αντιστρέψει ή τουλάχιστον να σταματήσει αυτή την τάση. Έτσι, η βαθμιαία αποτροπή δεν αποτελεί εναλλακτική λύση των βαριών αντιποίνων αλλά συμπλήρωμά τους, γιατί είναι η ικανότητα των «μαζικών αντιποίνων» που παρέχει τις εγγυήσεις εναντίον της επέκτασης του πολέμου.


Ένα δόγμα σταδιακής ανάπτυξης των στρατιωτικών μας δυνάμεων θα μας επέτρεπε να ξεφύγουμε από το φαύλο κύκλο στον οποίο μπήκαμε και βρισκόμαστε παράλυτοι λόγω της τεχνολογίας των όπλων μας. Η ιδέα ότι η πιο αποτελεσματική στρατηγική είναι ο θερμοπυρηνικός βομβαρδισμός πόλεων είναι κληρονομιά του ΙΙ ΠΠ, όταν μπορούσαμε να επιτεθούμε σε βιομηχανικά κέντρα χωρίς το φόβο των αντιποίνων. Επειδή η καταστροφική ικανότητα των μεμονωμένων όπλων ήταν τότε σχετικά μικρή, μια αποτελεσματική νίκη στο πεδίο της μάχης μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με τη χρησιμοποίηση ποσοτήτων πυρομαχικών πολύ μεγάλων για να μπορούν να αποθηκευτούν. Τα πυρομαχικά και τα όπλα έπρεπε να προμηθευτούν κατ’ ευθείαν από την τρέχουσα παραγωγή. Κάτω από αυτές τις συνθήκες ήταν λογική η προσπάθεια επιδίωξης της νίκης με πόλεμο φθοράς, βομβαρδίζοντας τις εγκαταστάσεις παραγωγής των όπλων. Η καταστροφικότητα των σύγχρονων όπλων, εντούτοις, καθιστά τον πόλεμο φθοράς την πιο άχρηστη στρατηγική. Κάτω από συνθήκες πυρηνικού πλεονάσματος, τα υφιστάμενα αποθέματα μάλλον αρκούν για να επιτευχθεί αποφασιστική νίκη. Επομένως, τα πυρηνικά όπλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν πιο αποφασιστικά στο πεδίο της μάχης εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων όπως αεροδρόμια, αντί εναντίον των κέντρων παραγωγής.

Επιπλέον, ενώ η ανάπτυξη της Σοβιετικής στρατηγικής αεροπορίας και των ατομικών αποθεμάτων πρέπει να μας κάνει να αναθεωρήσουμε τις ιδέες μας σχετικά με τον πόλεμο στον αέρα, η χρησιμοποίηση πυρηνικών όπλων στο πεδίο της μάχης θα συνταράξει τα θεμέλια του Σοβιετικού τακτικού δόγματος. Δεν θα μπορούν πλέον οι Σοβιετικοί να στηρίζονται στις μάζες του ανθρώπινου δυναμικού και στο πυροβολικό τους όπως κατά τον ΙΙ ΠΠ. Σε ένα πυρηνικό πεδίο μάχης η διασπορά αποτελεί κλειδί για την επιβίωση και η κινητικότητα αποτελεί προϋπόθεση της επιτυχίας. Πολλά εξαρτώνται από την υψηλού επιπέδου ηγεσία, από την ατομική πρωτοβουλία και από τη μηχανική ικανότητα, στα οποία η στρατιωτική μας οργάνωση μάλλον υπερτερεί της αντίστοιχης της ΕΣΣΔ. Σίγουρα, υπάρχουν πολλά είδη επιθετικότητας στα οποία τα πυρηνικά όπλα δεν αποτελούν λύση, είτε για πολιτικούς είτε για στρατιωτικούς λόγους – π.χ. εμφύλιοι πόλεμοι και ανταρτοπόλεμοι – γι’ αυτό πρέπει να διατηρούμε συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες προκειμένου να τα αντιμετωπίσουμε. Το γεγονός παραμένει ότι ο πιο αποδοτικός τομέας ενασχόλησης της σημερινής στρατηγικής σκέψης είναι η περίπτωση της εκτέλεσης και της αποτελεσματικότητας ενός περιορισμένου πυρηνικού πολέμου, δηλ., το «πολεμικό παίγνιο» που αφορά καταστάσεις στις οποίες και οι δυο πλευρές χρησιμοποιούν πυρηνικά όπλα, και η εξέταση του τι θα συνιστά νίκη σε έναν τέτοιο πόλεμο.

Η σταδιακή ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων [σε μια κρίση/σύγκρουση], εντούτοις, προϋποθέτει και πραγματικά «κλιμακωτές» ικανότητες. Εάν χτίσουμε ολόκληρη τη στρατηγική μας γύρω από τα «απόλυτα» [ατομικά] όπλα μεγέθους πολλών μεγατόνων, η διακήρυξη περιορισμένων αντικειμενικών σκοπών δεν θα έχει νόημα, ενώ κάθε χρησιμοποίηση πυρηνικού όπλου μάλλον θα αποτελεί το έναυσμα για έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Η πιθανότητα να κρατήσουμε έναν περιορισμένο πόλεμο περιορισμένο, εξαρτάται από την ικανότητά μας να κατασκευάσουμε πυρηνικά όπλα ισχύος 1 κιλοτόνου και μικρότερης και από την επεξεργασία τακτικών για την χρησιμοποίησή τους στο πεδίο της μάχης.

Την ίδια στιγμή, το δόγμα για τη βαθμιαία ανάπτυξη των στρατιωτικών μας δυνάμεων [σε μια κρίση/σύγκρουση] και την αποκήρυξη της παράδοσης του αντιπάλου άνευ όρων, δεν πρέπει να συγχέονται με την αποδοχή ενός αδιεξόδου. Η ευκαμψία της διπλωματίας μας θα αυξάνεται καθώς θα πολλαπλασιάζονται οι στρατιωτικές μας επιλογές. Από στρατιωτικής πλευράς, η άποψη ότι δεν υπάρχει εναλλακτική επιλογή μεταξύ της ολοκληρωτικής νίκης και του status quo ante είναι πολύ μηχανιστική. Εάν ο εχθρός βρεθεί σε δεινή στρατιωτική κατάσταση και του προσφερθούν κι άλλες επιλογές πέραν της άνευ όρων παράδοσης, θα μπορούσε να δεχθεί να αποσύρει τα στρατεύματά του από μια περιοχή παρά να προχωρήσει σ’ έναν γενικό πόλεμο. Εάν η Strategic Air Commandδιατηρήσει την ικανότητά της για ανταποδοτικά αντίποινα, η άλλη πλευρά μπορεί να αποφασίσει ότι ο ακρωτηριασμός είναι προτιμότερος από την από την αυτοκτονία. Υπ’ αυτούς τους όρους οι κίνδυνοι [τα ρίσκα] επέκτασης ενός περιορισμένου πυρηνικού πολέμου σε μια γενική θερμοπυρηνική σύρραξη είναι σχεδόν τα ίδια όπως και στην περίπτωση της επέκτασης ενός περιορισμένου συμβατικού πολέμου σε γενικό πόλεμο. Έτσι, το κατά πόσο μπορούμε να πετύχουμε τοπικές ρυθμίσεις [σε τοπικές συγκρούσεις] εξαρτάται από τα εξής: (1), από την ικανότητά μας να απειλήσουμε τον αντίπαλο με άλλους τρόπους εκτός από το θερμοπυρηνικό πόλεμο. (2), από την ικανότητά μας να δημιουργήσουμε ένα κλίμα στην κοινή γνώμη [της ΣΕ] στο οποίο η εθνική επιβίωση δεν θα εκλαμβάνεται πάντα ως το κύριο διακύβευμα σε κάθε τέτοιο ζήτημα [δηλ. την κάθε σύγκρουση με τις ΗΠΑ, οι Σοβιετικοί δεν θα την εκλαμβάνουν σαν ζήτημα εθνικής τους επιβίωσης]. (3), από την ικανότητά μας να ελέγξουμε την κοινή γνώμη στην περίπτωση που θα υπάρξει διαφωνία σχετικά με το κατά πόσο διακυβεύεται ή όχι η εθνική  επιβίωση.

Είναι όμως δυνατόν να δημιουργήσουμε ένα κλίμα [στη ΣΕ] στο οποίο οι Σοβιετικοί να μην νομίζουν ότι διακυβεύεται η εθνική τους επιβίωση; Εάν οι πιέσεις που θα ασκήσουμε για να υποχωρήσει η ΣΕ από μια περιοχή είναι αρκούντως ισχυρές, δεν είναι λογικό να εκληφθούν σαν πιέσεις που απειλούν την επιβίωσή της, ιδίως από ένα καθεστώς σαν αυτό της ΣΕ; Από την άλλη πλευρά, το πρόβλημα δεν είναι το πώς θα καθησυχάσουμε τους Σοβιετικούς, πράγμα που είναι σχεδόν αδύνατο, αλλά το πώς θα προβάλουμε το μόνο πιθανόν κοινό μας συμφέρον: δηλ. το ότι και οι δύο επιθυμούμε να αποφύγουμε ένα γενικό θερμοπυρηνικό πόλεμο. Με βάση αυτή τη στάση, ένας γενικός πόλεμος είναι πιθανός μόνο στις εξής δύο περιπτώσεις: εάν οι Σοβιετικοί διαβλέψουν την ευκαιρία να πετύχουν ηγεμονία στην Ευρασία μέσω περιφερειακών επιχειρήσεων τις οποίες δεν θα μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μέσω της βαθμιαίας ανάπτυξης των στρατιωτικών μας δυνάμεων. Ή, εάν η ΕΣΣΔ παρανοήσει τις προθέσεις μας και θεωρήσει την κάθε μας στρατιωτική κίνηση σαν το προεόρτιο ενός γενικού πολέμου.

Επομένως, αποτελεί σκοπό της διπλωματίας μας να δώσει στο Σοβιετικό μπλοκ να καταλάβει ότι μπορούμε να ακολουθήσουμε και άλλους δρόμους εκτός από τον γενικό πόλεμο και την αδράνεια, και ότι σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή μας την ικανότητα. Ευτυχώς, η ανισορροπία της εθνικής μας στρατηγικής οφείλεται περισσότερο στη στρατιωτική μας πολιτική και λιγότερο στη διπλωματία μας. Πράγματι, η δυσκολία μας υπήρξε ακριβώς το γεγονός ότι οι μετριοπαθείς μας δηλώσεις φαίνονταν αταίριαστες με μια στρατιωτική πολιτική του τύπου «ή όλα ή τίποτε» [πώς μπορεί να είναι πειστική μια μετριοπαθής δήλωσή όταν ο μόνος τρόπος αντίδρασης που έχεις είναι ο θερμοπυρηνικός πόλεμος] και ότι η διπλωματία μας αποστερήθηκε της απαιτούμενης ευελιξίας επειδή η θέση περί «μαζικών αντιποίνων» είχε ως λογική συνέπεια το σλόγκαν «δεν υπάρχει εναλλακτική επιλογή της ειρήνης». Έτσι, μια τροποποίηση του στρατιωτικού μας δόγματος, θα πρέπει να γίνει προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ενός πλαισίου περιορισμένων αντικειμενικών σκοπών. Το επόμενο βήμα πρέπει να είναι να κοινοποιήσουμε αυτή την αλλαγή στον έξω κόσμο. Υπάρχουν αρκετοί που έχουν προτείνει τις λεπτομέρειες ενός τέτοιου διπλωματικού προγράμματος. Πιθανά μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν προτάσεις για συμβάσεις ανοικτών πόλεων, μεγαλύτερη δημοσιότητα στις δοκιμές πυρηνικών όπλων μικρής ισχύος και μιαν υψηλού επιπέδου δήλωση που να καθορίζει με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια το τι σημαίνει «βαθμιαία» ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων.

Εντούτοις, ένα τέτοιο πρόγραμμα θα πρέπει να διαχωρίζεται κάθετα από τη Σοβιετική προπαγάνδα που προτείνει «απαγορεύστε τη βόμβα». Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε με κανένα τρόπο ούτε καν τη νύξη ότι τα πυρηνικά όπλα ανήκουν σε μια ξεχωριστή κατηγορία, διαφορετική από αυτήν που ανήκουν γενικά όλα τα σύγχρονα όπλα, γιατί κάτι τέτοιο υπονομεύει τη ψυχολογική βάση της πιο αποτελεσματικής στρατηγικής των ΗΠΑ. Εάν τα πυρηνικά όπλα τεθούν εκτός νόμου, η Σοβιετική υπεροχή σε ανθρώπινο δυναμικό θα αναδειχθεί και πάλι σε αποφασιστικό παράγοντα και τα αποθέματα της ΕΣΣΔ σε συμβατικά όπλα θα θέσουν την Ευρασία στο έλεος των Σοβιετικών, τουλάχιστον για μια ενδιάμεση περίοδο, μέχρι να επαναπροσδιορίσουμε τους εξοπλισμούς, την εκπαίδευση και την οργάνωσή μας. Επιπλέον, οι εισηγήσεις του τύπου «απαγορεύστε τη βόμβα», αποσπούν την προσοχή μας από το πραγματικό ζήτημα ασφάλειας που είναι η Σοβιετική επιθετικότητα, ένα γεγονός που η Αμερικανική διπλωματία δεν θα πρέπει να επιτρέψει στη διεθνή κοινότητα να ξεχάσει. Το διπλωματικό και το ψυχολογικό πλαίσιο για τη βαθμιαία ανάπτυξη των στρατιωτικών μας δυνάμεων δεν δημιουργείται με προτάσεις του τύπου «απαγορεύστε τη βόμβα», αλλά με καθορισμό των περιπτώσεων και των προϋποθέσεων που αυτή [η βόμβα] θα χρησιμοποιηθεί. Σίγουρα, ένα διπλωματικό πρόγραμμα για τη βαθμιαία ανάπτυξη στρατιωτικής δύναμης δεν θα εμποδίσει σε όλες τις περιπτώσεις ένα γενικό πόλεμο. Εάν οι Σοβιετικοί νιώσουν αρκετά ισχυροί για να μας νικήσουν με μια αιφνιδιαστική επίθεση, μάλλον θα το κάνουν. Αλλά μπορεί να εμποδίσει ένα γενικό πόλεμο που θα οφείλεται στη δική μας αποτυχία να αναπτύξουμε εναλλακτικές επιλογές ή σε κακό υπολογισμό από την πλευρά των Σοβιετικών ή σε παρανόηση των προθέσεών μας.

Επιπλέον, ενώ η Μαρξιστική φιλοσοφία προσέδωσε μέχρι σήμερα μεγάλη ευελιξία στη Σοβιετική πολιτική, μπορεί να τη χρησιμοποιήσουμε κι εμείς για να εφαρμόσουμε μια πολιτική βαθμιαίας αποτροπής. Στο κάτω κάτω η πίστη στην αναπόφευκτη νίκη [του κομμουνισμού, που επικαλείται ο Μαρξισμός] είναι τόσο συμβατή με την τακτική υποχώρηση όσο είναι και με την προσπάθεια κατάληψης κάθε κενού ισχύος. Όλη η Σοβιετική ιστορία διδάσκει ότι αυτό το καθεστώς δεν θα επιμένει ανυποχώρητο εάν του δοθούν εναλλακτικές επιλογές. Κάποιος μπορεί μόνο να μελετήσει τις άθλιες προσπάθειες που κατέβαλλε το Πολιτμπιρό τους μήνες πριν τη Γερμανική εισβολή, προκειμένου να βρει μια συμφωνημένη διευθέτηση με τον Χίτλερ, για να αντιληφθεί ότι αν οι Σοβιετικοί βρουν απέναντί τους μια υπέρτερη δύναμη αντίστασης δεν θα διστάσουν να εφαρμόσουν τη συμβουλή του Λένιν, «Ένα βήμα πίσω, δύο βήματα μπροστά.» Και αυτή την τάση τη συναντούμε σ’ όλη τη Ρωσική ιστορία. Η Ρωσία πάντα ήταν λιγότερο ικανή να εφαρμόσει μετρημένη παρά μαζική δύναμη. Ήταν πάντα περισσότερο ευάλωτη σε πολέμους εκτός της επικράτειάς της παρά σε πολέμους μέσα στα σύνορά της και ήταν πάντα λιγότερο ικανή σε περιορισμένους παρά σε γενικούς πολέμους.

Έτσι, το στρατηγικό πρόβλημα των ΗΠΑ μπορεί να συνοψισθεί στις εξής προτάσεις:


  1. Ο θερμοπυρηνικός πόλεμος πρέπει να αποφευχθεί, εκτός από την περίπτωση της έσχατης επιλογής.
  2. Καμιά Δύναμη η οποία κατέχει θερμοπυρηνικά όπλα δεν είναι πιθανόν να παραδοθεί άνευ όρων χωρίς προηγουμένως να τα έχει χρησιμοποιήσει, και κανένα κράτος δεν είναι πιθανόν να ρισκάρει μια θερμοπυρηνική καταστροφή, εκτός κι αν κρίνει ότι διακυβεύεται η ύπαρξή του.
  3. Επομένως, σκοπός της διπλωματίας μας είναι να ξεκαθαρίσει ότι δεν επιδιώκουμε την άνευ όρων παράδοση του αντιπάλου [της ΣΕ] και επίσης να δημιουργήσει ένα πλαίσιο στο οποίο να μην τίθεται σε καμία περίπτωση ζήτημα εθνικής επιβίωσης του αντιπάλου. Αλλά ταυτόχρονα δεν πρέπει να αφήσουμε αμφιβολίες σχετικά με την αποφασιστικότητά μας να πετύχουμε ενδιάμεσους αντικειμενικούς σκοπούς και να αντισταθούμε με στρατιωτικά μέσα σε κάθε Σοβιετική στρατιωτική κίνηση.
  4. Αφού η διπλωματία που δεν σχετίζεται με πειστική ανάπτυξη στρατιωτικής δύναμης είναι στείρα, θα πρέπει να τεθεί ως στόχος της στρατιωτικής μας πολιτικής η δημιουργία ενός δόγματος και των σχετικών ικανοτήτων, για τη βαθμιαία ανάπτυξη των στρατιωτικών δυνάμεων σε περίπτωση κρίσης/σύγκρουσης.


Μέχρι τώρα ασχοληθήκαμε κυρίως με την επίδραση της διπλωματίας και της στρατιωτικής μας πολιτικής στο Σοβιετικό μπλοκ. Η επίδρασή τους στους συμμάχους μας και στους αδέσμευτους δεν είναι λιγότερο σημαντική. Η κοινοτυπία ότι οι σύγχρονες λύσεις δεν μπορούν να επιλυθούν μόνο με την εφαρμογή στρατιωτικής δύναμης δεν πρέπει να συγχέεται με τη δήλωση ότι η στρατιωτική δύναμη δεν έχει ρόλο στις σύγχρονες σχέσεις. Η ειρήνη ποτέ δεν διατηρήθηκε, πλην των περιπτώσεων που ο επιτιθέμενος βρισκόταν αντιμέτωπος με το ρίσκο μεγάλου κόστους. Τα ωφελήματα της πολυμορφίας που απολαμβάνει ακόμα ο ελεύθερος κόσμος οφείλονται στην ασπίδα που παρέχει η Αμερικανική στρατιωτική ισχύς. Για αυτόν και μόνο το λόγο, το ερώτημα για ένα ικανοποιητικό Αμερικανικό στρατιωτικό δόγμα ενδιαφέρει όχι μόνο εμάς αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι συμμαχίες μας περνούν κρίση. Τα αίτια για τούτο είναι πολλά: η επίθεση ειρήνης της ΣΕ, τα εσωτερικά προβλήματα της Γαλλίας, η οικονομική στασιμότητα της ΜΒ, το αίσθημα τρωτότητας του Καναδά. Αλλά σίγουρα ένας θεμελιώδης λόγος είναι η απουσία ενός συνεκτικού στρατιωτικού δόγματος. Το επιχείρημα που ακούγεται συχνότερα σχετικά με την πολιτική των συμμαχιών μας είναι ότι χρειαζόμαστε υπερπόντιες στρατιωτικές βάσεις. Αλλά οτιδήποτε κι αν σημαίνει για μας αυτή η πολιτική, δεν είναι πειστική σε χώρες που θέλουν πάνω από όλα να αποφύγουν ένα νέο κύκλο βομβαρδισμών και κατοχής. Επιπλέον, οι σύμμαχοί μας αντιλαμβάνονται ότι σε ένα γενικό θερμοπυρηνικό πόλεμο οι στρατιωτικές δυνάμεις εδάφους του ΝΑΤΟ δεν θα έχουν σχεδόν καμιά σημασία. Υπό τους όρους του δόγματος των μαζικών αντιποίνων, οι σύμμαχοί μας βλέπουν πολύ μικρή τη στρατιωτική σημασία της δικής τους συμμετοχής. Η μεγέθυνση των Σοβιετικών ατομικών αποθεμάτων αυξάνει αυτή τη δυσκολία. Μέχρι σήμερα, ένα έθνος που βρισκόταν υπό την απειλή επίθεσης, γενικά θα αντιστεκόταν γιατί η δυνητική του καταστροφή ήταν άνευ σημασίας σε σύγκριση με της συνέπειες της παράδοσης του. Τώρα όμως, όταν οι περισσότεροι από τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ θεωρούν ότι η έναρξη ενός πολέμου οδηγεί σε εθνική καταστροφή, οι συμμαχίες μας βρίσκονται σε δεινό κίνδυνο. Αυτό το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με δύο τρόπους: πρώτο, μέσω ενός στρατιωτικού δόγματος και ικανοτήτων που να ξεκαθαρίζουν ότι δεν είναι αναγκαίο κάθε πόλεμος να είναι ένας γενικός θερμοπυρηνικός πόλεμος, ακόμα κι αν αυτός θα διεξαχθεί στην Ευρώπη και δεύτερο, με μέτρα όπως είναι η αντιαεροπορική άμυνα του ΝΑΤΟ, η οποία μειώνει το αίσθημα της αδυναμίας που έχουν οι σύμμαχοί μας μπροστά στον κίνδυνο ενός θερμοπυρηνικού πολέμου.

Το πρόβλημα σε σχέση με τα αδέσμευτα κράτη, ειδικά με αυτά που απόκτησαν πρόσφατα την ανεξαρτησία τους, είναι πιο σύνθετο. Εκεί όπου οι σύμμαχοί μας στο ΝΑΤΟ πάσχουν ίσως από υπερβολική αντίληψη της πραγματικότητας της ισχύος, οι πρώην αποικίες φαίνεται να μην συνειδητοποιούν σχεδόν καθόλου την ύπαρξη και τη φύση της. Αυτό είναι κατανοητό. Οι ηγέτες των κρατών που πρόσφατα ανεξαρτητοποιήθηκαν κατέλαβαν τη θέση τους ξεχωρίζοντας ως προσωπικότητες κατά τον αγώνα τους εναντίον των πρώην αποικιοκρατικών Δυνάμεων. Αλλά τα κινήματα ανεξαρτησίας, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, είναι πολύ πενιχρά προετοιμασμένα για να μπορούν να αντιληφθούν τις σύγχρονες σχέσεις ισχύος. Τα κινήματα ανεξαρτησίας, βασισμένα στα δόγματα του φιλελευθερισμού που διαμορφώθηκαν περί τα τέλη του 19ου αι., και ειδικότερα στις ιδέες του φιλειρηνισμού, βασίζονται περισσότερο σε ιδεολογικές συμφωνίες παρά στην αξιολόγηση των παραγόντων ισχύος. Πράγματι, η επίκληση στην υπεροχή της πνευματικότητας παραμένει η πολεμική κραυγή του Ασιατικού εθνικισμού. Επιπλέον, οι τύψεις συνείδησης των αποικιοκρατικών Δυνάμεων και οι έγνοιες τους για τα Ευρωπαϊκά προβλήματα, έδωσαν στους αγώνες ανεξαρτησίας περισσότερο το χαρακτήρα μιας εσωτερικής σύγκρουσης παρά ενός ανταγωνισμού ισχύος [υπό την έννοια ότι ο πόλεμος π.χ. μεταξύ Ινδίας και ΜΒ αποτελούσε εσωτερικό ζήτημα της ΜΒ και όχι διεθνές]. Σίγουρα, πολλοί από τους ηγέτες των πρόσφατα ανεξαρτητοποιημένων Δυνάμεων πέρασαν πολλά χρόνια στη φυλακή και υπέφεραν ηρωικά για τα δίκαιά τους. Δεν θέλουμε να μειώσουμε την προσήλωση στο σκοπό τους αν πούμε ότι τα αποτελέσματα που κατάφεραν ήταν υπέρμετρα δυσανάλογα από όσα υπέφεραν. Αυτοκρατορίες που είχαν υπό την κυριαρχία τους τεράστιες επικράτειες για εκατοντάδες χρόνια εξαφανίστηκαν χωρίς να δοθεί ούτε μια μάχη.

Και αν είναι δύσκολο για τους ηγέτες να διατηρήσουν μια αίσθηση αναλογίας [του τι πέτυχαν, σε σχέση με το παγκόσμιο σκηνικό κ.τ.λ.], είναι σχεδόν αδύνατο για τη μάζα του λαού. Συνολικά εμπλάκηκαν στον αγώνα για ανεξαρτησία έχοντας υπέρ τους μόνο τη συμπάθεια. Γι’ αυτούς η εξαφάνιση των αποικιοκρατικών Δυνάμεων πρέπει να φάνταζε κάτι σαν θαύμα. Επιπλέον, οι περισσότεροι άνθρωποι των πρόσφατα ανεξαρτητοποιημένων κρατών ζούσαν σε προ-βιομηχανικές κοινωνίες. Θα είναι αρκετά δύσκολο γι’ αυτούς να συλλάβουν την πλήρη επίδραση της βιομηχανοποίησης. Είναι πάρα πολύ να αναμένουμε απ’ αυτούς να κατανοήσουν το νόημα της πυρηνικής τεχνολογίας. Είναι, επομένως, κατανοητό που στις περισσότερες πρώην αποικιακές περιοχές υπάρχει μια υπερεκτίμηση σχετικά με το τι μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη δύναμη του λόγου. Ούτε περιορίζεται αυτή η τάση από τα ωφελήματα που μπορεί να τους προσφέρουν οι δύο υπερδυνάμεις για να εξασφαλίσουν την πίστη τους, μέσα στα πλαίσια του ανταγωνισμού τους. Πρέπει να υπάρχει ένας σχεδόν ανυπέρβλητος πειρασμός αναβολής της επίλυσης δύσκολων εσωτερικών προβλημάτων με την είσοδο στη διεθνή αρένα, και της σταθεροποίησης μιας δύσκολης εσωτερικής κατάστασης με [επίκληση] θριάμβους στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής.

Αλλά όσο κι αν είναι κατανοητή, δεν παύει από το είναι μια επικίνδυνη τάση. Αν ήμασταν σε μια ήρεμη κατάσταση, δεν θα είχαμε παρά μόνο ασήμαντες αναταράξεις. Αλλά στη σημερινή κρίση, η ιδεοληψία αυτών των πρόσφατα ανεξαρτητοποιηθέντων κρατών τα καθιστά επιδεκτικά στη Σοβιετική «επίθεση ειρήνης» και η ανικανότητά τους να αντιληφθούν τις σχέσεις ισχύος μπορεί να τα κάνει να υπερεκτιμήσουν την προστασία που μπορούν να παρέχουν οι ηθικές παραινέσεις.

Οι στρατιωτικές δυνάμεις που είναι κυρίως εμφανείς στα προσφάτως ανεξαρτητοποιηθέντα κράτη, είναι οι Σοβιετικοί ή οι Κινεζικοί στρατοί στα σύνορα τους. Οι ΗΠΑ πρέπει να αντιδράσουν σ’ αυτό με το ισοδύναμο της «επίδειξης σημαίας» για τον 20ο αι., δηλ. με μέτρα τα οποία θα μας επιτρέπουν να καταστήσουμε γρήγορα και αποφασιστικά αισθητή τη στρατιωτική μας παρουσία, όχι μόνο για να αποτρέψουμε τη Σοβιετική επιθετικότητα αλλά και για να εντυπωσιάσουμε τους αδέσμευτους με την ικανότητα δράσης που διαθέτουμε. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να «ανεμίζουμε την ατομική βόμβα.» Αυτό που απαιτείται είναι μεγαλύτερη κινητικότητα των στρατευμάτων μας και οπλικά συστήματα που να μπορούν να αντιμετωπίσουν εντάσεις που είναι πιθανόν να εκδηλωθούν σε αδέσμευτες περιοχές – εντάσεις οι οποίες δεν θα δικαιολογούν τη μαζική ανάπτυξη θερμοπυρηνικών όπλων: εμφύλιοι πόλεμοι, περιφερειακές συγκρούσεις ή πόλεμοι μεταξύ των αδεσμεύτων.

Σίγουρα, αυτή είναι μια άχαρη και μη δημοφιλής πορεία. Αλλά δεν θα μπορέσουμε αν αποφύγουμε τη δυσαρέσκεια. Βραχυπρόθεσμα, το μόνο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ο σεβασμός. Επιπλέον, όσο κι αν φαίνεται υποχωρητικό, έχουμε να παίξουμε ένα σπουδαίο εκπαιδευτικό ρόλο γι’ αυτές τις χώρες που απέκτησαν πρόσφατα την ανεξαρτησία τους, στο θέμα της ισχύος κατά την πυρηνική εποχή. Μέσα σε μια γενιά, και ίσως συντομότερα, οι περισσότερες από αυτές τις χώρες θα αποκτήσουν πυρηνικά εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας και επομένως, το μέσον για να κατασκευάσουν πυρηνικά όπλα. Ακόμα κι δεν εξελιχθούν έτσι τα πράγματα, οι Σοβιετικοί μπορεί να το θεωρήσουν συμφέρον τους να αυξήσουν την παγκόσμια ένταση διαθέτοντας τους πυρηνικά όπλα, με βάση το πρότυπο της συμφωνίας εξοπλισμών που έκλεισαν με την Αίγυπτο. Αλλά τα πυρηνικά όπλα στα χέρια αδύναμων, ανεύθυνων και απλά ανίδεων κυβερνήσεων συνιστούν τεράστιους κινδύνους. Εκτός και αν οι ΗΠΑ εγκαθιδρύσουν επιτυχώς κάποιους κανόνες για τη σταδιακή τους ανάπτυξη, πολλές περιοχές του κόσμου θα αρχίσουν να παίζουν τον παραδοσιακό ρόλο που παίζουν τα Βαλκάνια στην Ευρωπαϊκή πολιτική: τη θρυαλλίδα η οποία θα προκαλέσει ένα ολοκαύτωμα.


Μια από τις δυσκολίες που έχουμε κατά την πυρηνική εποχή είναι η τάση μας να χειριζόμαστε τα συναφή προβλήματα σαν τεχνικά. Αλλά η ισχύς δεν έχει νόημα αν απουσιάζει ένα δόγμα για τη χρησιμοποίησή της. Η συζήτηση που προκάλεσε η συνέντευξη του κ. Ντάλλες στο Life έδωσε και πάλι έμφαση σ’ αυτό το δίλημμα: το πελώριο μέγεθος των σύγχρονων όπλων καθιστά απεχθή την ιδέα του πολέμου, αλλά η άρνησή μας να αναλάβουμε οποιοδήποτε ρίσκο θα ισοδυναμεί με το να δώσουμε στη ΣΕ λευκή επιταγή. Το δίλημμά μας έχει περιγραφεί σαν η (εναλλακτική) επιλογή μεταξύ του Αρμαγεδδώνα και της ήττας χωρίς πόλεμο. Μπορούμε να υπερβούμε την παράλυση που προκαλεί αυτή η προοπτική με τη δημιουργία εναλλακτικών επιλογών τόσο στη διπλωματία όσο και στη στρατιωτική μας πολιτική. Τέτοια μέτρα απαιτούν γερά νεύρα [ισχυρούς χαρακτήρες]. Μπορούμε να προβάλουμε την πολιτική της βαθμιαίας ανάπτυξης των στρατιωτικών μας δυνάμεων εάν δεν αφήσουμε αμφιβολίες σχετικά με την ετοιμότητά μας να αντιμετωπίσουμε τον εχθρό σε μια τελική αναμέτρηση. Η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από τη θέλησή μας να αναλάβουμε τα ρίσκα ενός Αρμαγεδδώνα.




Missiles and the Western Alliance, H. Kissinger, April 1958. Ακολουθεί πρόχειρη μετάφραση

Tuesday, April 1, 1958

Missiles and the Western Alliance

Henry A. Kissinger

HENRY A. KISSINGER, Associate Director of the Harvard Center for International Affairs and Director of Special Studies of the Rockefeller Brothers Fund; author of “Nuclear Weapons and Foreign Policy”

THE launching of the Soviet earth satellite and the approach of the missile age have produced a remarkable debate within the free world and particularly within the Western Alliance. All the evasions of the past decade–the inability to develop a strategy for NATO that is meaningful to all its members, the oscillation between a mechanical intransigence toward the Soviet Union and an equally mechanical conciliation, the penchant for trying to combine maximum security with minimum commitment–had inevitably to produce a sense of frustration in which almost any change of course would seem preferable to continuing on the present road.

Ever since our atomic monoply ended we have been reluctant to face the fact that a time would come when the ability of the two major Powers to devastate each other might cancel itself out –at least with reference to most issues in dispute. The freezing of the status quo in Europe essentially along the lines of the furthest Soviet advance in 1945 was bound to produce resentment or despair in the countries most immediately affected–in Germany with respect to unification and in the East European satellites with respect to regaining a measure of independence from Soviet domination. The disappointments of the postwar period required only a symbol in order to coalesce in protest against a policy which had come to seem sterile, in part, at least, because reality had fallen so far short of expectations.

Unfortunately, a great deal of the reaction to the approaching missile age exhibits many of the symptoms which produced the crisis in the first place. The mechanical approach to strategy which has characterized our thinking in the Western Alliance has gone from the extreme of asserting that every Soviet challenge could be countered with the threat of maximum frightfulness to the opposite extreme of maintaining that every Soviet technological advance makes us totally vulnerable. Some critics of existing policy on both sides of the Atlantic have insisted that the Soviet technological achievement has made our continued existence dependent on Soviet good will.[i] Others argue that, since the United States now is more dependent on her allies than they on her, the European members of NATO should not only refuse to accept missile bases, but should drive a hard bargain with the United States “while the sun is shining.”[ii] Thoughtful persons, identifying the symptom with the cause of the rigidity, are calling for disengagement and a neutral belt in Europe.[iii]Opposition leaders draw hope from an assumed change in Soviet motives, claiming that the increase in Soviet technological prowess is more than compensated by a transformation of Russian society which offers prospects of a more peaceful policy.[iv]

Unquestionably, Western policy must develop more dynamism if we are not to be engulfed by the revolutionary changes occurring all over the globe. But many of the premises on which suggested policy revisions have been based are extremely disquieting. And although the present impasse in Europe may be frustrating, some of the proposals to overcome it could produce an explosion with which we are ill-prepared to deal.


Central to the mounting criticism of American policy in Europe is the assumption that Soviet technological progress has placed the United States at a fundamental if not hopeless disadvantage. “The Gaither Report,” wrote a British journal with strange relish, “has revealed that, irrespective of any efforts which America may now make, the Soviet preponderance in advanced weapons has reached such an absolute stage that America’s national survival will depend, until 1961 at least, on ‘Russian benevolence.'”[v] As a result, so the argument goes, the establishment of American missile bases in NATO is of primary benefit to the United States, spreading the risks without adding to the common security. “Hitherto I have always thought that the principle of an alliance was that it gave greater protection to ourselves,” said a speaker in the House of Commons. “On this occasion with these rockets we are clearly inviting the risk of attack in some way and we are giving a one-sided protection to the United States.”[vi]

These arguments reveal a deep-seated confusion between deterrence and the strategy for the conduct of war in case deterrence fails; between vulnerability and strategic inferiority; and between a temporary strategic inferiority and the consequences which are likely to flow from it.

Ever since our atomic monopoly ended, the threat relied on by the Western Alliance to deter Soviet attack has grown increasingly inconsistent with the strategy which the alliance is prepared to implement if deterrence fails. The often-repeated statement that the military policy of the alliance was designed to prevent a war and not to fight it begged the principal question: What is the effectiveness of a threat which, if carried out, involves catastrophic consequences for friend and foe alike? Heretofore, the belief in United States preponderance had lulled us and our allies into evading this issue. Strategy was identified with the maximum development of strength and the problem of bringing power into some relationship with the willingness to use it was ignored. Because the Strategic Air Command, the retaliatory force, had been outside NATO control, the Western Alliance took on some of the characteristics of a unilateral guarantee. Our allies have seen little significance in a military contribution of their own beyond furnishing facilities; indeed, they have had a strong incentive to keep the proportion of our troops to theirs as high as possible in order to ensure that a Soviet attack would in fact unleash our Strategic Air Command. The approaching missile age, therefore, does not so much alter strategic relationships as make them explicit. It has raised the specter that the deterrent threat may have to be implemented. It has forced our allies and ourselves to face the issue of what constitutes a viable NATO strategy.

Looking at the problem from the point of view of deterrence, the advocates of missiles for Europe consider that the greatest possible dispersal of advanced weapons would be the most effective sanction against the outbreak of a war. Looking at the actual conduct of a war, the critics of NATO strategy are above all concerned with banishing military operations from their own countries. This produces the ironical situation in which measures designed to deter an attack on the strongest member of the alliance are held to be of benefit to that member alone. Though there can be no security for our allies without the United States, many Europeans paradoxically feel that it is not necessarily in their interest to do what they can to assure the security of the United States.

Both the proponents and the critics of missile installations in Europe are misled by their absolutist approach: the advocates because they propose to use the same deterrent for every type of challenge; the opponents because they claim that the rejection of missiles amounts to an avoidance of all risks. Reluctance to face the ravages of nuclear war is certainly understandable; but there can be no doubt that all countries would suffer severely from an all-out nuclear exchange between the United States and the U.S.S.R. Neutrality may seem preferable to participation in a United States-Soviet showdown; but it is even more in the interest of our allies to help see that this showdown is avoided altogether. And the fact is that in seeking to escape the consequences of a war, the opponents of a missile strategy may weaken the deterrent to the extent that aggression is encouraged.

The dilemma is real; it cannot be resolved until there is a clearer understanding of the impact of missiles on strategy. The tendency has been to equate vulnerability with strategic inferiority and to equate a temporary inferiority with a Soviet capability to deliver an overwhelming blow. Neither postulate is correct. The growing Soviet capability in medium and intermediate-range missiles hardly adds to the vulnerability of Western Europe, all of which has been exposed for some time to Soviet short and medium-range bombers. As for the United States, we were vulnerable before sputnik, and the degree of our vulnerability is certain to grow. But we shall be in a position of strategic inferiority only if the Soviet Union should develop missiles of such accuracy and in such numbers that it can wipe out our retaliatory force, either of planes or of missiles, or if the Soviet Union should develop an air defense of such potency that it could reduce our counterblow to acceptable levels. Neither contingency is in prospect in the immediate future. Whether either does come about depends on the intensity of our effort. Meanwhile we should not make our deficiencies seem greater than they are by comparing future Soviet capabilities with present United States strength.

At present the Soviet Union does not possess operational intercontinental missiles in quantity. We therefore have time to close the gap if we act energetically and courageously. When the Soviet Union brings intercontinental missiles into production they are unlikely to exist in sufficient quantity and with an adequate degree of accuracy to knock out our Strategic Air Command, even assuming (what is by no means a foregone conclusion if we act effectively) that the Soviet Union will maintain its lead throughout this period. By the time the Soviet Union possesses accurate intercontinental missiles in quantity, our missile force should be well developed and it will continue to be supplemented by our still potent Strategic Air Force. Some time later, both sides will possess well-dispersed missile forces in a high state of readiness.

But even should the Soviet Union achieve a slight superiority during any of the phases described above, an all-out surprise attack is unlikely. Even an inferior retaliatory force can deter if it has the capacity of exacting a price the opponent is unwilling to pay. No nation will fight a war for the privilege of inflicting greater damage than it suffers itself if the degree of that suffering threatens to be intolerable. To launch a surprise attack, Soviet planners would have to be reasonably certain that they could avoid devastating damage in return; and their calculations would have to be almost foolproof. Even a high probability of success would not warrant risking national catastrophe.

To be sure, even if we make a major effort we shall not find it easy to keep up with the Soviets, especially as we must protect ourselves against a wide variety of dangers while they can concentrate on their most effective weapon. Moreover, even in an age of “missile plenty” the nature of the missiles themselves will give a distinct advantage to the aggressor. The “count-down” in present missiles–the interval between the decision to fire and the actual launching–is several hours. An attacking missile is in transit for less than half an hour. In their present state of development missiles are therefore more effective as offensive weapons than as weapons of retaliation. Until we are able either to reduce radically the time it takes to ready our retaliatory missiles or unless we can make our missile installations invulnerable to all but a direct hit, an aggressor may calculate on an advantage from a surprise attack whatever the state of our missile development. This will be particularly true if, as a by-product of its offensive missile program, the Soviet Union develops a highly effective defense against manned planes, which must remain the backbone of our retaliatory force until the reaction time of missiles is drastically reduced.

The side which is on the defensive in an all-out war therefore requires a more advanced missile technology and more secure installations than the aggressor. The aggressor can afford a “count-down” of several hours because the war will start only with his attack. His installations can be more vulnerable because the missiles will have been fired before a return blow is launched. The side which is on the defensive cannot therefore be content simply with staying even. We must make a major effort to shorten the reaction time of our retaliatory force and to make it as invulnerable as possible by dispersing it, protecting its installations and giving it mobility. Difficult as this task may be, we still have the power to achieve it. If the Soviet Union ever attains such a margin of superiority that it feels it can risk a surprise attack, we shall have only our own failings to blame.

Thus the approaching missile age will have implications for our alliances precisely opposite from those alleged by many of our European critics. Once we possess intercontinental missiles in quantity, our allies will no longer be indispensable in an all-out war. Missile installations in Europe would be essential to us in a final showdown only if there were to be a long interval between our development of intermediate-range (1,500-mile) missiles and production of intercontinental missiles and if, meanwhile, our Strategic Air Force became useless. This is highly unlikely. Our retaliatory force of manned planes will remain a potent force for some time, and the Soviet Union will not soon possess sufficient long-range missiles to risk a showdown. This is not to say that the presence of 1,500-mile missiles in Europe would not increase the factor of deterrence against all-out war. They would add dispersed strength to the striking power of the Western Alliance and thereby render a successful surprise attack more difficult. But 1,500-mile missiles in Europe are more an added advantage than a necessity for fighting an all-out war.


The real case for missile installations on the Continent is quite different. They are required not for the defense of America but for the defense of Europe. They are essential for the very reason that Europeans are reluctant to accept them: because with the increasing speed and destructiveness of weapons every country will be reluctant to risk its existence for anything except the most direct challenge to its survival. If Europe is reluctant to participate in an all-out war for the defense of the United States–the only meaningful rationale for rejecting missile bases –so will the United States be reluctant to risk total destruction for the defense of Europe. Our NATO allies should have every incentive to help develop a strategy which does not force the United States to have to choose between all-out war and inaction in the defense of Europe.

Rather than consider the American offer of missiles as designed for our exclusive benefit, our European allies should understand that it represents the only means by which Europe can gain a degree of influence over its future. A strong military establishment within Europe and under European control is more than ever essential, less to deter an attack on us than to pose a meaningful sanction against an attack on Europe. Refusal to accept missiles will only increase Europe’s dependence on the United States. If the United States assumes the sole responsibility for the defense of the free world, it will also assume the responsibility for defining the casus belli. The decision on how to react to aggression even in Europe would no longer be a European one. As the United States grows more vulnerable, fewer and fewer objectives will seem “worth” an all-out war. Even Europe may not appear important enough, particularly against challenges which are limited or ambiguous. And, given the destructiveness of modern weapons, any attack which is explicitly less than all-out is inherently ambiguous. In time, this situation could bring about what many Europeans fear most–direct negotiations between the United States and the U.S.S.R. from which Europe is excluded.

If Europe is not to renounce the possibility of influencing its destiny, it must be able to resist increasingly bold and explicit Soviet threats at least partly with its own resources. It may be argued, of course, that an attack on Western Europe would be a challenge to which the United States would have to respond with all-out war whatever might be the military contribution of its allies. In fact, this conviction has been the central reason for NATO’s lagging military effort even before the missile age. But a war “over” Europe need not necessarily take the form of an attack on Europe. On the basis of past performance, the risk of a Soviet attack designed to overrun all of Europe is less than that of local encroachments aimed to demonstrate the impotence of NATO and reduce its diplomatic effectiveness. The greater the disparity in strength between Europe and the U.S.S.R. and the greater the vulnerability of the United States, the bolder Soviet policy towards our allies is likely to become. To the extent that Europe possesses a military establishment under its own control capable of resisting a wide range of challenges, it will gain confidence to resist Soviet pressures. The stronger the local deterrent the less likely it will be that certain kinds of threats will be made at all.

In short, a refusal by our European allies to accept missiles will increase NATO’s reliance on the deterrent of all-out war at the same time that the consequences of massive retaliation weaken the will to resist. On the other hand, the willingness to resist Soviet encroachments will be increased if a maximum number of alternatives is created between surrender and a war which may appear suicidal. Since the object of deterrence is to pose a risk to the aggressor out of proportion to the objective to be obtained, local forces in Europe would perform a vital function even if they could not withstand everyscale of Soviet attack. Sweden and Switzerland maintain substantial military establishments. Their purpose is not primarily to defeat a major Power which might attack–for this they are quite inadequate–but to exact a price a potential aggressor is unwilling to pay. Similarly a substantial military establishment on the Continent would do much to deter rash Soviet adventures. At the very least it could force the Soviet Union into a scale of military effort which would remove any ambiguity about its ultimate intention and thus make it easier to invoke the sanction of all-out war. Even if one argues that any Soviet attack on Europe would ultimately lead to all-out war, it does not necessarily follow that a defense of Europe should begin with such a strategy. Since an all-out war would threaten the survival of mankind, it should be invoked only as the last resort; we must have other means for countering Soviet moves.

But will not the possession of nuclear weapons and missiles increase Europe’s vulnerability? May they not bring on the attack they are supposed to avoid? The problem is not as simple as some of the opponents of a missile strategy make it appear. Those who oppose missile sites in Europe imply that if there were none Western Europe might be able to remain aloof from a United States-Soviet showdown. This is not a heroic assumption, but it may be a tenable one. It illustrates the degree to which our allies have relied on our Strategic Air Command as the chief deterrent and major weapon in case of war. To many of them, the proposal to give missiles to NATO therefore seems to involve them in a strategy which heretofore gave them protection without their own direct participation.

It may be, however, that in the event of an all-out war the Soviet Union would rate the chances of European neutrality sufficiently high to avoid attacking European bases, the more so as they would not be a decisive element in such a conflict. In case of a local attack in Europe–a more likely contingency–missile installations would, of course, be a primary target. But the vulnerability they create would not be inherently different from that of the many airfields, supply depots and other military installations which NATO has already established. It cannot be denied that missiles, because of their strategic importance, might receive special attention. But surely our allies will not argue that only military installations which have no significance in either all-out or limited war should be permitted on their territories.

But why missiles? Could it not be argued that a defense of Europe even with nuclear weapons in case of need is one thing, the installation of missiles quite another? “Intermediate range ballistic missiles . . .” writes a British author, “cannot by any stretch of the imagination be called defensive weapons. They are weapons of retaliation which add nothing to the security of the countries housing them but evidently add greatly to their perils. Armed with 1,500-mile missiles, in other words, NATO automatically . . . becomes an offensive alliance.”[vii]

It is not self-evident that a weapon capable of retaliating against the aggressor’s homeland transforms a defensive alliance into an offensive one. Even with a major missile establishment of limited range, Europe could not defeat the Soviet Union totally. And given the vulnerability of densely populated Europe to Soviet retaliation it would be such folly for NATO to unleash an aggressive war that not even the Kremlin could take this prospect seriously.

As the Soviet missile force grows, the threat or the actuality of missile attacks will become an ever more potent weapon to neutralize Europe or to force it into submission. From the Suez crisis to that over Syria, warnings of missile attacks have played an increasing rôle in Soviet diplomacy. Missiles in Europe under European control are important partly to resist aggression in the ordinary sense; they are even more vital to deter or resist the threat of missile attacks.


The real argument about missile installations in Europe thus turns less on the nature of the weapon than on the strategy which underlies it. Before any real progress can be made in NATO strategy, all allies will have to realize that their increasing vulnerability causes the threat of all-out war to become an increasing obstacle to decisive action. The chief bar to the development of an effective NATO strategy has been reluctance to accept the fact that some of the most likely challenges in Europe, if not dealt with locally, are not likely to be dealt with at all. Our European allies have been unwilling to face the prospect of a local defense because they have been unwilling to make the effort it requires and because they feared that, once they admitted the possibility of less than all-out American participation, we might withdraw altogether. We in turn have been prevented from pressing the issue of local defense partly by the absolutism of our own military doctrine and partly by the fear that to do so would weaken the confidence of our allies.

But this evasion of reality can become demoralizing. A mere commitment to all-out defense will only create an impasse if no partner is prepared to face the consequences. Our allies have a right to insist on American participation in their defense; they should not be permitted to prescribe a course of action which involves the most catastrophic risks, the more so if this strategy reduces their willingness to resist the most likely challenges. A local deterrent in Europe is required to increase the range of our options, and to bring the deterrent policy of NATO into line with the strategy it is prepared to implement. A strategy of local defense is essential not as a device to save the alliance–though it will serve this purpose; rather, the alliance alone offers the possibility of a strategy which does not inevitably involve catastrophe.

If European missile forces are to be designed primarily for local deterrence, they should not be under United States but under NATO control, and they should fit the requirements of local defense. The retaliatory force for all-out war must be able to inflict the greatest amount of devastation in a minimum of time. Accuracy here is less important than power and range. A deterrent force for local defense, on the other hand, should be able to apply its power with discrimination and in such a manner that a settlement can be reached before the situation gets out of hand. And, above all, it should seek maximum mobility.

It is possible to launch a retaliatory force of manned planes at the first warning of an attack; planes can always be called back if the alarm turns out to be false. The decision to launch a missile, however, is irrevocable. Therefore it is essential that a strategy based on missiles shall find some way of understating the response. The more invulnerable missile installations are made, the more possible it becomes to reduce the danger of misinterpretation. If missile installations cannot be destroyed, the side which is on the defensive can delay its counterblow until the enemy has struck and thus avoid acting on a surmise which may prove false.

This is particularly important in the case of missiles for local defense, which must minimize by all means available the danger that local resistance will produce an all-out war by miscalculation. Accuracy and mobility are therefore prime requisites for such a missile system. Accuracy is necessary to permit a discriminating application of power; mobility is needed to reduce the vulnerability to surprise attack. NATO should therefore strive to create a missile system which can be moved by motor, a major part of which is constantly shifting position. Submarines, and to a lesser extent surface ships, provide another form of ideal mobile launching site. Both destructiveness and range should be sacrificed to accuracy and mobility, for the purpose of NATO missiles is not primarily to destroy the Soviet homeland but to pose risks out of proportion to any gains Soviet forces might make in Europe. Even an 800-mile or 1,000-mile missile would prove highly useful in posing such a threat, even though it could not be decisive in an all-out war–and perhaps because of it. The very fact that missile installations in Europe could not destroy Soviet retaliatory power would be a guarantee of their defensive intent.

Thus the proposed missile installations and nuclear weapons will add to European security, provided they are accompanied by a meaningful European effort and provided we do not gear our own military establishment exclusively to an all-out strategy. The prime issue in NATO is not missile sites, much less the degree to which the United States is dependent upon them. The basic problem is to elaborate an effective NATO strategy. The worrisome aspect of the current United States defense budget is that strategic power is once more purchased at the expense of the capability for local defense. The disquieting aspect of much of European comment about NATO is the refusal to accept the reality that maximum security can no longer be purchased at minimum cost. If NATO cannot develop a real capability for local defense, disengagement may become inevitable. But this should not cause rejoicing among our critics, for under present conditions it would mean the end of Europe’s influence on world affairs.


What, then, of the theory of disengagement? How about the proposals for a neutral belt or a zone free of nuclear weapons?

It is easy to sympathize with the motives behind the “disengagement theory.” As long as two large military establishments face each other in the center of Europe, so the argument goes, the danger of an incident that might spark a conflagration is ever present. Another argument maintains that the establishment of a neutral belt is the quid pro quo which might bring about a withdrawal of Soviet forces from the satellite states and thus permit a more normal evolution of the Communist régimes there. Disengagement is desirable, according to this theory, because NATO as now constituted is not capable of stopping a full-scale Soviet attack, and thus increases tensions without providing security. Finally, disengagement is said to be essential as a means of reassuring the Soviet Union about the sincerity of Western intentions.

The immediate difficulty with these arguments is that they run counter to the entire experience of the postwar period. Where Western and Communist forces face each other directly incidents have been rare and the few that have occurred (such as the Berlin blockade) have not benefited the Soviet Union; the risks are so enormous that both sides generally go to great lengths to forestall clashes wherever they can control events. By contrast, Soviet encroachments have almost always occurred where resistance seemed feeble or impossible. The only case of overt Communist aggression, after all, followed an American attempt to “disengage” itself in Korea and would probably not have occurred otherwise. And the arguments that NATO is both dispensable and a threat to Soviet security are clearly inconsistent with each other. No level of NATO military strength now in prospect will be able to fight an offensive war against the Soviet Union.

We must also take account of the possibility that the Soviet Union is more interested in negotiating about disengagement than in achieving it. Once negotiations were entered upon, it is more than likely that the expectation of disengagement would effectively demoralize NATO planning and undermine any military effort on the Continent. And we can be virtually certain that there will be endless evasions and delays so that the Soviet Union might well achieve one of its prime objectives by default–the dismantling of NATO without any concessions on its part.

That the Soviet Union is more concerned with achieving strategic preponderance than in reducing tensions is shown by the only proposal for disengagement that the Soviet Union has put forward–the Rapacki plan for a zone in Central Europe from which nuclear weapons would be banned. Acceptance of the Rapacki plan would not remove the Soviet nuclear threat from Central Europe, for even short-range Soviet missiles can reach much of Western Europe from Soviet territory. Because our whole strategy is dependent on nuclear weapons, it would lead to the withdrawal of allAmerican forces from Central Europe. And the precedent having once been established, tremendous pressures would be mounted to exclude nuclear weapons from all of Europe including Great Britain. Since there is no prospect of arresting a Soviet advance without nuclear weapons, a non-nuclear zone in Central Europe would not only create a vacuum in which Soviet conventional strength would predominate but would destroy the balance of forces on which Western Europe’s security depends. For ultimately NATO would be so weakened that withdrawal of the American military establishment from the Continent would be almost certain.

This situation would not be changed fundamentally by a simultaneous withdrawal of American and Soviet forces from the center of Europe and the creation of a “neutral belt.” Soviet forces would withdraw only 600 miles, within easy missile range of Central Europe, while American forces, for the reasons outlined above, would cross the Atlantic. And would the Soviet Union feel less menaced by a neutral armed Germany than a Germany integrated in the Western Alliance and restrained by the collective interests of the NATO countries? Germany unaligned may be forced by domestic pressures to push its claims to the Eastern territories to the limit. Alternatively, an unarmed neutral Germany would increase tensions by creating a vacuum at the very point at which the great Powers are competing most bitterly.

Instead of adding to stability, the consequences of a neutral belt may thus make a tense situation even more explosive. A major purpose of the neutral belt is declared to be to permit a more favorable evolution within the satellite orbit. A withdrawal of Soviet forces may, however, turn a long-smoldering resentment into open revolution. Yet Khrushchev has declared repeatedly that the “socialist achievements” in the satellite orbit are sacrosanct, that the Soviet Union would always lend “timely assistance to a fraternal socialist state”[viii]–in short, that the U.S.S.R. stands prepared to suppress any upheaval that threatens local Communist régimes. Indeed, neutralization may actually prevent liberalization in the satellite countries, for only with Russian troops can the Soviet rulers feel confident of controlling the situation. The presence of Soviet forces provides assurance that change will not go beyond tolerable limits. If Russian troops are withdrawn, on the other hand, the Soviet leaders may calculate that they must resist any change however small, lest it set in motion a series of events they are no longer able to control.

Thus disengagement invites a variety of new dangers while reducing the forces to meet them. It is not a safe but a daring policy, and it makes sense only if we are ready to prevent the crushing of satellite revolutions. Otherwise it will assure only a temporary withdrawal of Soviet forces from Central Europe, with every likelihood of their return after the American military establishment on the Continent has been dismantled and Europe has been rendered defenseless. A policy of disengagement which has no answer, political or military, to the problem of upheavals in the Soviet satellite orbit, or to the return of Soviet forces under another pretext, is likely to bring about the very conditions it seeks to avoid. Its results will be either a demonstration of Western impotence and irresolution or all-out war.

This is not to say that the withdrawal of American forces from the center of the Continent can never be considered. But the proper context will be European strength not weakness, one in which NATO possesses the capability to pose a significant deterrent to Soviet aggression within Europe. The flexibility so frequently demanded requires a much greater and more sustained effort throughout the Western Alliance. The cause of much of NATO’s rigidity is not, as so often alleged, too great concern with military factors, but unwillingness to face the full implications of these factors.


We thus reach our final problem: the tendency throughout the Western Alliance to seek to escape our dilemmas by ascribing only the most favorable motives to Soviet policy, and to allow our resolution to be weakened by diffidence about our own worthiness to enter the lists.

On the first point, it is often argued that a Western defense effort is unnecessary because the Soviet Union has no intention of attacking. But the intentions of the Soviet Union are not a fixed quantity, unaffected by our actions. Our failure to engage in an adequate defense effort may well be the deciding factor in a Soviet decision to launch a blow. The Western Alliance can affect Soviet attitudes better by the restraint and moderation with which it uses its strength than by seeking to purchase Soviet forbearance by impotence.

The concern with Soviet intentions has also affected and often handicapped the approach of the Western Alliance to the problem of negotiation. Every Soviet overture has evoked a debate about whether it augured a basic change in Soviet society. The dispute as to whether to negotiate has thus turned less on the efficacy of negotiation than on an assessment of Soviet intentions. Both the advocates and the opponents of negotiations have seemed to agree that negotiations are not possible except against the background of a fundamental transformation in Soviet Russia, one group advocating a conference because a change had in fact occurred, the other denying any basic transformation. Opponents of negotiations have accordingly insisted on a proof of Soviet “good faith;” advocates have seen in the Soviet offer to negotiate a sufficient guarantee of Soviet intentions.

It is at least arguable, however, that negotiations are especially necessary if Soviet intentions have not changed and that a constant insistence on a change in Soviet society may undermine whatever prospect negotiations offer. The more intransigent the Soviet Union the more important it is for us constantly to put forward proposals which demonstrate our willingness to settle, but which also define the issue for which we are prepared to contend. We should make no proposal we are not willing to see accepted but by the same token we should not refrain from making proposals simply because we believe they may not be accepted. We are under no obligation to frame proposals we are sure the Soviet Union will accept. To do so would invite the U.S.S.R. to drive us back step by step. We are under an obligation to make responsible proposals which are not designed to undermine legitimate Soviet interests.

For example, in the present situation a number of concrete steps to lessen European insecurity seem possible. An inspection system in the territory included in the Rapacki plan could be instituted immediately to protect both sides, insofar as possible, against the dangers of surprise attack. Concrete proposals for limiting the scope and nature of any war that might break out could be made in an effort to reduce the danger that an upheaval in Eastern Germany or the satellite orbit would spark a third world war. The Soviet Union should be offered all reasonable guarantees that no territory she relinquishes as a result of any European settlement would be used as a base against her or contain offensive military installations. The non-nuclear zone might apply to any area from which Soviet forces withdraw, should the U.S.S.R. desire. The proposed non-aggression treaty between NATO and the Warsaw Pact members might then be concluded.

If we do not succeed in reducing negotiations to concrete issues, the psychological framework of the Western Alliance will gradually be eroded. Already the concern with peace in the abstract has led many to feel that the fact of a conference is as important as the results that may be achieved by it. Even the demand for adequate preparation is interpreted as intransigence. The search for total solutions may prevent settlements which are negotiable, by encouraging the Soviet leaders to believe that they may achieve their fondest hopes through a unilateral offer from the West and without any concessions on their part. The notion that firmness on some issues is incompatible with successful negotiation turns diplomacy into an instrument of Soviet political warfare whose primary significance is psychological and not substantive.

In fact, to interpret every Soviet overture as a symptom of a deep-seated change may cause us to overlook perhaps the most effective means of affecting domestic Soviet developments. There is little motive to change a course of action which on the whole has been extraordinarily successful. Even assuming that there is an element in Soviet society which is interested in a more peaceful course, and even assuming that it can translate its wish into political pressure, a basic change would seem highly unlikely as long as in every policy choice the “tough group” in the Kremlin succeeds in moving forward with impunity. A more cautious policy will come about only if the present course comes to seem too risky. And this may depend more on Western resolution than on abstract protestations of good will. The possibility of evolution of Soviet policy may be jeopardized by the overeagerness with which some groups react to Soviet overtures, for it will encourage the Soviet belief that any course, no matter how intransigent, can always be reversed by a diplomatic note and that any fait accompli can be softened by abstract protestations of peaceful intentions.

Thus the ultimate problem of the Western Alliance is the need to generate the purpose and the moral direction to couple humility with power and to find the inward strength to act in situations which are inherently unclear. This is impossible as long as the moral course is always identified with minimum risk and as long as our perfectionism inhibits our willingness to grapple with contemporary problems. Many of the most thoughtful people in the West are properly disturbed about the lack of stature of Western policy. But if their concern leads them to favor what amounts to a withdrawal from the scene, they will only intensify the sterility they seek to combat.

One of the most anguished and profound students of Western policy haswritten:

To my own countrymen who have often asked me where best to apply the hand to counter the Soviet threat, I have accordingly had to reply: to our American failings–to the things we are ashamed of in our own eyes: to the racial problem, to the conditions in our big cities, to the education and environment of our young people, to the growing gap between specialized knowledge and popular understanding. I imagine that similar answers could be found for the other Western countries. I would like to add that these are problems which are not going to be solved by anything we or anyone else does in the stratosphere. If solutions are to be found for them it will be right here on this familiar earth, in the dealings among men and in the moral struggles of the individual. If one had to choose between launching satellites and continuing to give attention to these more homely problems, I should say a hundred times the latter, for unless we make progress in them, no satellite will ever save us. Whether we win against the Russians is primarily a question of whether we win against ourselves.[ix]

But the times do not permit of such absolute distinctions. The free world does not have the choice between improving itself or dealing with the Soviet menace. Its problem is precisely that it must improve while protecting itself against the danger of aggression or subversion. Force by itself will not supply an answer to the challenge of the future; it offers the possibility that there willbe a future. In the long term our vitality and the meaning of our life depend on the principles by which we live. But this does not mean that in the near future we may not need the sternness to act decisively in the face of ambiguous challenges and the moral strength to build a future even while we are aware of our present imperfections.

A problem may be ultimately spiritual, while being immediately political or military or economic. If we insist on moral perfection before we act we will achieve neither perfection nor action. At a time when the survival of our civilization and perhaps of all of humanity hangs in the balance, humility cannot take the form of recoiling before every course of action. Our moral conscience has never been more needed. But it must not magnify the absolutism of our strategic doctrine, and the occasional self-righteousness of our diplomacy, by making our choices seem simpler than they are.

[i]New Statesman: The Week-end Review, January 4, 1958, p. 1.

[ii] Geoffrey Barraclough, “Who Won at NATO?,The Nation, January 4, 1958. See also comments of Mr. Gaitskell in the House of Commons, February 19, 1958.

[iii] George F. Kennan, The Reith Lectures, The Listener, December 5, 1957; Denis Healey, A Neutral Belt in Europe, Fabian Tract 311.

[iv] Comments by Aneurin Bevan, The Times (London), October 2, 1957.

[v]New Statesman, op. cit.

[vi] Viscount Hinchingbrooke, M.P., Hansard, No. 408, p. 806.

[vii] Barraclough, op. cit.

[viii] Interview with James Reston, The New York Times, October 10, 1957.

[ix] Kennan, op. cit., November 14, 1957, p. 771.


Ακολουθεί πρόχειρη μετάφραση.

Η εκτόξευση του Σοβιετικού δορυφόρου και η είσοδος μας στην πυραυλική εποχή έδωσαν το έναυσμα για την έναρξη μιας αξιοσημείωτης συζήτησης εντός του ελεύθερου κόσμου και ειδικότερα εντός της Δυτικής Συμμαχίας. Όλες οι υπεκφυγές της περασμένης δεκαετίας – δηλ. η αδυναμία ανάπτυξης μιας στρατηγικής του ΝΑΤΟ που να είναι σημαντική για όλα τα μέλη του, η ταλάντευση των αντιδράσεων μας έναντι της Σοβιετικής Ένωσης (ΣΕ) μεταξύ μιας μηχανιστικής αδιαλλαξίας και ενός εξίσου μηχανιστικού συμβιβασμού, η τάση μας να επιδιώκουμε την επίτευξη της μέγιστης ασφάλειας με τις ελάχιστες δεσμεύσεις – δημιούργησαν ένα τέτοιο αίσθημα δυσφορίας που σχεδόν η όποια αλλαγή να φαίνεται προτιμότερη από τη συνέχιση της παρούσας πορείας.

Από τότε που τερματίστηκε το ατομικό μας μονοπώλιο αρνούμασταν να αντιμετωπίσουμε το γεγονός ότι θα ερχόταν καιρός που η ικανότητα της κάθε μιας από τις δύο Υπερδυνάμεις να καταστρέψει την άλλη θα αλληλοεξουδετερωνόταν – τουλάχιστον για τα περισσότερα ζητήματα για τα οποία οι δύο Υπερδυνάμεις αντιπαραθέτονταν. Η παγίωση τουstatus quo στην Ευρώπη ουσιαστικά επί της γραμμής της πλέον προχωρημένης Σοβιετικής προέλασης το 1945 ήταν δεδομένο ότι θα δημιουργούσε δυσαρέσκεια και απόγνωση στα κράτη που επηρεάζονταν άμεσα – στη Γερμανία αναφορικά με την επανένωσή της και στα κράτη δορυφόρους της ΣΕ στην Ανατολική Ευρώπη αναφορικά με την επανάκτηση κάποιου βαθμού αυτονομίας από τη Σοβιετική κατοχή. Οι απογοητεύσεις της μεταπολεμικής περιόδου χρειάζονταν μόνο ένα «σύμβολο» ώστε να συνομαδωθούν σε μια κοινή διαμαρτυρία εναντίον μιας πολιτικής που κατέληξε να φαίνεται στείρα, τουλάχιστον, εν μέρει, επειδή η πραγματικότητα δεν προσέγγισε καν τις προσδοκίες.

Δυστυχώς, ένα μεγάλο μέρος των αντιδράσεων στην επικείμενη πυραυλική εποχή, εμπεριέχει πολλά από τα συμπτώματα που προκάλεσαν την κρίση. Η μηχανιστική προσέγγιση της στρατηγικής που χαρακτήριζε τη σκέψη μας μέσα στη Δυτική Συμμαχία κυμάνθηκε από το ένα άκρο, της θεώρησης ότι η κάθε Σοβιετική πρόκληση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με την απειλή της μέγιστων πληγμάτων στο άλλο άκρο, της θεώρησης ότι η κάθε πρόοδος της Σοβιετικής τεχνολογίας μας καθιστά ολοκληρωτικά τρωτούς. Κάποιοι επικριτές της υφιστάμενης πολιτικής και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού επιμένουν ότι τα Σοβιετικά τεχνολογικά επιτεύγματα καθιστούν τη συνέχιση της επιβίωσής μας εξαρτώμενη από την καλή θέληση της ΣΕ. Άλλοι ισχυρίζονται ότι αφού τώρα οι ΗΠΑ εξαρτώνται περισσότερο από τους συμμάχους τους παρά εκείνοι από τις ΗΠΑ, τα Ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ όχι μόνο πρέπει να αρνηθούν να δεχθούν βάσεις πυραύλων στο έδαφός τους, αλλά και να προχωρήσουν σε ένα σκληρό παζάρι με τις ΗΠΑ «τώρα που ακόμα ο ήλιος λάμπει» [δηλ. τώρα που έχουν ισχυρό επιχείρημα]. Κάποιοι στοχαστές, που ταυτίζουν το σύμπτωμα με το αίτιο της ακαμψίας, προτείνουν την αποδέσμευση και τη δημιουργία μιας ουδέτερης ζώνης στην Ευρώπη. Οι ηγέτες της αντιπολίτευσης βασίζουν τις ελπίδες τους σε μια υποτιθέμενη αλλαγή των κινήτρων της ΣΕ, ισχυριζόμενοι ότι οι πρόοδοι των δυνατοτήτων της Σοβιετικής τεχνολογίας εξισορροπούνται πλεονασματικά από το μετασχηματισμό της Ρωσικής κοινωνίας πράγμα που έχει προοπτικές εφαρμογής μιας πιο ειρηνικής πολιτικής.

Αδιαμφισβήτητα, η Δυτική πολιτική θα πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμικότητα εάν δεν θέλουμε να μας κυριεύσουν οι επαναστατικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα σ’ όλο τον κόσμο. Όμως, πολλές από τις υποθέσεις επάνω στις οποίες βασίστηκαν οι προτεινόμενες αλλαγές πολιτικής είναι εξαιρετικά ανησυχητικές. Παρ’ όλο που το σημερινό αδιέξοδο στην Ευρώπη μπορεί να προκαλεί δυσφορία, εντούτοις μερικές από τις προτάσεις για την υπέρβασή του πιθανόν να προκαλέσουν μια έκρηξη την οποία δεν είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε.


Κεντρικό σημείο της αυξανόμενης κριτικής εναντίον της Αμερικανικής πολιτικής στην Ευρώπη είναι η υπόθεση ότι οι τεχνολογικές πρόοδοι της ΣΕ έχουν φέρει τις ΗΠΑ σε θεμελιωδώς, αν όχι σε άνευ ελπίδας επανάκαμψης, μειονεκτική θέση. Όπως έγραψε ένα Βρετανικό έντυπο με περίεργη αγαλλίαση, η αναφορά «Gaither αποκάλυψε ότι, ανεξάρτητα με τις όποιες προσπάθειες των ΗΠΑ, η Σοβιετική υπεροχή σε προηγμένα όπλα έχει φτάσει σε τέτοιο απόλυτο βαθμό που η επιβίωση των ΗΠΑ, τουλάχιστον μέχρι το 1961, θα εξαρτάται από την καλοσύνη των Ρώσων». Αποτέλεσμα αυτού, κατά το εν λόγω έντυπο, είναι η εγκατάσταση Αμερικανικών πυραύλων στο ΝΑΤΟ [στην Ευρώπη] να γίνεται προς κύριο όφελος των ΗΠΑ, που με τον τρόπο αυτό διασπείρουν τους κινδύνους [στους Ευρωπαίους συμμάχους τους] χωρίς να συνεισφέρουν στην κοινή ασφάλεια. «Μέχρι τώρα, πάντοτε νόμιζα ότι η αρχή μιας συμμαχίας ήταν να παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια σε εμάς», ανέφερε ένας αγορητής στη Βουλή των Αντιπροσώπων. «Στην προκειμένη περίπτωση, με τους συγκεκριμένους πυραύλους, προσκαλούμε ξεκάθαρα μιαν επίθεση εναντίον μας και παρέχουμε μονομερή προστασία στις ΗΠΑ».

Αυτού του τύπου τα επιχειρήματα αποκαλύπτουν βαθιά σύγχυση μεταξύ αποτροπής και στρατηγικής διεξαγωγής του πολέμου εφόσον η αποτροπή αποτύχει, μεταξύ τρωτότητας και στρατηγικής κατωτερότητας και μεταξύ μιας προσωρινής στρατηγικής κατωτερότητας και των πιθανών συνεπειών που μπορεί αυτή να έχει.

Από τότε που χάσαμε το ατομικό μονοπώλιο, η απειλή που θα πρέπει να προβάλλει [προς τη ΣΕ] η Δυτική Συμμαχία ώστε να αποτρέψει μια Σοβιετική επίθεση αυξήθηκε γεωμετρικά δυσανάλογα με τη στρατηγική που η Συμμαχία είναι διατιθεμένη να εφαρμόσει εάν αποτύχει αυτή η αποτροπή. Η συχνά επαναλαμβανόμενη δήλωση ότι η στρατιωτική πολιτική της συμμαχίας είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να αποτρέψει τον πόλεμο και όχι να τον διεξάγει, φέρνει στο προσκήνιο το κύριο ερώτημα: Πόσο πειστική και αποτελεσματική σαν επιχείρημα είναι μια απειλή, η οποία, αν τεθεί σε εφαρμογή, θα επιφέρει τα ίδια καταστροφικά αποτελέσματα τόσο στους φίλους όσο και στους εχθρούς; Μέχρι τώρα, η πεποίθηση περί της [στρατιωτικής] ανωτερότητας των ΗΠΑ νανούριζε τόσο εμάς όσο και τους συμμάχους μας, τόσο ώστε να αποφεύγουμε να απαντήσουμε σ’ αυτό το ερώτημα. Ταυτίζαμε τη στρατηγική με τη μέγιστη ανάπτυξη στρατιωτικής ισχύος, ενώ το πρόβλημα της διασύνδεσης της ισχύος με τη θέληση να τη χρησιμοποιήσουμε παραβλεπόταν. Επειδή η Διοίκηση Στρατηγικών Αεροπορικών Δυνάμεων (ΔΣΑΔ), δηλαδή η δύναμη αντιποίνων, βρισκόταν εκτός του ελέγχου του ΝΑΤΟ, η Δυτική Συμμαχία είχε κάποια από τα χαρακτηριστικά μιας μονομερούς εγγύησης. Οι σύμμαχοί μας, πέραν από το να μας διαθέτουν τις απαραίτητες (περιοχές βάσεων κ.τ.λ.), θεωρούσαν πολύ μικρής σημασίας τη δική τους στρατιωτική συνεισφορά. Πράγματι, είχαν ισχυρό κίνητρο να διατηρούν το λόγο των δικών μας στρατιωτικών δυνάμεων προς τις δικές τους όσο το δυνατόν πιο μεγάλο ώστε να εξασφαλίσουν ότι μια Σοβιετική επίθεση θα προκαλέσει την άμεση αντίδραση της ΔΣΑΔ. Επομένως, η επικείμενη πυραυλική εποχή δεν μεταβάλλει τόσο πολύ τις στρατηγικές μας σχέσεις όσο τις κάνει πιο σαφείς. Έφερε στο προσκήνιο το «φάντασμα» ότι η απειλή που εξασφάλιζε την αποτροπή θα πρέπει ίσως να εφαρμοστεί. Ανάγκασε τόσο τους συμμάχους μας όσο και εμάς να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα του ποια θα είναι μια βιώσιμη ΝΑΤΟ-ική στρατηγική.

Εξετάζοντας το πρόβλημα από την πλευρά της αποτροπής, οι υποστηρικτές της εγκατάστασης πυραύλων στην Ευρώπη θεωρούν ότι η μέγιστη δυνατή διασπορά προηγμένων όπλων αποτελεί το αποτελεσματικότερο μέτρο εναντίον του πολέμου. Εξετάζοντας το πρόβλημα από την πλευρά της διεξαγωγής των στρατιωτικών επιχειρήσεων, οι επικριτές της ΝΑΤΟ-ικής στρατηγικής, πάνω από όλα, ενδιαφέρονται να αποκλείσουν τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων στις δικές τους χώρες, στην περίπτωση ενός πολέμου. Η τελευταία αυτή άποψη αποτελεί ειρωνεία ως προς το ότι υπονοεί πως τα μέτρα που σχεδιάζονται για να αποτρέψουν μια επίθεση εναντίον του ισχυρότερου μέλους της συμμαχίας λαμβάνονται επ’ ωφελεία αυτού και μόνο του μέλους. Παρόλο που δεν μπορεί να υπάρξει ασφάλεια για τους συμμάχους μας χωρίς τις ΗΠΑ, παραδόξως πολλοί Ευρωπαίοι θεωρούν ότι δεν περιλαμβάνεται απαραιτήτως στα συμφέροντά τους να κάνουν ότι μπορούν για να διασφαλιστεί η ασφάλεια των ΗΠΑ.

Τόσο οι υποστηρικτές όσο και οι επικριτές της εγκατάστασης πυραύλων στην Ευρώπη παραπλανούνται από την απολυτότητα της προσέγγισης τους: οι υποστηρικτές επειδή προτείνουν τη χρησιμοποίηση του ίδιου μέτρου αποτροπής για κάθε είδος πρόκληση [των ατομικών πυραύλων] και οι επικριτές επειδή ισχυρίζονται ότι οι απόρριψη της εγκατάστασης των πυραύλων ισοδυναμεί με αποφυγή όλων των κινδύνων. Η άρνηση να αντικριστεί κατά πρόσωπο ο όλεθρος ενός πυρηνικού πολέμου είναι βεβαίως κατανοητός. Αλλά δεν μπορεί να υπάρχει αμφισβήτηση ως προς το ότι όλες οι χώρες θα υποφέρουν φοβερά από ένα γενικό [πυρηνικό] πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ. Η ουδετερότητα μπορεί να φαίνεται προτιμητέα παρά από τη συμμετοχή σε ένα γενικό πόλεμο ΗΠΑ-ΣΕ, αλλά ακόμα πιο συμφέρον για τους συμμάχους μας είναι να βοηθήσουν ώστε να αποτραπεί εξ αρχής ένας τέτοιος πόλεμος. Και το γεγονός είναι ότι στην προσπάθειά τους να αποφύγουν τις συνέπειες ενός πολέμου, οι επικριτές της πυραυλικής στρατηγικής αποδυναμώνουν την αποτροπή και ενθαρρύνουν ανάλογα την επιθετικότητα.

Το δίλλημα είναι πραγματικό και δεν μπορεί να επιλυθεί μέχρι που να υπάρξει μια πιο ξεκάθαρη κατανόηση των επιπτώσεων της πυραυλικής στρατηγικής. Η τάση είναι να θεωρείται η τρωτότητα ως στρατηγική κατωτερότητα και η προσωρινή κατωτερότητα να συγκρίνεται με τη Σοβιετική ικανότητα εξαπόλυσης ενός συντριπτικού πλήγματος. Καμιά από αυτές τις θέσεις δεν είναι ορθή. Η αυξανόμενη Σοβιετική ικανότητα σε μεσαίου μεγέθους και μέσου βεληνεκούς πυραύλους λίγο προσθέτει στην τρωτότητα της Δυτικής Ευρώπης, ολόκληρη η έκταση της οποίας ήταν εκτεθειμένη για αρκετό καιρό στα Σοβιετικά βομβαρδιστικά α/φ βραχέος και μέσου βεληνεκούς. Όσον αφορά τις ΗΠΑ, ήμασταν τρωτοί ακόμα και πριν τον sputnik, ενώ ο βαθμός της τρωτότητας μας σίγουρα θα αυξηθεί. Όμως, σε κατάσταση στρατηγικής κατωτερότητας θα βρεθούμε μόνο εάν η ΣΕ αναπτύξει πυραύλους τέτοιας ακρίβειας και σε τέτοιους αριθμούς ώστε να μπορεί να προσβάλει και να εξαφανίσει τις δυνάμεις αντιποίνων που διαθέτουμε, είτε αυτές είναι α/φ είτε είναι πύραυλοι, ή εάν η ΣΕ αναπτύξει μια αεράμυνα που να έχει τη δυνατότητα να περιορίσει σε αποδεκτά επίπεδα τα αντίποινα που θα εξαπολύσουμε. Κανένα από αυτά τα δύο ενδεχόμενα δεν αναμένεται να συμβεί στο άμεσο μέλλον. Το κατά πόσο ένα από τα δύο θα συμβεί εξαρτάται από την ένταση των δικών μας προσπαθειών. Εν τω μεταξύ δεν θα πρέπει να μεγεθύνουμε τις αδυναμίες μας πέραν της πραγματικότητας, συγκρίνοντας τις μελλοντικές Σοβιετικές δυνατότητες με τις υφιστάμενες στρατιωτικές δυνατότητες των ΗΠΑ.

Προς το παρόν η ΣΕ δεν διαθέτει απόθεμα επιχειρησιακών διηπειρωτικών πυραύλων. Επομένως έχουμε το χρόνο να κλείσουμε το χάσμα εάν δράσουμε δυναμικά και θαρραλέα. Ακόμα και όταν η ΣΕ αρχίσει την παραγωγή διηπειρωτικών πυραύλων μάλλον δεν θα έχει διαθέσιμο ικανό αριθμό που να έχουν την απαιτούμενη ακρίβεια ώστε να καταστρέψουν τη ΔΣΑΔ, ακόμα και στην περίπτωση που δεχθούμε (πράγμα που δεν είναι καθόλου σίγουρο αν δράσουμε αποτελεσματικά) ότι η ΣΕ θα διατηρήσει το τεχνολογικό της προβάδισμα μέχρι τότε. Μέχρι που η ΣΕ να αποκτήσει ικανό απόθεμα διηπειρωτικών πυραύλων αποτελεσματικής ακρίβειας, οι δικές μας πυραυλικές δυνάμεις θα έχουν αναπτυχθεί ικανοποιητικά, ενώ θα συνεχίσουν να συμπληρώνονται από την ήδη αποτελεσματική ΔΣΑΔ. Μετά από κάποιο καιρό και οι δύο πλευρές θα έχουν στην κατοχή τους πυραυλικές δυνάμεις άμεσα ετοιμοπόλεμες και σε διασπορά.

Αλλά ακόμα κι αν η ΣΕ καταφέρει να έχει μια μικρή υπεροχή σε οποιαδήποτε φάση από αυτές που περιγράφηκαν πιο πάνω, μια γενική αιφνιδιαστική επίθεση εκ μέρους της δεν είναι πιθανή. Ακόμα και μια κατώτερη δύναμη αντιποίνων μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά εφόσον θα έχει την ικανότητα να προκαλέσει τέτοιο κόστος στον αντίπαλο που να μην είναι διατιθέμενος να αντέξει. Κανένα έθνος δεν θα μπει σ’ ένα πόλεμο απλά και μόνο για να καταφέρει στον αντίπαλο καταστροφές μεγαλύτερες από αυτές που θα πάθει το ίδιο εάν κρίνει ότι δεν μπορεί να αντέξει την έκταση των καταστροφών που θα υποστεί [ανεξαρτήτως του πόσο μεγάλες ή μικρές είναι αυτές]. Για να αποφασίσουν εξαπολύσουν μια αιφνιδιαστική επίθεση, οι Σοβιετικοί επιτελείς θα πρέπει να έχουν μια λογική βεβαιότητα ότι θα μπορούν να αποφύγουν καταστροφικά αντίποινα, και οι υπολογισμοί τους αυτοί τους θα πρέπει να είναι σχεδόν αλάνθαστοι. Ακόμα και μια πολύ μεγάλη πιθανότητα επιτυχίας δεν θα αποτελούσε επαρκή εγγύηση προκειμένου να ρισκάρουν μια εθνική καταστροφή.

Είναι σίγουρο ότι ακόμα κι αν καταβάλουμε μεγάλη προσπάθεια δεν θα είναι εύκολο να φτάσουμε τους Σοβιετικούς, ειδικά γιατί εμείς θα πρέπει να προστατέψουμε τον εαυτό μας από ένα μεγάλο φάσμα διαφορετικών κινδύνων, ενώ εκείνοι μπορούν να συγκεντρώσουν τις προσπάθειές τους στο πιο αποτελεσματικό τους όπλο. Επιπλέον, ακόμα και σε μια εποχή «πυραυλικού πλεονάσματος» η ίδια η φύση των πυραύλων προσδίδει ένα σαφές πλεονέκτημα στον επιτιθέμενο. Η «αντίστροφη μέτρηση» για τους υφιστάμενους τύπους πυραύλων – δηλ. το χρονικό διάστημα μεταξύ της απόφασης για εκτόξευση και της εκτόξευσης – είναι μερικές ώρες. Ο χρόνος πτήσης ενός πυραύλου μέχρι το στόχο του είναι μικρότερος από μισή ώρα. Επομένως στο παρόν στάδιο της ανάπτυξής τους οι πύραυλοι είναι πιο αποτελεσματικοί ως επιθετικά όπλα παρά ως όπλα αντιποίνων. Μέχρι που να μπορέσουμε να μειώσουμε δραστικά το χρόνο προετοιμασίας για εκτόξευση των πυραύλων αντιποίνων ή μέχρι που να καταστήσουμε τις πυραυλικές μας εγκαταστάσεις απρόσβλητες, εκτός βεβαίως της περίπτωση ενός άμεσου πλήγματος, ο επιτιθέμενος θα μπορεί να υπολογίζει στο πλεονέκτημα μιας αιφνιδιαστικής επίθεσης, ανεξαρτήτως του σταδίου που θα βρίσκεται η τεχνολογική εξέλιξη των δικών μας πυραύλων. Αυτό θα είναι ιδιαίτερα αληθές αν, σαν συμπλήρωμα του επιθετικού πυραυλικού της σχεδιασμού, η ΣΕ αναπτύξει μια πολύ αποτελεσματική αεράμυνα εναντίον επανδρωμένων α/φ, τα οποία θα πρέπει να παραμείνουν ως η σπονδυλική στήλη των δυνάμεων αντιποίνων που διαθέτουμε μέχρι που ο χρόνος αντίδρασης των πυραύλων μας μειωθεί δραστικά.

Επομένως, σε ένα γενικό πόλεμο ο αμυνόμενος χρειάζεται πιο προηγμένη πυραυλική τεχνολογία και καλύτερα προστατεμένες πυραυλικές εγκαταστάσεις απ’ ότι ο επιτιθέμενος. Ο επιτιθέμενος έχει την ευχέρεια μιας «αντίστροφης μέτρησης» αρκετών ωρών επειδή ο πόλεμος θα αρχίσει τότε μόνο όταν ο ίδιος θα επιτεθεί. Οι εγκαταστάσεις του μπορεί να είναι πιο τρωτές (από του αμυνόμενου] επειδή οι πύραυλοί του θα έχουν εκτοξευθεί πριν την εκτόξευση των πυραύλων αντιποίνων. Έτσι, η πλευρά που αμύνεται δεν μπορεί να είναι ικανοποιημένη απλά και μόνο με το να παραμένει ισάξια του επιτιθέμενου σε πυραυλικές ικανότητες. Πρέπει να αναλάβουμε πολύ μεγάλη προσπάθεια ώστε να μειώσουμε το χρόνο αντίδρασης των δυνάμεων αντιποίνων που διαθέτουμε [πυραύλων] και να τις καταστήσουμε όσο το δυνατό πιο απρόσβλητες μέσω διασποράς, προστασίας των εγκαταστάσεων τους και καθιστώντας τες μεταφερόμενες. Όσο δύσκολο κι αν φαίνεται αυτό το εγχείρημα, έχουμε την ικανότητα να το πετύχουμε. Εάν κάποτε η ΣΕ πετύχει μια τέτοια υπεροχή που θα την κάνει να νιώσει ότι μπορεί να ρισκάρει μια αιφνιδιαστική επίθεση, τότε οι μόνοι που θα φταίνε θα είμαστε εμείς.

Έτσι οι επιπτώσεις που θα έχει η επικείμενη πυραυλική εποχή για τους συμμάχους μας θα είναι ακριβώς αντίθετες από εκείνες που επικαλούνται πολλοί από τους Ευρωπαίους επικριτές μας. Όταν θα αποκτήσουμε ικανό αριθμό διηπειρωτικών πυραύλων, οι σύμμαχοι δεν θα μας είναι πλέον απαραίτητοι σε ένα γενικό πόλεμο. Οι πυραυλικές μας εγκαταστάσεις στην Ευρώπη θα μας είναι ουσιώδεις σε μια τελική αναμέτρηση μόνο εάν θα υπάρξει μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ της ανάπτυξης των μέσου βεληνεκούς (1,500 μιλίων) πυραύλων και της παραγωγής των διηπειρωτικών πυραύλων και εάν, εν τω μεταξύ, οι Στρατηγικές Αεροπορικές μας Δυνάμεις θα καθίσταντο τελείως ανεπαρκείς. Κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου πιθανόν. Οι δυνάμεις αντιποίνων των επανδρωμένων α/φ μας θα παραμείνουν ισχυρές για αρκετό χρόνο και η ΣΕ δεν θα αποκτήσει σύντομα αρκετούς πυραύλους μεγάλης εμβέλειας για να ρισκάρει μια αναμέτρηση. Μ’ αυτό δεν θέλω να πω ότι η παρουσία στην Ευρώπη πυραύλων βεληνεκούς 1,500 μιλίων δεν θα αυξήσει το βαθμό αποτροπής ενός γενικού πολέμου. Οι εν λόγω πύραυλοι θα προσθέσουν την ισχύ της διασποράς στην ισχύ πυρός της Δυτικής Συμμαχίας, καθιστώντας την επιτυχία μιας αιφνιδιαστικής επίθεσης από τη ΣΕ πολύ πιο δύσκολη. Αλλά οι πύραυλοι 1,500 μιλίων στην Ευρώπη αποτελούν περισσότερο ένα πρόσθετο πλεονέκτημα παρά αναγκαιότητα για τη διεξαγωγή ενός γενικού πολέμου.


Η πραγματικότητα όσον αφορά την απροθυμία εγκατάστασης πυραύλων στη Ευρώπη, είναι εντελώς διαφορετική. Είναι απαραίτητοι όχι για την υπεράσπιση των ΗΠΑ αλλά για την υπεράσπιση της Ευρώπης. Η παρουσία τους εκεί είναι ουσιαστική ακριβώς για τους λόγους που Ευρωπαίοι είναι απρόθυμοι να τους δεχθούν: λόγω της αυξανόμενης ταχύτητας και της καταστροφικότητας των όπλων, κάθε χώρα θα είναι απρόθυμη να ρισκάρει την ύπαρξή της για οποιονδήποτε άλλο λόγο εκτός από εκείνον που αποτελεί τον μέγιστο κίνδυνο για την επιβίωση της. Εάν η Ευρώπη είναι απρόθυμη να συμμετάσχει σε έναν γενικό πόλεμο για την υπεράσπιση των ΗΠΑ – πράγμα που αποτελεί το μόνο λογικό επιχείρημα απόρριψης των πυραυλικών βάσεων – τότε και οι ΗΠΑ θα είναι απρόθυμες να ρισκάρουν μια ολοκληρωτική καταστροφή υπερασπιζόμενες την Ευρώπη. Οι σύμμαχοί μας στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να έχουν κάθε κίνητρο να βοηθήσουν στην ανάπτυξη μιας στρατηγικής η οποία να μην αναγκάζει τις ΗΠΑ να διαλέξουν μεταξύ γενικού πολέμου και μη συμμετοχής στην υπεράσπιση της Ευρώπης.

Αντί να θεωρούν την Αμερικανική πρόθεση για εγκατάσταση πυραύλων στην Ευρώπη σαν ένα σχεδιασμό που σκοπεύει αποκλειστικά να ωφελήσει τις ΗΠΑ, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι μας θα πρέπει να καταλάβουν ότι αυτή η προσφορά αποτελεί το μόνο τρόπο μέσω του οποίου η Ευρώπη θα αποκτήσει κάποιο βαθμό επηρεασμού του μέλλοντος της. Μια ισχυρή στρατιωτική οργάνωση μέσα στην Ευρώπη κάτω από Ευρωπαϊκό έλεγχο είναι ουσιώδης όσο ποτέ, λιγότερο για να αποτρέψει μια επίθεση εναντίον των ΗΠΑ παρά για να αποτελέσει πειστική τιμωρία σε όποιον επιχειρήσει να επιτεθεί εναντίον της Ευρώπης. Μια άρνηση της Ευρώπης να δεχθεί του πυραύλους στο έδαφός της το μόνο που θα πετύχει είναι να αυξήσει την εξάρτηση της από τις ΗΠΑ. Εάν οι ΗΠΑ αναλάβουν την αποκλειστική ευθύνη υπεράσπισης του ελεύθερου κόσμου, θα αναλάβουν επίσης την ευθύνη να ορίσουν το τι συνιστά casus belli. Η απόφαση για το πώς θα αντιδράσουμε σε μια επίθεση ακόμα και αν αυτή θα είναι εναντίον της Ευρώπης, δεν θα είναι πλέον Ευρωπαϊκή υπόθεση. Καθώς θα αυξάνεται η τρωτότητα των ΗΠΑ, όλο και λιγότερες αιτίες θα δικαιολογούν έναν γενικό πόλεμο. Ακόμα και η Ευρώπη μπορεί να μην φανεί αρκετά σημαντική αιτία γι’ αυτό, ιδιαίτερα για προκλήσεις που θα είναι περιορισμένες ή διφορούμενες. Έχοντας ως δεδομένο την καταστροφικότητα των σύγχρονων όπλων, οποιαδήποτε επίθεση δεν θα έχει την έκταση μιας γενικής αναμέτρησης θα έχει διφορούμενο χαρακτήρα. Με τον καιρό, αυτή η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε αυτό που πολλοί Ευρωπαίοι φοβούνται περισσότερο – δηλ. σε απ’ ευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ χωρίς τη συμμετοχή της Ευρώπης.

Εάν η Ευρώπη δεν θέλει να απαρνηθεί δυνατότητα να επηρεάζει η ίδια το μέλλον της, θα πρέπει να είναι ικανή να αντισταθεί με θάρρος και κατηγορηματικά στις Σοβιετικές απειλές, τουλάχιστον, εν μέρει, με τις δικές της δυνάμεις. Βεβαίως, μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι μια επίθεση εναντίον της Δυτικής Ευρώπης θα αποτελέσει πρόκληση στην οποία οι ΗΠΑ θα υποχρεωθούν να αντιδράσουν με ένα γενικό πόλεμο, όποια κι αν είναι η στρατιωτική συνεισφορά των συμμάχων της. Στην ουσία, αυτή η πεποίθηση αποτέλεσε τον κύριο λόγο για τις ελλιπείς στρατιωτικές προσπάθειες του ΝΑΤΟ, ακόμα και πριν την πυραυλική εποχή. Όμως, ένας πόλεμος για την Ευρώπη, δεν είναι απαραίτητο να έχει τη μορφή μιας επίθεσης εναντίον της Ευρώπης. Με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, ο κίνδυνος μιας Σοβιετικής επίθεσης με στόχο την κατάληψη ολόκληρης της Ευρώπης είναι μικρότερος από τον κίνδυνο η ΣΕ να καταλάβει εδάφη κοντά στα σύνορα με τη Δυτική Ευρώπη, με σκοπό να καταδείξει την αδυναμία του ΝΑΤΟ και να μειώσει τη διπλωματική του αποτελεσματικότητα. Όσο μεγαλύτερη η ανισότητα ισχύος μεταξύ Ευρώπης και ΕΣΣΔ και όσο μεγαλύτερη η τρωτότητα των ΗΠΑ, τόσο πιο θρασεία αναμένεται να είναι η Σοβιετική πολιτική εναντίον των συμμάχων μας. Στο μέτρο που η Ευρώπη θα αποκτήσει μια στρατιωτική μηχανή κάτω από το δικό της έλεγχο, η οποία θα είναι ικανή να αντιμετωπίσει ένα εύρος διαφορετικών προκλήσεων, θα αυξηθεί και η αυτοπεποίθησή της να αντιμετωπίσει τις Σοβιετικές πιέσεις. Όσο πιο ισχυρή θα είναι η τοπική [στην Ευρώπη] αποτροπή, τόσο λιγότερο πιθανές θα είναι συγκεκριμένου τύπου Σοβιετικές απειλές.

Με λίγα λόγια, η άρνηση των Ευρωπαίων συμμάχων μας να δεχθούν πυραύλους στο έδαφός τους θα αυξήσει την εξάρτηση του ΝΑΤΟ από το μέτρο της αποτροπής ενός γενικού πολέμου, την ίδια στιγμή που οι επιπτώσεις των μαζικών αντιποίνων αποδυναμώνουν τη θέληση για αντίσταση. Από την άλλη πλευρά, η θέληση για αντίσταση σε μια σταδιακή Σοβιετική προέλαση θα αυξηθεί εάν αυξηθούν οι εναλλακτικοί τρόποι αντίδρασης μεταξύ μιας πλήρους παράδοσης και ενός πολέμου που φαίνεται να έχει αυτοκτονικό χαρακτήρα [γενικός πυρηνικός πόλεμος]. Από τη στιγμή που σκοπός της αποτροπής είναι να θέσει τον επιτιθέμενο ενώπιον ενός κινδύνου που να είναι δυσανάλογος με τον σκοπό που επιδιώκει, οι τοπικές στρατιωτικές δυνάμεις στην Ευρώπη θα έχουν ζωτική σημασία ακόμα κι αν δεν θα μπορούν να αντιμετωπίσουν όλες τις κλίμακες μιας Σοβιετικής επίθεσης. Η Σουηδία και η Ελβετία διατηρούν σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις, ο κύριος σκοπός των οποίων δεν είναι να νικήσουν μια μεγάλη Δύναμη που ενδεχομένως θα τους επιτίθετο – είναι τελείως ανεπαρκείς γι’ αυτό το σκοπό – αλλά για να καταφέρουν ένα πλήγμα στον επιτιθέμενο που δεν θα ήταν διατιθέμενος να υποστεί. Παρομοίως μια σημαντική στρατιωτική δύναμη στην Ευρώπη θα προσφέρει πολλά για στην αντιμετώπιση των Σοβιετικών καιροσκοπισμών. Το λιγότερο που θα μπορούσε να πετύχει θα ήταν να εξαναγκάσει τη ΣΕ να αναλάβει μια τέτοια στρατιωτική προσπάθεια η οποία θα αφαιρούσε τις όποιες αμφιβολίες σχετικά με τις τελικές της προθέσεις και έτσι να καταστήσει ευκολότερη [και δικαιολογημένη] την καταφυγή στο αντίμετρο ενός γενικού πολέμου. Ακόμα κι αν κάποιος ισχυριστεί ότι η όποια Σοβιετική επίθεση εναντίον της Ευρώπης θα οδηγήσει τελικά σε έναν γενικό πόλεμο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η άμυνα της Ευρώπης θα πρέπει να βασιστεί σ’ αυτή την στρατηγικής. Από τη στιγμή που ένας γενικός πόλεμος θα απειλήσει την επιβίωση της ανθρωπότητας, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί μόνο ως τελευταία επιλογή. Είναι απαραίτητο να έχουμε κι άλλους υπαλλακτικούς τρόπους για να αντιμετωπίσουμε τις Σοβιετικές κινήσεις.

Όμως, η κατοχή πυρηνικών όπλων και πυραύλων δεν θα αυξήσει την τρωτότητα της Ευρώπης; Δεν θα κάνει πιο πιθανή μια επίθεση [από τη ΣΕ] την οποία υποτίθεται πως [οι πύραυλοι] σκοπεύουν να αποτρέψουν; Το πρόβλημα δεν είναι τόσο απλό όσο το παρουσιάζουν κάποιοι πολέμιοι της πυραυλικής στρατηγικής. Αυτοί που αντιτίθενται στην εγκατάσταση πυραύλων στην Ευρώπη υπονοούν ότι χωρίς αυτούς η Δυτική Ευρώπη μπορεί να παραμείνει μακριά από μια σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ – ΣΕ. Μια τέτοια άποψη σίγουρα δεν αποπνέει ηρωισμό, όμως πιθανόν να είναι βάσιμη. Δηλ., αντανακλά το βαθμό στον οποίο οι σύμμαχοι μας βασίζονται στη δική μας Διοίκηση Στρατηγικών Αεροπορικών Δυνάμεων ως τον κύριο αποτρεπτικό παράγοντα και το μείζον όπλο σε περίπτωση πολέμου. Σε πολλούς από αυτούς, η πρόταση να δώσουν οι ΗΠΑ πυραύλους στο ΝΑΤΟ, ισοδυναμεί με την εμπλοκή της Ευρώπης σε μια στρατηγική η οποία μέχρι τώρα τους πρόσφερε ασφάλεια χωρίς τη δική τους άμεση συμμετοχή.

Εντούτοις, είναι δυνατόν, σε περίπτωση ενός γενικού πολέμου η ΣΕ να θεωρήσει την ουδετερότητα της Ευρώπης αρκετά πειστική ώστε να αποφύγει την προσβολή Ευρωπαϊκών βάσεων, ιδιαίτερα αν δεν τις θεωρήσει ως αποφασιστικό παράγοντα σε μια τέτοια σύγκρουση [αφού δεν θα έχουν πυραύλους]. Σε περίπτωση τοπικής επίθεσης στην Ευρώπη – που είναι πιο πιθανή – οι ευρωπαϊκές πυραυλικές εγκαταστάσεις, βεβαίως, θα αποτελούν στόχο προτεραιότητας για τη ΣΕ. Όμως, η τρωτότητα που θα οφείλεται σ’ αυτούς στην ουσία δεν θα διαφέρει από την τρωτότητα που οφείλεται στα υφιστάμενα (πολλά) αεροδρόμια, αποθήκες στρατιωτικών αποθεμάτων και άλλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τα οποία έχει ήδη εγκαταστήσει το ΝΑΤΟ στην Ευρώπη. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι πύραυλοι, λόγω της στρατηγικής τους σημασίας, θα τύχουν ειδικής προσοχής από τη ΣΕ στην περίπτωση πολέμου. Όμως σίγουρα οι σύμμαχοί μας δεν θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι στο έδαφός τους θα πρέπει να εγκαθίστανται μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις που να μην έχουν σημασία ούτε σε ένα γενικό ούτε σε έναν περιορισμένο πόλεμο.

Αλλά γιατί πυραύλους; Δεν μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι η άμυνα της Ευρώπης ακόμα και με πυρηνικά όπλα σε περίπτωση ανάγκης είναι ένα πράγμα, ενώ η εγκατάσταση πυραύλων σ’ αυτήν άλλο; «Οι βαλλιστικοί πύραυλοι μέσου βεληνεκούς …» έγραψε ένας Βρετανός συγγραφέας, «δεν μπορούν σε καμιά περίπτωση να χαρακτηριστούν αμυντικά όπλα. Είναι όπλα αντιποίνων που δεν προσθέτουν τίποτε στην ασφάλεια των κρατών που τους φιλοξενούν, ενώ προφανώς συνεισφέρουν κατά πολύ στην αύξηση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν. Το ΝΑΤΟ, εξοπλισμένο με πυραύλους βεληνεκούς 1,500 μιλ. γίνεται αυτόματα  … μια επιθετική συμμαχία.»

Δεν είναι αυτονόητο ότι ένα όπλο που έχει την ικανότητα να καταφέρει αντίποινα στη χώρα του επιτιθέμενου μετασχηματίζει μια αμυντική συμμαχία σε επιθετική. Ακόμα και με εκτεταμένες πυραυλικές εγκαταστάσεις μέσου βεληνεκούς, η Ευρώπη δεν θα μπορούσε να νικήσει ολοκληρωτικά τη ΣΕ. Και έχοντας υπ’ όψιν την τρωτότητα της πυκνοκατοικημένης Ευρώπης στα Σοβιετικά αντίποινα, θα ήταν τέτοια αψυχολόγητη ενέργεια για το ΝΑΤΟ να εξαπολύσει έναν επιθετικό πόλεμο, που ακόμα και το Κρεμλίνο δεν θα μπορούσε να πάρει στα σοβαρά μια τέτοια πιθανότητα.

Καθώς οι πυραυλικές δυνάμεις της ΣΕ αυξάνονται, η απειλή μιας πυραυλικής προσβολής εναντίον της Ευρώπης θα αποκτά όλο και μεγαλύτερη βαρύτητα στην εξουδετέρωση της Ευρώπης ή για να την οδηγήσει σε συνθηκολόγηση. Από την κρίση του Σουέζ μέχρι και την κρίση της Συρίας, οι προειδοποιήσεις της ΣΕ για πυραυλικές επιθέσεις είχαν κύριο και αυξανόμενο ρόλο στη Σοβιετική διπλωματία. Οι πύραυλοι στην Ευρώπη κάτω από Ευρωπαϊκό έλεγχο είναι σημαντικοί, εν μέρει για να αντισταθούν στην επιθετικότητα της ΣΕ υπό την κανονική έννοια [με συμβατικά μη πυραυλικά όπλα]. Είναι όμως πιο ζωτικοί για να αντισταθούν στην απειλή πυραυλικών επιθέσεων.


Έτσι, το πραγματικό ζήτημα σχετικά με την εγκατάσταση πυραύλων στην Ευρώπη αφορά λιγότερο τη φύση του συγκεκριμένου όπλου [πυρηνικό] παρά τη στρατηγική στην οποία αυτό εντάσσεται. Προτού υπάρξει οποιαδήποτε πρόοδος στη στρατηγική του ΝΑΤΟ, είναι απαραίτητο όλοι οι σύμμαχοι να αντιληφθούν πως η συνεχώς αυξανόμενη τρωτότητά τους [έναντι της ΣΕ], καθιστά την απειλή ενός γενικού πολέμου όλο και μεγαλύτερο εμπόδιο για αποτελεσματική δράση. Το κυριότερο εμπόδιο για την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής ΝΑΤΟ-ικής στρατηγικής ήταν η απροθυμία να κατανοηθεί το γεγονός ότι αν κάποιες από τις πιο πιθανές προκλήσεις της ΣΕ εναντίον της Ευρώπης [π.χ. τοπική προέλαση της ΣΕ στα σύνορα με την Ευρώπη – στο Βερολίνο ή αλλού] δεν αντιμετωπιστούν σε τοπικό επίπεδο, μάλλον δεν θα αντιμετωπιστούν καθόλου. Οι Ευρωπαίοι μας σύμμαχοι ήταν απρόθυμοι να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο μιας τοπικής άμυνας τόσο επειδή ήταν απρόθυμοι να καταβάλουν την απαιτούμενη προσπάθεια γι’ αυτό όσο και επειδή φοβόντουσαν πως από τη στιγμή που θα παραδεχόντουσαν ότι υφίσταται η περίπτωση οι ΗΠΑ να συνεισφέρουν στρατιωτικές δυνάμεις σε έναν τοπικό ευρωπαϊκό πόλεμο μικρότερης κλίμακας από το γενικό, θα ήταν πιθανόν [οι ΗΠΑ]  να μην συμμετάσχουν σ’ αυτόν καθόλου. Με τη σειρά μας δεν πιέσαμε προς την πλευρά της ανάπτυξης ευρωπαϊκών δυνατοτήτων τοπικής άμυνας, εν μέρει λόγω της απολυτότητας του στρατιωτικού μας δόγματος [το μέσο αντίδρασης που έχουμε για όλες οι προκλήσεις της ΣΕ ανεξαρτήτως μεγέθους, είναι τα πυρηνικά όπλα] και εν μέρει λόγω του φόβου πως αν κάναμε κάτι τέτοιο θα μειωνόταν η εμπιστοσύνη των συμμάχων μας προς εμάς.

Όμως, το να αποφεύγουμε να αντικρίσουμε την πραγματικότητα είναι σαν να υπονομεύουμε το ηθικό μας. Η απλή μας δέσμευση να αμυνθούμε στην περίπτωση ενός γενικού πολέμου [που θα εξαπολύσει η ΣΕ] το μόνο που πετυχαίνει είναι ένα αδιέξοδο, εάν κανένας από τους συνεργάτες μας θα είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις ενός γενικού πολέμου. Οι σύμμαχοι μας δικαιολογούνται να επιμένουν να συμμετέχουν οι ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή άμυνα. Εντούτοις, δεν πρέπει να τους επιτραπεί να καθορίσουν ένα τρόπο αντίδρασης που να εμπεριέχει τους πιο καταστροφικούς κινδύνους [δηλ. έναν γενικό πόλεμο], ακόμα περισσότερο αν η εν λόγω στρατηγική [αντίδραση στην επιθετικότητα της ΣΕ με γενικό πόλεμο] μειώνει τη θέλησή τους για να αντισταθούν ακόμα και στις πιο πιθανές προκλήσεις [τοπική προέλαση ΣΕ]. Η ανάπτυξη δυνατοτήτων τοπικής αποτροπής στην Ευρώπη είναι απαραίτητη ώστε αφ’ ενός μεν να αυξηθούν οι επιλογές μας, αφ’ ετέρου δε για να συμβαδίσει η αποτρεπτική πολιτική του ΝΑΤΟ με τη στρατηγική που είναι προετοιμασμένο να εφαρμόσει [σε περίπτωση πολέμου]. Μια στρατηγική τοπικής άμυνας είναι ουσιώδης όχι τόσο ως μηχανισμός για τη σωτηρία της συμμαχίας [από μια γενική επίθεση της ΣΕ] – αν και θα εξυπηρετήσει κι αυτό τον σκοπό, αλλά μάλλον για να μπορέσει η συμμαχία από μόνη της να προσφέρει τη δυνατότητα υιοθέτησης μιας στρατηγικής η οποία να μην περιλαμβάνει αναπόφευκτα την πλήρη καταστροφή [που θα είναι αναπόφευκτη σε ένα γενικό πόλεμο].

Εάν οι πυραυλικές δυνάμεις της Ευρώπης σχεδιαστούν με κύριο στόχο την τοπική αποτροπή, δεν θα πρέπει να βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο των ΗΠΑ αλλά υπό τον έλεγχο του ΝΑΤΟ, και βεβαίως θα πρέπει να είναι κατάλληλες για τοπική άμυνα. Οι δυνάμεις αντιποίνων σε ένα γενικό πόλεμο πρέπει να είναι ικανές να προκαλέσουν τη μέγιστη καταστροφή στον ελάχιστο χρόνο. Σ’ αυτή την περίπτωση η ακρίβεια είναι λιγότερο σημαντική από την ισχύ και το βεληνεκές. Από την άλλη πλευρά, μια δύναμη τοπικής αποτροπής θα πρέπει να έχει την ικανότητα να πλήξει επιλεγμένους στόχους με ακρίβεια και με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι δυνατή μια διευθέτηση της κρίσης πριν η κατάσταση βγει εκτός ελέγχου. Και πάνω απ’ όλα, πρέπει να διαθέτει τη μέγιστη κινητικότητα.

Υπάρχει η δυνατότητα να εξαπολύσεις μια επίθεση αντιποίνων από επανδρωμένα βομβαρδιστικά α/φ αμέσως με την πρώτη ένδειξη εξαπόλυσης επίθεσης (εκ μέρους της ΣΕ] που θα έχεις. Τα επανδρωμένα α/φ μπορεί να ανακληθούν αν τελικά η ένδειξη αποδειχθεί λανθασμένη. Όμως, μια απόφαση για εκτόξευση πυραύλων είναι αμετάκλητη. Επομένως, είναι ουσιώδες σε μια στρατηγική που θα βασίζεται στους πυραύλους να γίνουν πλήρως κατανοητές όλες οι πτυχές μιας πυραυλικής αντίδρασης. Όσο πιο απρόσβλητες γίνονται οι πυραυλικές εγκαταστάσεις, τόσο μειώνεται η πιθανότητα παρεξήγησης. Εάν οι εγκαταστάσεις των πυραύλων δεν μπορούν να καταστραφούν [από τον εχθρό], η πλευρά που βρίσκεται σε άμυνα μπορεί να καθυστερήσει την αντεπίθεσή της μέχρι που να δεχθεί το κτύπημα του εχθρού [ώστε να είναι βέβαιη ότι ο εχθρός επιτέθηκε] και έτσι να αποφύγει να δράσει [αντεπιτεθεί με πυρηνικά] βάσει ενδείξεων [περί επίθεσης του εχθρού] που μπορεί στο τέλος να αποδειχθούν λανθασμένες.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην περίπτωση πυραυλικών εγκαταστάσεων για τοπική άμυνα, όπου θα πρέπει με κάθε τρόπο να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος μια τοπική αντίσταση να εξελιχθεί σε γενικό πόλεμο λόγω κακών εκτιμήσεων και υπολογισμών. Επομένως, η ακρίβεια και η κινητικότητα αποτελούν κύρια προαπαιτούμενα ενός τέτοιου πυραυλικού συστήματος. Η ακρίβεια είναι απαραίτητη ώστε να επιτρέπει την επιλογή στόχων. Η κινητικότητα χρειάζεται για να μειωθεί η τρωτότητα των πυραυλικών εγκαταστάσεων σε μια αιφνιδιαστική επίθεση. Επομένως, το ΝΑΤΟ πρέπει να επιδιώξει να αναπτύξει ένα αμυντικό πυραυλικό σύστημα το οποίο να είναι αυτοκινούμενο, μεγάλο μέρος του οποίου να αλλάζει συνεχώς θέση. Τα υ/β και σε μικρότερο βαθμό τα πλοία επιφανείας, προσφέρονται ως εναλλακτικές ιδανικές αυτοκινούμενες πλατφόρμες εγκατάστασης πυραύλων. Τόσο η καταστροφικότητα όσο και το βεληνεκές των πυραύλων θα πρέπει να θυσιαστούν προς όφελος της ακρίβειας και της κινητικότητας, γιατί ο κύριος σκοπός των ΝΑΤΟ-ικών πυραύλων δεν είναι η καταστροφή της ΣΕ αλλά να τη φέρουν αντιμέτωπη με ένα ρίσκο που θα υπερβαίνει τα ενδεχόμενα κέρδη της από μια επίθεση στην Ευρώπη. Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια, ακόμα και ένας πύραυλος βεληνεκούς 800 ή 1,000 μιλ. συνιστά σημαντική απειλή, παρ’ όλο που δεν αποτελεί αποφασιστικό όπλο για έναν γενικό πόλεμο – και ίσως ακριβώς γι’ αυτό το λόγο [δηλ. επειδή δεν αποτελεί σημαντική απειλή σε έναν γενικό πόλεμο]. Το γεγονός ότι οι πυραυλικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη δεν θα μπορούν να πλήξουν και να καταστρέψουν τις Σοβιετικές δυνάμεις αντιποίνων θα αποτελεί εγγύηση και απόδειξη του αμυντικού τους χαρακτήρα.

Έτσι, οι προτεινόμενες πυραυλικές εγκαταστάσεις και τα πυρηνικά όπλα θα συνεισφέρουν στην Ευρωπαϊκή ασφάλεια, νοουμένου ότι θα συνοδεύονται από μια λογική Ευρωπαϊκή προσπάθεια προς αυτό τον στόχο και επίσης ότι εμείς δεν θα προσανατολίσουμε τη στρατιωτική μας ισχύ αποκλειστικά προς μία στρατηγική γενικού πολέμου. Το κύριο ζήτημα για το ΝΑΤΟ δεν είναι οι πυραυλικές εγκαταστάσεις, και ακόμα λιγότερο είναι ο βαθμός από τον οποίο εξαρτώνται οι ΗΠΑ από αυτές. Το βασικό πρόβλημα είναι η διαμόρφωσης μιας αποτελεσματικής ΝΑΤΟ-ικής στρατηγικής. Η πιο ανησυχητική πτυχή του αμυντικού π/υ των ΗΠΑ είναι ότι η στρατηγική ισχύς αγοράζεται για ακόμα μια φορά εις βάρος της ικανότητας τοπικής άμυνας. Η ανησυχητική πτυχή μεγάλου μέρους της κριτικής που ασκούν πολλοί Ευρωπαίοι σχετικά με το ΝΑΤΟ, αφορά στην άρνηση να αποδεχτούν την πραγματικότητα ότι η μέγιστη ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να αγοράζεται με το ελάχιστο κόστος. Εάν το ΝΑΤΟ δεν μπορέσει να αναπτύξει πραγματικές δυνατότητες τοπικής άμυνας, η απαγκίστρωση μας θα είναι αναπόφευκτη. Κάτι τέτοιο όμως δεν θα προκαλέσει αισθήματα χαράς στους επικριτές μας, γιατί υπό τις σημερινές συνθήκες θα σημάνει το τέλος της επιρροής της Ευρώπης στις παγκόσμιες εξελίξεις.


Τι σημαίνει λοιπόν η θεωρία της απαγκίστρωσης; Τι σημαίνει η πρόταση για τη δημιουργία μιας ουδέτερης ζώνης ελεύθερης από πυρηνικά όπλα;

Είναι εύκολο να δείχνει κάποιος συμπάθεια προς τα κίνητρα που βρίσκονται πίσω από τη «θεωρία της απαγκίστρωσης». Ένα επιχείρημα υπέρ αυτής της θεωρίας λέει ότι ενόσω δύο μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις αντιπαρατάσσονται στο κέντρο της Ευρώπης, ο κίνδυνος ένα μεμονωμένο επεισόδιο να προκαλέσει ανάφλεξη είναι ανά πάσα στιγμή υπαρκτός. Ένα άλλο επιχείρημα λέει ότι η δημιουργία μιας ουδέτερης ζώνης αποτελεί το αντάλλαγμα (quid pro quo) το οποίο μπορεί να πετύχει την απόσυρση της ΣΕ από τα κράτη δορυφόρους της στην Ανατολική Ευρώπη και έτσι να επιτρέψει μια πιο ομαλή εξέλιξη των Κομμουνιστικών καθεστώτων σ’ αυτά. Σύμφωνα μ’ αυτή τη θεωρία η απαγκίστρωση είναι επιθυμητή γιατί όπως είναι σήμερα συγκροτημένο το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να ανακόψει μια Σοβιετική επίθεση μεγάλης κλίμακας, και έτσι αυξάνει την ένταση χωρίς να παρέχει ασφάλεια. Τέλος, θεωρούν την απαγκίστρωση ουσιώδη, σαν μέσο για να διαβεβαιώσουν τη ΣΕ για τις ειλικρινείς προθέσεις της Δύσης.

Το άμεσο πρόβλημα αυτών των επιχειρημάτων είναι ότι αντιβαίνουν στη συνολική εμπειρία που αποκτήθηκε καθ’ όλη τη μεταπολεμική περίοδο. Όπου αντιπαρατάχθηκαν πρόσωπο μα πρόσωπο οι Δυτικές με τις Σοβιετικές στρατιωτικές δυνάμεις τα μεμονωμένα επεισόδια ήταν σπάνια και τα λίγα που συνέβηκαν (όπως ο αποκλεισμός του Βερολίνου) δεν ωφέλησαν τη ΣΕ. Οι κίνδυνοι είναι τόσο τεράστιοι που γενικά και οι δύο πλευρές καταβάλλουν μεγάλες προσπάθειες για να προλάβουν τη σύγκρουση όπου μπορούν να ελέγξουν τα γεγονότα. Αντιθέτως, οι Σοβιετικοί πάντα επιδίωκαν να προωθηθούν εκεί όπου η αντίσταση φαινόταν αδύναμη ή αδύνατη. Η μόνο περίπτωση φανερής Κομμουνιστικής επίθεσης ακολούθησε την απόπειρα «απαγκίστρωσης» των ΗΠΑ από την Κορέα, και μάλλον δεν θα συνέβαινε διαφορετικά. Τα επιχειρήματα ότι το ΝΑΤΟ είναι περιττό και ταυτόχρονα ότι αποτελεί απειλή για τη Σοβιετική ασφάλεια είναι σαφώς ασύμβατα μεταξύ τους. Με οποιονδήποτε υφιστάμενο ή σχεδιαζόμενο βαθμό μαχητικής ικανότητας, το ΝΑΤΟ δεν θα είναι ικανός να διενεργήσει έναν επιθετικό πόλεμο εναντίον της ΣΕ.

Πρέπει επίσης να λάβουμε υπ’ όψιν την πιθανότητα η ΣΕ να ενδιαφέρεται περισσότερο να διαπραγματεύεται μια απαγκίστρωση παρά να την εφαρμόσει. Από τη στιγμή που θα αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για την απαγκίστρωση, είναι περισσότερο από πιθανό ότι το ενδεχόμενο της απαγκίστρωσης θα υποβαθμίσει αποτελεσματικά τους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ και θα υπονομεύσει τις όποιες στρατιωτικές του προσπάθειες στην Ευρώπη. Και πρέπει να είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι θα υπάρξουν ατέλειωτες υπεκφυγές και καθυστερήσεις από την πλευρά της ΣΕ προκειμένου να πετύχει έναν από τους κύριους αντικειμενικούς της σκοπούς – την αποσύνθεση του ΝΑΤΟ χωρίς καμιά παραχώρηση από την πλευρά της.

Το ότι η ΣΕ ενδιαφερόταν περισσότερο να πετύχει στρατηγική υπεροχή παρά να μειώσει τις εντάσεις, φάνηκε από τη μοναδική πρόταση απαγκίστρωσης που προώθησε – το σχέδιοRapacki που αφορούσε μια ζώνη πυρηνικού αφοπλισμού στην Κεντρική Ευρώπη [αρχικά κάλυπτε την Πολωνία και τις δύο Γερμανίες και στη συνέχεια και την Τσεχοσλοβακία]. Τυχόν αποδοχή του σχεδίου Rapacki δεν θα απομάκρυνε την Σοβιετική πυρηνική απειλή από την Κεντρική Ευρώπη, γιατί ακόμα και οι μικρού βεληνεκούς Σοβιετικοί πύραυλοι μπορούσαν να πλήξουν το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης από το έδαφος της Ρωσίας. Επειδή όλη η στρατηγική μας βασίζεται στα πυρηνικά όπλα, η αποδοχή του σχεδίου Rapacki θα οδηγούσε στην απομάκρυνση όλων των Αμερικανικών δυνάμεων από την Κεντρική Ευρώπη. Και εφόσον θα δημιουργείτο προηγούμενο, θα υπήρχαν τρομερές πιέσεις να απομακρυνθούν τα πυρηνικά όπλα από όλη την Ευρώπη συμπεριλαμβανομένων και αυτών στη Μ. Βρετανίας. Από τη στιγμή που δεν υπήρχε πιθανότητα απόκρουσης μιας Σοβιετικής προέλασης χωρίς πυρηνικά όπλα, μια ζώνη πυρηνικού αποκλεισμού στην Κεντρική Ευρώπη όχι μόνο θα δημιουργούσε ένα κενό στο οποίο οι Σοβιετικές συμβατικές δυνάμεις θα είχαν πλήρη υπεροχή, αλλά θα ανατρεπόταν ριζικά και το ισοζύγιο δυνάμεων από το οποίο εξαρτιόταν η ασφάλεια της Δυτικής Ευρώπης. Γιατί τελικά το ΝΑΤΟ θα γινόταν τόσο αδύναμο που θα ήταν βεβαία η απομάκρυνση όλων των Αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων από την Ευρώπη [διότι αν παρέμεναν θα ήταν καταδικασμένες σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση].

Η κατάσταση δεν θα άλλαζε ριζικά από μια ταυτόχρονη απόσυρση των Αμερικανικών και των Σοβιετικών δυνάμεων από την κεντρική Ευρώπη και τη δημιουργία μιας «ουδέτερης ζώνης». Οι Σοβιετικές δυνάμεις θα αποσύρονταν μόνο κατά 600 μίλια, δηλ. σε απόσταση πυραυλικού βεληνεκούς από την Κεντρική Ευρώπη, ενώ οι Αμερικανικές δυνάμεις, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, θα αποσύρονταν πέραν του Ατλαντικού. Και μήπως η ΣΕ θα ένιωθε μικρότερη απειλή από μια ουδέτερα εξοπλισμένη Γερμανία παρά από μια Γερμανία που θα ήταν ενσωματωμένη στη Δυτική Συμμαχία και της οποίας οι πολιτικές θα περιορίζονταν από τα συλλογικά συμφέροντα των ΝΑΤΟ-ικών χωρών; Μια αδέσμευτη Γερμανία θα μπορούσε ωθούμενη από εσωτερικές πολιτικές πιέσεις να διεκδικήσει, καταφεύγοντας σε ακραίες επιλογές, τις Ανατολικές της περιοχές. Επιπλέον, μια αφοπλισμένη ουδέτερη Γερμανία θα αύξανε την ένταση λόγω της δημιουργίας κενού ισχύος ακριβώς στο σημείο της πιο έντονης αντιπαράθεσης των μεγάλων Δυνάμεων.

Έτσι, αντί να αυξήσει τη σταθερότητα, μια ουδέτερη ζώνη θα μπορούσε να μετατρέψει μια τεταμένη κατάσταση σε ακόμα πιο εκρηκτική. Διατυπώθηκε ο ισχυρισμός ότι ένας κύριος σκοπός της δημιουργίας της ουδέτερης ζώνης είναι να επιτρέψει ευνοϊκότερες πολιτικές εξελίξεις στα κράτη δορυφόρους της ΣΕ. Εντούτοις, μια απόσυρση των Σοβιετικών δυνάμεων μπορεί να μετατρέψει μια μακράν υποφώσκουσα δυσαρέσκεια σε ανοιχτή επανάσταση. Όμως, ο Κρούτσεφ κατ’ επανάληψη δήλωσε ότι τα «σοσιαλιστικά επιτεύγματα» στις χώρες δορυφόρους είναι ιερά, και ότι η ΣΕ πάντοτε θα παρέχει «έγκαιρη συνδρομή στα αδελφά σοσιαλιστικά κράτη» – με λίγα λόγια, ότι η ΕΣΣΔ είναι έτοιμη να καταστείλει οποιανδήποτε αναστάτωση που θα απειλούσε τα τοπικά Κομμουνιστικά καθεστώτα. Πράγματι, η ουδετερότητα θα μπορούσε στην πράξη να εμποδίσει τη φιλελευθεροποίηση των κρατών δορυφόρων, γιατί οι Σοβιετικοί ηγέτες μόνο με Ρωσικά στρατεύματα θα ένοιωθαν σίγουροι ότι θα μπορούσαν να ελέγξουν την κατάσταση. Η παρουσία Σοβιετικών στρατευμάτων παρέχει τη διαβεβαίωση ότι οι τυχόν αλλαγές δεν θα ξεπεράσουν τα όρια ανοχής. Από την άλλη πλευρά, εάν αποσυρθούν τα Ρωσικά στρατεύματα, οι Σοβιετικοί ηγέτες μπορεί να αξιολογήσουν ότι θα πρέπει να αντισταθούν σε κάθε αλλαγή ανεξαρτήτως μεγέθους, ώστε να μην τεθεί σε κίνηση μια σειρά γεγονότων που δεν θα μπορούν πλέον να ελέγξουν [δηλ. να εισβάλουν και πάλι στα κράτη δορυφόρους].

Έτσι, η απαγκίστρωση φέρνει μαζί της μια ποικιλία νέων κινδύνων ενώ ταυτόχρονα μειώνει τις δυνάμεις που απαιτούνται για την αντιμετώπισή τους. Δεν αποτελεί μια ασφαλή αλλά μια παράτολμη πολιτική, που δικαιολογείται μόνο στην περίπτωση που είμαστε έτοιμοι να αποτρέψουμε [με πόλεμο] την καταστολή [από τη ΣΕ] των επαναστάσεων στα δορυφορικά κράτη. Διαφορετικά, το μόνο που θα εξασφαλίσει μια τέτοια πολιτική είναι μια προσωρινή απόσυρση των Σοβιετικών δυνάμεων από την Κεντρική Ευρώπη, που σχεδόν σίγουρα θα επανέλθουν μετά που θα διαλυθούν οι Αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη, η οποία θα παραμείνει έτσι ανυπεράσπιστη. Μια πολιτική απαγκίστρωσης η οποία δεν μπορεί να δώσει πολιτική ή στρατιωτική απάντηση στο πρόβλημα των αναταραχών [εναντίον της ΣΕ] στα κράτη δορυφόρους της ΣΕ, ή στην επιστροφή των Σοβιετικών δυνάμεων [στα κράτη δορυφόρους] με κάποιο άλλο πρόσχημα, μάλλον θα φέρει αυτήν ακριβώς την κατάσταση την οποία είχε σκοπό να αποφύγει. Το αποτέλεσμα της θα είναι είτε η αποκάλυψη της αδυναμίας της Δύσης είτε η αναποφασιστικότητά της αναφορικά με έναν γενικό πόλεμο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ποτέ δεν πρέπει να εξεταστεί η περίπτωση απόσυρσης των Αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη. Αλλά μια τέτοια απόφαση θα πρέπει να ενισχύει και όχι να αδυνατίζει την ισχύ της Ευρώπης, θα πρέπει να συνδυάζεται με τη δυνατότητα του ΝΑΤΟ να προβάλει σημαντική «αποτροπή» στην Σοβιετική επιθετικότητα εναντίον της Ευρώπης. Η ευκαμψία που τόσο συχνά ζητείται χρειάζεται μια πολύ μεγαλύτερη και πολύ πιο παρατεταμένη προσπάθεια από όλη την Δυτική Συμμαχία. Ο λόγος της ακαμψίας του ΝΑΤΟ δεν είναι, όπως συχνά λέγεται, η μεγάλη ανησυχία που δείχνει για τους στρατιωτικούς παράγοντες, αλλά η απροθυμία να αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο τις συνέπειες αυτών των παραγόντων.


Έτσι φτάσαμε στο τελευταίο μας πρόβλημα: στην τάση ολόκληρης της Δυτικής Συμμαχίας να βρει διέξοδο από τα διλήμματα που αντιμετωπίζει πιστώνοντας τη ΣΕ με τις πιο αγαθές προθέσεις, ενώ παράλληλα αφήνουμε την αποφασιστικότητά μας να αποδυναμωθεί με την έλλειψη εμπιστοσύνης που δείχνουμε στις δικές μας δυνατότητες.

Επί του πρώτου σημείου, συχνά ακούγεται το επιχείρημα ότι η αμυντική προσπάθεια της Δύσης είναι αχρείαστη γιατί η ΣΕ δεν έχει πρόθεση να επιτεθεί. Όμως οι προθέσεις της ΣΕ δεν είναι πάγιες και σταθερές, ανεξάρτητες από τις δικές μας ενέργειες. Η αποτυχία μας να προωθήσουμε μια ικανοποιητική αμυντική προσπάθεια μπορεί κάλλιστα να αποτελέσει τον αποφασιστικό παράγοντα μιας απόφασης της ΣΕ να μας επιτεθεί. Η Δυτική Συμμαχία μπορεί να επηρεάσει πιο αποτελεσματικά τις διαθέσεις των Σοβιετικών μέσω της αυτοσυγκράτησης και της μετριοπάθειας με τις οποίες να παντρέψει την ισχύ της, αντί να προσπαθεί να αγοράσει την ανοχή της ΣΕ μέσω της αδυναμίας της.

Το ζήτημα των Σοβιετικών προθέσεων επίσης επηρέασε και συχνά εμπόδισε τον τρόπο που η Δυτική Συμμαχία προσέγγιζε το πρόβλημα των διαπραγματεύσεων. Κάθε Σοβιετική πρόταση για διαπραγματεύσεις πυροδοτούσε συζητήσεις σχετικά με το κατά πόσο σηματοδοτούσε κάποια βασική αλλαγή στη Σοβιετική πολιτική. Έτσι οι συζητήσεις σχετικά με το αν θα μπούμε σε διαπραγματεύσεις ή όχι γίνονταν λιγότερο επί του πώς αυτές θα ήταν πιο αποτελεσματικές και περισσότερο για να εκτιμηθούν οι Σοβιετικές προθέσεις. Τόσο οι υποστηρικτές όσο και οι αντίπαλοι των διαπραγματεύσεων έδειχναν να συμφωνούν ότι οι διαπραγματεύσεις δεν είναι δυνατές εκτός κι αν υπάρξει θεμελιώδης αλλαγή στη Σοβιετική Ρωσία. Έτσι η μια ομάδα ισχυριζόταν ότι θα έπρεπε να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις γιατί υπήρχε αυτή η αλλαγή, ενώ η άλλη ομάδα δεν συμφωνούσε ότι έγινε οποιαδήποτε βασική αλλαγή. Οι αντίπαλοι των διαπραγματεύσεων επέμεναν να δουν αποδείξεις της «καλής θέλησης» των Σοβιετικών, ενώ οι υποστηρικτές τους θεωρούσαν την πρόταση των Σοβιετικών να μπούμε σε διαπραγματεύσεις σαν ικανοποιητική εγγύηση των Σοβιετικών προθέσεων.

Εντούτοις, είναι, τουλάχιστον, συζητήσιμο το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις είναι ιδιαίτερα αναγκαίες αν [ή ακριβώς στην περίπτωση που] δεν αλλάξουν οι Σοβιετικές προθέσεις και ότι η συνεχής επιμονή μας στην αλλαγή της Σοβιετικής κοινωνίας μπορεί να υπονομεύσει τις όποιες προοπτικές μπορούν να έχουν οι διαπραγματεύσεις. Όσο πιο αδιάλλακτη είναι η ΣΕ τόσο πιο σημαντικό είναι για εμάς να προωθούμε προτάσεις που να αναδεικνύουν την πρόθεσή μας να συμφωνήσουμε, αλλά που επίσης να ξεκαθαρίζουν το ζήτημα επί του οποίου είμαστε διατεθειμένοι να συμφωνήσουμε. Δεν πρέπει να κάνουμε προτάσεις που δεν θα θέλαμε να γίνουν αποδεκτές, αλλά, υπό την ίδια λογική, δεν πρέπει να μην κάνουμε εμείς προτάσεις απλά και μόνο επειδή πιστεύουμε ότι μπορεί να μην γίνουν αποδεκτές. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να διαμορφώσουμε τις προτάσεις μας έτσι ώστε να τις κάνει αποδεκτές η ΣΕ. Αν το κάνουμε αυτό είναι σαν να προσκαλούμε τη ΕΣΣΔ να μας απωθήσει βήμα με βήμα. Έχουμε την υποχρέωση να υποβάλουμε υπεύθυνες προτάσεις που να μην είναι σχεδιασμένες με τρόπο που να υπονομεύουν τα νόμιμα συμφέροντα της ΣΕ.

Για παράδειγμα, στην παρούσα φάση φαίνεται να είναι δυνατή η ανάληψη κάποιων σταθερών βημάτων που θα έχουν στόχο τη μείωση της Ευρωπαϊκής ανασφάλειας. Ένα σύστημα ελέγχου των περιοχών που περιλαμβάνονται στο σχέδιο Rapacki θα μπορούσε να συμφωνηθεί άμεσα ώστε να προστατεύσει, όσο είναι δυνατόν, και τις δύο πλευρές από τον κίνδυνο μιας αιφνιδιαστικής επίθεσης. Σε μια προσπάθεια περιορισμού των κινδύνων να ξεσπάσει ένας πόλεμος στον τρίτο κόσμο με αφορμή κάποια αναταραχή στα κράτη δορυφόρους της ΣΕ, θα μπορούσαν να υποβληθούν ολοκληρωμένες προτάσεις οι οποίες θα περιόριζαν τον σκοπό και τη φύση ενός τέτοιου πολέμου. Θα μπορούσαν να προσφερθούν στη ΣΕ όλες οι λογικές εγγυήσεις που να τη διαβεβαιώνουν ότι σε περίπτωση που μέσα στα πλαίσια μιας Ευρωπαϊκής συμφωνίας θα αποχωρούσε από κάποια εδάφη [της Ανατολικής Ευρώπης], τα τελευταία δεν θα χρησιμοποιούνταν σαν βάσεις εναντίον της ή για την εγκατάσταση στρατιωτικών δυνάμεων επιθετικού χαρακτήρα. Η ζώνη πυρηνικού αφοπλισμού θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε οποιανδήποτε περιοχή από την οποία θα αποχωρούσαν οι Σοβιετικές δυνάμεις, εφόσον θα το επιθυμούσε η ΕΣΣΔ. Έτσι θα μπορούσε στη συνέχεια να επικυρωθεί ένα σύμφωνο μη επίθεσης μεταξύ ΝΑΤΟ και Συμφώνου Βαρσοβίας.

Εάν δεν πετύχουμε να περιορίσουμε τις διαπραγματεύσεις σε συγκεκριμένα θέματα, το ψυχολογικό πλαίσιο της Δυτικής Συμμαχίας σταδιακά θα διαβρωθεί. Ήδη, η ανησυχία περί μιας αόριστης ειρήνης οδήγησε πολλούς να θεωρούν ότι το να προχωρήσουμε σε ένα συνέδριο είναι τόσο σπουδαίο όσο και τα αποτελέσματα που μπορεί να προκύψουν από αυτό. Ακόμα και η απαίτηση κάποιων να προετοιμαστεί επαρκώς ένα τέτοιο συνέδριο πριν συγκληθεί, θεωρείται αδιαλλαξία. Η επιδίωξη ολοκληρωμένων λύσεων μπορεί να εμποδίσει [μερικές] διευθετήσεις που να είναι διαπραγματεύσιμες, με το να ενθαρρύνει τους Σοβιετικούς ηγέτες να πιστέψουν ότι μπορεί να πετύχουν τις πιο φιλόδοξες ελπίδες τους με μια μονομερή προσφορά εκ μέρους της Δύσης χωρίς καμιά δική τους παραχώρηση. Η άποψη ότι οι σταθερές μας θέσεις σε μερικά ζητήματα είναι ασύμβατες με μια επιτυχημένη διαπραγμάτευση μετατρέπει τη διπλωματία σε όργανο της Σοβιετικής διαπραγματευτικής τακτικής, η κύρια επιδίωξη της οποίας είναι ψυχολογική και όχι ουσιαστική.

Πράγματι, το να ερμηνεύεται η κάθε Σοβιετική πρόταση σαν σύμπτωμα βαθιάς αλλαγής [της γραμμής του κομμουνιστικού καθεστώτος] μπορεί να μας κάνει να παραβλέψουμε τα πλέον αποτελεσματικά ίσως μέσα επηρεασμού των Σοβιετικών εξελίξεων που διαθέτουμε. Δεν υπάρχει ισχυρό κίνητρο για να αλλάξει μια πορεία δράσης η οποία γενικά θεωρείται εξαιρετικά επιτυχημένη [εννοεί τη γραμμή της Σοβιετικής ηγεσίας]. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι υπάρχει κάποιο στοιχείο στη Σοβιετική κοινωνία που ενδιαφέρεται για μια πιο ειρηνική πορεία [έναντι της Δύσης] και ακόμα κι αν θεωρήσουμε ότι μπορεί να μεταφράσει την ευχή του αυτή σε πολιτική πίεση [προς την Σοβιετική ηγεσία], μια βασική διαφοροποίηση θα φαινόταν πολύ απίθανη από τη στιγμή που σε κάθε πολιτική επιλογή ο «σκληρός πυρήνας» στο Κρεμλίνο τα καταφέρνει να προχωρήσει μπροστά ανέπαφος [ακόμα και σε λανθασμένες επιλογές του]. Μια πιο προσεκτική [και ειρηνική] πολιτική εκ μέρους της ΣΕ [έναντι της Δύσης] θα ήταν δυνατή μόνο αν η παρούσα πορεία θα άρχιζε να φαινόταν πολύ επικίνδυνη. Και αυτό θα εξαρτηθεί περισσότερο από τις σταθερές αποφάσεις της Δύσης παρά από αόριστες διακηρύξεις καλής θέλησης. Η πιθανότητα [ευνοϊκής για τη Δύση] εξέλιξης της Σοβιετικής πολιτικής μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω από τον υπερβάλλοντα ζήλο με τον οποίο κάποιες ομάδες αντιδρούν στις Σοβιετικές προτάσεις [τις οποίες αποδέχονται χωρίς μελέτη], επειδή ενθαρρύνουν τους Σοβιετικούς να πιστέψουν ότι οποιανδήποτε γραμμή κι αν ακολουθήσουν, ανεξάρτητα με το πόσο αδιάλλακτη θα είναι αυτή, θα μπορούν σε κάθε περίπτωση να την αντιστρέψουν μέσω της διπλωματικής οδού και ότι το όποιο τετελεσμένο γεγονός μπορεί να εξομαλυνθεί με αόριστες διακηρύξεις ειρηνικών προθέσεων.

Έτσι, το έσχατο πρόβλημα της Δυτικής Συμμαχίας είναι η ανάγκη να βρει τον σκοπό και την ηθική κατεύθυνση για να συζεύξει την ταπεινότητα με την ισχύ και επίσης την εσωτερική δύναμη να δρα σε περιπτώσεις που παρουσιάζουν εγγενή ασάφεια. Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο ενόσω η ηθική πορεία ταυτίζεται πάντοτε με την ανάληψη του μικρότερου κινδύνου και ενόσω η τελειομανία εμποδίζει τη θέλησή μας να ασχοληθούμε με την επίλυση των σύγχρονων προβλημάτων. Πολλοί από τους πιο σκεπτόμενους ανθρώπους στη Δύση ανησυχούν για την έλλειψη του πρέποντος αναστήματος της Δυτικής πολιτικής. Αν όμως αυτή η ανησυχία τους οδηγήσει να ευνοήσουν κάτι που θα ισοδυναμεί με την απόσυρση από τη σκηνή, το μόνο που θα πετύχουν είναι να ενισχύσουν την αδράνεια την οποίαν προσπαθούν να πολεμήσουν.

Ένας από τους πιο ανήσυχους και βαθυστόχαστους μελετητές της πολιτικής της Δύσης [ο George Kennan] έγραψε τα εξής:

«Στους συμπατριώτες μου, που συχνά με ρωτούν πού θα πρέπει να επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας για να αντιμετωπίσουμε με τον καλύτερο τρόπο τη Σοβιετική απειλή, έχω να τους απαντήσω: στα λάθη μας – στα πράγματα που μας κάνουν να ντρεπόμαστε: στο ρατσιστικό μας πρόβλημα, στις συνθήκες ζωής στις μεγάλες μας πόλεις, στη μόρφωση και στο περιβάλλον στο οποίο ζει η νεολαία μας, στο αυξανόμενο χάσμα μεταξύ της εξειδικευμένης γνώσης και της κοινής αντίληψης. Υποθέτω ότι παρόμοιες απαντήσεις θα μπορούν να δοθούν και από τις άλλες Δυτικές χώρες. Θέλω να προσθέσω ότι αυτά είναι προβλήματα που δεν πρόκειται να επιλυθούν από εμάς ή από κάποιον άλλο στην στρατόσφαιρα. Αν υπάρχουν λύσεις αυτές θα τις βρούμε εδώ στη γη, στις σχέσεις μεταξύ των συνανθρώπων μας και στα ηθικά διλήμματα του καθενός. Εάν κάποιος θα έπρεπε να επιλέξει μεταξύ του να θέσει σε τροχιά ένα δορυφόρο και να συνεχίσει να ασχολείται με τα τρέχοντα προβλήματά μας, θα του έλεγα εκατό φορές το τελευταίο, γιατί αν δεν σημειώσουμε πρόοδο σ’ αυτά, κανένας δορυφόρος δεν πρόκειται ποτέ να μας σώσει. Το κατά πόσο θα νικήσουμε τους Ρώσους σχετίζεται κυρίως με το κατά πόσο θα νικήσουμε τους εαυτούς μας».

Οι καιροί όμως δεν επιτρέπουν τέτοιες απόλυτες επιλογές. Ο ελεύθερος κόσμος δεν έχει την πολυτέλεια να επιλέξει ανάμεσα στη δική του βελτίωση [όπως προτείνει ο Κέναν] και στην αντιμετώπιση της Σοβιετικής απειλής. Το πρόβλημα είναι ακριβώς ότι θα πρέπει να βελτιωθεί ο ίδιος ενώ ταυτόχρονα θα αμύνεται εναντίον της Σοβιετικής επιθετικότητας ή της προσπάθειας ανατροπής του. Η ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να δώσει λύσεις στις προκλήσεις του μέλλοντος. Το μόνο που μπορεί κάνει είναι να προσφέρει την πιθανότητα να υπάρξει μέλλον. Μακροπρόθεσμα η επιβίωση και ο σκοπός της ζωής μας εξαρτώνται από τις αρχές βάσει των οποίων ρυθμίζουμε τη ζωή μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι στο εγγύς μέλλον δεν θα χρειαστούμε το κουράγιο και την αυστηρότητα που απαιτούνται για να δράσουμε με αποφασιστικότητα έναντι αμφιλεγόμενων προκλήσεων και την ηθική δύναμη για να κτίσουμε το μέλλον μας ακόμα κι αν έχουμε πλήρη αντίληψη των υφιστάμενων ατελειών μας.

Ένα πρόβλημα μπορεί να είναι μακροπρόθεσμα πνευματικό, ενώ άμεσα να είναι πολιτικό ή στρατιωτικό ή οικονομικό. Εάν επιμένουμε να τελειοποιηθούμε ηθικά πριν να δράσουμε δεν θα πετύχουμε ούτε την τελειότητα ούτε τη δράση. Σε μια εποχή που διακυβεύεται η επιβίωση του πολιτισμού μας και ίσως και η επιβίωση ολόκληρης της ανθρωπότητας, η ταπεινότητα δεν μπορεί να πάρει τη μορφή της ανάκρουσης πριν την κάθε δράση. Οι ηθικές μας δυνάμεις ποτέ στο παρελθόν δεν ήταν πιο αναγκαίες. Όμως, δεν πρέπει να μεγεθύνουν την απολυτότητα του στρατηγικού μας δόγματος και την περιστασιακή αυταρέσκεια της διπλωματίας μας [ώστε να είναι αδιάλλακτη], παρουσιάζοντας έτσι τις επιλογές μας ευκολότερες από ότι πράγματι είναι.




Between the Old Left and the New Right, by H. Kissinger, May 1999. Ακολουθεί πρόχειρη μετάφραση.

Saturday, May 1, 1999

Between the Old Left and the New Right

Henry A. Kissinger

Henry A. Kissinger was Secretary of State in the Nixon and Ford administrations and National Security Adviser to President Nixon. His books include A World Restored and Diplomacy. This essay is adapted from the recently published third volume of his memoirs, Years of Renewal.


By the summer of 1974, when Gerald R. Ford took over as president, Richard M. Nixon’s foreign policy had become controversial. Liberals chastised him for inadequate attention to human rights. Conservatives depicted his administration as overeager for accommodation with the Soviet Union in the name of detente, which, in their view, compounded bad policy with French terminology.

Each of these criticisms owed something to the discomfort evoked by Nixon’s ambiguous personality, but the overriding cause of the complaints was that his foreign policy raised two fundamental philosophical challenges. Nixon sought to extricate the United States from Vietnam on terms he defined as honorable at a time when most of the intellectual and much of the political community wanted to get out of Indochina essentially unconditionally.

Even more important was Nixon’s effort to guide the transition of America’s role in the world from hegemony to leadership. For much of the postwar period, the United States was preeminent because of its nuclear predominance and economic strength. By the time Nixon took office, our nuclear monopoly was dwindling, Europe was regaining vitality, Asia was entering the international arena, and Africa was being swept by independence movements. Dominance reflects power; leadership requires building consensus. But the attempts, inseparable from consensus-building, to balance rewards and penalties ran counter to the prevailing philosophy of Wilsonianism, which tried to bring about a global moral order through the direct application of America’s political values undiluted by compromises with “realism.”

Over two decades later, as these lines are being written, many of the themes of the debates of the 1970s have reappeared in the contemporary argument over America’s role in the post-Cold War world.


A nation’s foreign policy inevitably reflects an amalgam of the convictions of its leaders and the pressures of its environment. To understand the Nixon administration’s approach to East-West relations — and the controversy that bedeviled Ford — it is necessary to describe the situation that Nixon inherited.

Richard Nixon took office in the midst of one of the gravest foreign policy crises in American history. Over 540,000 American troops were fighting in Vietnam, and the country was tearing itself apart over what Walter A. McDougall of the University of Pennsylvania has brilliantly described as America’s first “Great Society war.” By this he meant that Vietnam was the first American war fought for no definable military objective. Rather, the strategic goal was to not lose, thereby giving South Vietnam time to create democratic institutions and social programs that would win the war for the hearts and minds of the population. Such a goal for a divided country independent for only a decade, in a society governed by colonialism for a century, required a time span of stalemated war beyond the psychological endurance of the American public.

The Nixon administration was prepared to assume the responsibility for extricating the United States and never blamed our predecessors for the debacle. We would not, however, leave the country for which nearly 40,000 Americans had already died by turning over to communist rule tens of millions who had staked their lives on our word. The strategy adopted by the Nixon administration to extricate America was foreshadowed in an article I had written for Foreign Affairs while still a professor at Harvard. In it, I had urged that the military and political issues be treated separately. The military issues would be negotiated between the United States and the Vietnamese parties, leading to a cease-fire, withdrawal of American troops, exchange of prisoners, and a limitation of armaments. The Vietnamese parties would then negotiate a political process by which the peoples of Indochina would be able to decide the future of their countries.

The so-called peace movement insisted that there was only one meaningful issue, which was peace on whatever terms were available, and that the fate of the population was irrelevant to that goal (or, in the argument’s more sophisticated version, that the peoples of Indochina would be better off if we abandoned them). In pursuit of what amounted to unconditional and unilateral withdrawal, the protesters sought to impose their views by mass demonstrations designed to paralyze the government. The protesters considered the very terms “honor” and “credibility” abominations, the empty slogans of a flawed society that would repeat its errors over and over again until it was made to taste the bitter dregs of futility and humiliation. In their view, American presumption and vainglory had caused the tragedy in Indochina. The peace movement rejected the invocation of America’s role in preserving the global equilibrium as a symptom of a national obsession with power, and it denied Nixon’s moral right to invoke the term “honor.” Its challenge was not to specific policies but to America’s worthiness to conduct any foreign policy at all.

To be sure, Establishment figures never went quite this far. Paralyzed by the futility of what they had wrought, they simply wished to extirpate the Vietnam War from their consciousness and to submerge their mistakes in collective amnesia. The practical result of their emotional abdication was that they would not support any American negotiating position rejected by Hanoi, thereby depriving the American negotiators of a floor on which to stand and, in effect, urging abdication.

Pressures from abroad paralleled the domestic ones. Most of America’s North Atlantic allies were extremely skeptical about the war in Indochina. By the time Nixon took office, they had begun to question whether America’s alleged bellicosity might not threaten, rather than safeguard, their own security overall. A number of European leaders felt quite free to present themselves to their publics as apostles of peace whose primary mission was to moderate American intransigence in the conduct of the Cold War.

All this was happening less than a year after the Soviet Union had occupied Czechoslovakia in order to overthrow a communist regime aspiring to a measure of autonomy from Moscow. Leonid Brezhnev had proclaimed a doctrine that asserted Moscow’s right to impose ideological orthodoxy on the communist world. Backed by a rapidly growing arsenal of nuclear weapons, the Kremlin was projecting an image of ideological militancy and military strength.

Such was the context of stalemate, tension, and frustration inherited by Nixon. When he took office, the American public was drained by 20 years of Cold War exertions and the increasing frustrations with Vietnam. It had lived through two Berlin crises, the Korean War, Soviet invasions of Hungary and Czechoslovakia, and the Cuban missile crisis, and it had already sustained over 35,000 casualties in Indochina. For us to have launched the grandiloquent anti-Soviet crusade that our critics later (though not at the time) chastised us for not undertaking would have driven our domestic crisis out of control and jeopardized our alliances.

Throughout his career, Nixon’s critics had portrayed him as an unregenerate Cold Warrior. But now that he was president, both the liberals who dominated Congress and the media urged him to end the Cold War as if he were one of their own. A widespread and vocal consensus, which had many supporters within the bureaucracy, pressed the new administration to initiate immediate negotiations with Moscow on trade, cultural and scientific exchanges, and, above all, arms control. The conservatives remained sullenly silent. Shell-shocked by Vietnam and the domestic upheaval, they provided no counterweight to the liberal onslaught. In the absence of such a counterweight the dominant theme of the public discourse was peace: how to achieve it in Vietnam, how to preserve it in the world at large through immediate East-West negotiations, and how to protect it at home from the Nixon administration’s alleged hard-line proclivities. At that time, of course, the neoconservatives who would later accuse us of softness on communism were still on the radical side of the dividing line, adding their voices to the clamor for accommodation.

Wilsonianism had involved the United States in Indochina by means of universalist maxims that had proved successful in Europe and were now applied literally in Asia. Wilsonianism rejects peace through balance of power in favor of peace through moral consensus. It sees foreign policy as a struggle between good and evil, in each phase of which it is America’s mission to defeat totally the evil foes challenging a peaceful order. Having prevailed, the United States can then devote itself to fostering the underlying harmony (in the internationalist version) or cultivating its own virtues (in the isolationist version) until the next discrete crisis arises — perceived not as a disturbance of the equilibrium but as a deviation from the moral order. Such a foreign policy tends to be segmented into a series of episodes and not perceived as a continuum requiring constant attention and adjustment, a quest for absolutes rather than the shaping of reality by means of nuances.

The Nixon administration strove for a more differentiated approach. Though he admired Woodrow Wilson, nothing in Nixon’s personal experience led him to share the conviction that great ideas could be realized in one grand assault. Nixon and I enlisted our firm anticommunist convictions in the service of a complex strategy destined to achieve our objective in stages, each of which by definition was bound to fall short of the ultimate ideal and could therefore be castigated as insufficiently moral. We viewed foreign policy as a continuing process with no terminal point, unlike the dominant view seeking a series of climaxes, each of which would conclude its particular phase.

The Nixon strategy had the following six components: to extricate the United States from Vietnam under honorable conditions; to confine the dissent of the protest movement to Indochina; to seize the high ground of the peace issue by a strategy that demonstrated to the American public that, even while pursuing the Cold War, the administration would do its utmost to control its dangers and gradually to overcome it; to broaden the diplomatic chessboard by including China in the international system; to strengthen our alliances; and, from that platform, to go on the diplomatic offensive, especially in the Middle East.

Detente was one aspect of the overall strategy. An unfortunate label implying European antecedents, detente was designed to control a relationship conceived as adversarial, not to conjure up a nirvana from which all tensions had automatically been removed, as later caricatures of it implied. Throughout, Nixon and I considered the Soviet Union ideologically hostile and militarily threatening. At once an empire and a cause, it was the only power capable of intervention globally, the source of most postwar international crises, and the sole country capable of attacking the United States. We strove for a strategy that calibrated the benefits of restraint and the penalties of recklessness to keep Soviet leaders from mounting a challenge during the period of our national turmoil. And if the calibration failed, the very effort would at least have demonstrated to the American people that the resulting crisis was caused by the Soviet Union — thereby bolstering support for a strong response. In short, we treated America’s travail over Vietnam as a temporary weakness that, once overcome, would enable us to prevail over the Soviet system when geopolitical isolation and a stagnant economy had exhausted the Kremlin’s ideological zeal.

We judged the Soviet Union, seemingly so monolithic and so eager to demonstrate its military power, as in fact being rent by vast systemic upheavals. Such astute observers as Andrei Amalrik (one of whose articles I gave to Nixon to read) were already calling attention to the fact that the Soviet empire was facing profound and congenital vulnerabilities. In the more than 50 years of its history, the Soviet leadership had never managed a legitimate succession. Leaders had either died in office (like Lenin and Stalin) or had been replaced by coup-like procedures (like Khrushchev). In each case, succession was followed by a purge. And the growth of Soviet military potential was draining the economy and driving it into stagnation. This is why, in the Alastair Buchan Lecture in June 1976, I said, “We have nothing to fear from competition: . . . if there is an economic competition, we won it long ago. . . . If performance is any criterion, the contest between freedom and communism, of which so much was made three decades ago, has been won by the industrial democracies.”

In the process, the Soviet international position was growing more complicated. Tensions between Moscow and Beijing were escalating. Within weeks of Nixon’s inauguration, we learned of military clashes along the Ussuri River, which demarcates the boundary between China and the Soviet Union’s maritime provinces at the edge of Siberia. Upheavals in Hungary and Czechoslovakia and a near-revolution in Poland in 1970 dramatized the tenuousness of the Soviet hold over its satellites.

In the Middle East, the Soviet Union had been arming its Arab allies for a war it was well within our capacity to prevent them from winning. Therefore, our strategy in the Middle East sought to thwart an Arab military option in order to oblige the Soviet Union and its radical Arab allies to dissociate from each other. Far from conducting detente from a perception of weakness, the Nixon administration was convinced that it had little to fear and much to gain from a flexible diplomacy in which the rigid Soviet system was bound to find itself increasingly at a disadvantage. In light of its vulnerable economy and geopolitical isolation, we intended to maneuver the Soviet colossus into transforming itself from a cause into a state capable of being influenced by traditional calculations of reward and punishment, thereby first easing the Cold War and ultimately transcending it.

To be effective, a strategic assessment needs to be translated into an operating policy. The then-dominant liberal group viewed negotiation as an end in itself, regardless of content. The very act of dialogue, it argued, “eased the atmosphere”; each agreement facilitated the path for further progress until a spirit of reconciliation had supplanted the suspicions of the Cold War and made some of the issues that had dominated it less central.

The Nixon administration rejected this approach. We were prepared for an intense period of negotiation, but we were not willing to let our adversaries choose the agenda or the conditions. Progress on issues of concern to Moscow had to coincide with progress in areas of concern to Washington. Therefore we insisted that individual negotiations on trade or arms control take place in an atmosphere of Soviet political and military restraint, especially with regard to such long-standing trouble spots as Berlin, the Middle East, and Indochina. Unlike the liberals, the Nixon administration did not justify its East-West diplomacy by a presumed change in Soviet motivations. But unlike the conservatives, who feared that agreements might weaken American vigilance, we argued that the Soviet Union was more vulnerable than the free world to a long period of peace and more likely to face fundamental changes as a result of it.

By the end of Nixon’s first term, we had vindicated the strategy of moving forward on a broad front. The Soviet Union was being constrained from geopolitical adventures by the stick of our opening to China and the carrot of prospects of increased trade. In 1971, we helped channel West German Chancellor Willy Brandt’s Ostpolitik into a direction compatible with allied cohesion by linking West German recognition of the East German communist regime to a guarantee of free access to Berlin, thereby ending for the rest of the Cold War Soviet harassment of the city’s access routes. In 1972, we were able to step up military pressure on Hanoi without Soviet interference. The Soviets went ahead with the planned superpower summit despite the mining of Vietnamese harbors and the renewal of bombing of North Vietnam because they prized the benefits of a visit by Nixon more than ideological ties with Hanoi. It was also in 1972 that Soviet military forces were expelled from Egypt — as we had predicted in 1970. By the end of 1973, the United States was dominating Middle East diplomacy. A strategic arms agreement numerically freezing the Soviet missile buildup without modifying any established American program had been negotiated. Linkage had prevailed.


At this high point of Nixon’s foreign policy, the national consensus broke down. Beginninσ g in 1972 and continuing for the remainder of Nixon’s term, an increasingly acerbic domestic debate over the nature and the priorities of American foreign policy broke out. With brief interruptions, it has continued to this writing.

Many factors combined to produce this state of affairs. Perhaps the most fundamental was that Nixon and I underestimated the impact on the public of the sharp difference between our approach to foreign policy and the Wilsonianism that had become dominant in the twentieth century. For his part, Nixon embittered the emerging debate by stressing in his public speeches (though not in our annual reports to Congress) domestic and political, rather than conceptual, explanations for his foreign policy. Convinced that the best way to isolate his liberal opponents was, in effect, to steal their program, Nixon could not resist rubbing it in that it was he — the despised, ostensibly reactionary Cold Warrior — who had, in fact, fulfilled much of the liberal agenda on negotiating with the adversary and that he had done so on the basis of a strong national defense.

This tactic infuriated the liberals, who moved ever further away from Nixon by searching for more sweeping arms control proposals and such moral causes as human rights where they thought Nixon could not follow them. And it lost him the support of the traditional conservatives who might well have gone along with a justification of our policy for what it was — a hardheaded strategy for managing the Cold War — but who viewed co-opting liberal slogans as opportunism.

The liberals, having advocated greater East-West contacts, arms control, and increased trade for at least a decade, would normally have been supportive of these policies now that they were actually being implemented. And under the leadership of any president other than Richard Nixon, they might well have eventually endorsed the substance of our policies even while differing with the geopolitical approach on which they were based. But Nixon had been anathema to the liberal community for more than two decades; the blood feud ran too deep.

The liberals’ first line of defense was to invoke all their standard critiques. Nixon’s policy, they argued, was not going far enough; indeed, it was a subterfuge for continuing the Cold War. But given the broad front on which Nixon was proceeding, this argument held little attraction for any but confirmed Nixon-haters.

So it happened that, in the course of 1972, the liberals’ attack veered in an entirely new direction that let them maintain their traditional moral critique. Though they had hitherto insisted that East-West trade, arms control, and cultural exchanges were vital to ameliorating the superpower conflict and therefore needed to be pursued in their own right, the liberals now declared war on the Soviet internal system. Unembarrassed by their previous rejection of the concept of linkage of foreign policy issues to each other, they now resurrected linkage with a vengeance by insisting that all agreements be linked to changes in Soviet domestic practices.

Shifts in the editorial position of The New York Times mirrored this metamorphosis. Over the course of a few months in the fall of 1972, the newspaper moved from unconditional advocacy of East-West trade and arms control — and attacks on linkage — to stern criticism of any agreement that did not dismantle the Soviet domestic structure. On September 13, 1972, for instance, the Times espoused its traditional liberal view that expanded trade “is sufficiently beneficial to both sides that it ought to be considered . . . on its own merits, independent of particular secondary disputes in other areas.” Within two months, on November 25, 1972, in a complete reversal, the Times was cautioning its readers that “it will be a serious mistake if American business, the Nixon administration, or, for that matter, Soviet officials, become so eager to expand Soviet-American trade as to forget the continuing sensitivity of the American people — and of Congress — to Soviet political behavior both inside and outside the USSR’s borders.”


The liberals’ reversal of position was soon being echoed by various conservative groups. Convinced that the Cold War was a life-and-death ideological struggle, conservatives had never been comfortable with a wide-ranging negotiation with the Soviet Union because the mere fact of it implied some degree of common interest with the adversary. In their view, so long as communism retained its grip, any hope for restraint in Soviet conduct was chimerical. The conservatives would have been most comfortable with some variation of the original Acheson-Dulles containment posture of waiting behind “positions of strength” for the eventual collapse of communism within the Soviet Union and preferably in China as well.

The conservatives’ split from Nixon was a pity because we did not differ with their analysis of the nature of the Soviet system. Where we disagreed was in assessing its implications for American foreign policy. Nixon and I believed that refusing to negotiate with the Kremlin would spread the virulence of the anti-Vietnam protest movement into every aspect of American political life and deeply, perhaps fatally, divide our alliances. Far better, we thought, to seize the initiative and control the diplomatic process. In the meantime, we would keep open the possibility that what on the Soviet side had begun as tactics might evolve into a more reliable pattern of coexistence.

What drove conservative disquiet into outright opposition was the emergence of the so-called neoconservatives. That they claimed even part of the conservative label for themselves was something of an anomaly, since, nearly without exception, their leading representatives had started out on the liberal side, most of them on its radical wing. They had disdained Nixon, passionately opposed the Vietnam War, objected to our military budgets as too Cold War-oriented, and pressed for a more conciliatory approach toward the Soviet Union.

Starting in the summer of 1972 and extending over the period of a year, this group grew disillusioned with the turn American liberalism was taking. They found distasteful the radicalism and lifestyles of the Democratic convention that had nominated George McGovern for president in 1972. And ever since the Soviet invasion of Czechoslovakia, they had become increasingly disenchanted with the prospect of accommodation with the Soviet Union. The 1973 Middle East war completed their conversion to geopolitical realities. They interpreted that war as a Soviet-Arab conspiracy against Israel and the industrial democracies and concluded that the challenge was best resisted in the name of opposition to detente.

Many of the neoconservatives were (or have become) personal friends. And however painful their critiques might occasionally have proved when I was in office, they made significant contributions to American thinking on foreign policy. They brought a much-needed intellectual rigor and energy to the debate, which helped to overcome the dominance of liberal conventional wisdom. Once they reached office in the Reagan administration, they conducted a strong and successful national strategy which I supported.

But there was also a reverse side to the single-mindedness with which they pursued their newfound convictions. When the neoconservatives first appeared on the scene, their defining experience was their own ideological conversion to the pursuit of the Cold War. Tactics bored them; they discerned no worthy goals for American foreign policy short of total victory. Their historical memory did not include the battles they had refused to join or the domestic traumas to which they had so often contributed from the radical left. When the neoconservatives moved to the radical right, they packed in their bags their visceral dislike of Nixon, even though technically they were now on the same side. And they distorted the subsequent debate with a touch of amnesia about their own role in the seminal battles of which Vietnam was a symbol, if not a cause.

Vietnam accelerated the phenomenon that the United States would have experienced in any event, albeit more gradually: that power in the world was becoming more diffused and isolation for America increasingly impossible. As the 21st century approached, the United States would have to exercise its influence as the single most important and coherent part of an international system, but no longer as the solitary leader it had been at the beginning of the Cold War. The great initiatives of the early Cold War had been presented as “solutions” to the challenge they were addressing, often with a terminal date. Henceforth what was needed was a permanent American participation depending more on the ability to accumulate nuances than on engineering final outcomes in a brief period.

The realization was dawning that idealism could lead to overextension as easily as miscalculation. But traditional American Wilsonianism rebelled against the verity that great goals in foreign policy must generally be approached in imperfect stages. The radical opponents of the Vietnam War had ascribed the failures in Indochina to moral defects and had preached the cure of abdication to enable the United States to concentrate on self-improvement. The neoconservatives reversed the lesson, seeing in moral regeneration the key to reengagement. Nixon and I agreed with the neoconservative premise, but we also believed that the Wilsonianism of the early 1960s had lured us into adventures beyond our capacities and deprived us of criteria to define the essential elements of our national purpose. Those of us who had been mauled by the Vietnam protests were deeply concerned with avoiding a repetition of this paralysis. We therefore searched for a more sober approach to American foreign policy that would — as we repeatedly stated — avoid the oscillations between abdication and overextension that had marked the previous period.


The neoconservatives insisted that such an approach did not do justice to the moral dynamism of a society that had turned its back on the callous calculations of the Old World. In the process, they put forward not so much a new dispensation — as they claimed — but a return to a militant, muscular Wilsonianism. The fundamental aim of foreign policy as they saw it was the eradication of the evil represented by the Soviet Union without confusing the issue with geopolitics.

Whereas Nixon (and I) saw the greatest danger in creeping Soviet expansionism abetted by Soviet superiority in conventional forces, interior lines of communication, and the umbrella of a vast and growing strategic nuclear force, the neoconservatives’ stated nightmare was some apocalyptic showdown over world domination. The Nixon team viewed the conflict with Moscow as a long-term geopolitical contest in which, together with our allies, we would wear down the Soviet system. The neoconservatives argued that it was possible to overcome communism with a burst of ideological elan.

This difference in emphasis was overshadowed and confused by a bitter debate that broke out in 1972 over the first agreement to limit strategic arms, which froze the offensive deployments of the two sides for a period of five years. Though these force levels had been chosen by the Pentagon without any reference to arms control, our critics insisted that they left America vulnerable and invented complex scenarios whereby a Soviet attack might reduce our warheads to a “mere” 4,000 while the Soviets would retain three times that number.

It was a symptom of the mood of the period that presidents like Nixon and Ford, who had been defense hawks all their lives, could be accused of sanctioning strategic inequality. We took the strategic arms race seriously but we did not believe that the aged leaders of a moribund society were prepared to stake the survival of their society and political system on a number of wild gambles: that they were technically able to launch hundreds of missiles simultaneously even though they had never test-fired more than three at a time and these only from test sites, never from operational silos; that American missiles would not be launched on warning even though there might be a 30- to 45-minute interval in which to determine that an all-out attack was underway; that Soviet operational missiles had the same accuracy as test missiles; that an American president would refrain from using the thousands of warheads which, even under the most pessimistic scenario, would survive a surprise attack. Finally, none of these hypothetical disaster scenarios would be available even to the most demented Soviet leader until about a decade after salt i expired, and then only if we took no countermeasures.

To protect against these contingencies, the Nixon and Ford administrations vigorously modernized our strategic forces. In fact the backbone of the strategic arsenal at this writing is composed of weapons developed and put before Congress in the Nixon and Ford administrations: the Minuteman III, the MX, the rebuilt B-52, the B-1 and B-2 airplanes, and the Trident submarine.

All subsequent administrations, including Reagan’s, adhered to the salt i limits even after the agreement had lapsed. In fact, the total of our strategic forces at the end of the Reagan period ten years later was slightly lower than when salt i was signed.

The real issue in our national debate was not the numbers game of arms control discussions. It had to do with the perception of the challenge. Nixon and Ford judged the challenge to be in the nature of a marathon race, and they would not dissipate our strength in a series of sprints designed for the gallery. And they were reinforced in this attitude because Congress was annually legislating cuts in the defense budget over our opposition. Nixon and Ford thought it essential to prove to the American people that crisis and confrontation were a last resort, not an everyday means of conducting foreign policy. Both were convinced that we stood to win the marathon for which we were girding. With its creaky economy, the Soviet Union would, in the end, not be able to compete with the coalition we were assembling of all the industrial democracies cooperating with China, the world’s most populous country. And that is essentially what happened.

Nixon and Ford were right from the perspective of their time, as was Reagan from the perspective of the 1980s. Unfortunately, the bitter feud between two sides that should have been allies produced both a standoff and diplomatic near-paralysis.

The neoconservatives saw far less value in defeating Soviet geopolitical encroachments on distant battlefields, such as Angola or Indochina, than in facing down the Soviet ideological or nuclear threat in some kind of definitive confrontation. This is why most neoconservatives failed to support the Ford administration when liberals in Congress cut off aid to the desperate peoples of South Vietnam and Cambodia and to the African forces resisting the SovietffiCuban intervention in Angola.

The neoconservatives’ need to break with their past made them oblivious to the context in which their prescriptions had to be carried out and made it impossible to incorporate the real lessons of Vietnam into the national consciousness. Even though we granted the neoconservative argument on behalf of the need for moral revival, the United States — just emerging from Vietnam, in the midst of Watergate, and later led by a nonelected president — was not in a position to conduct a crusade; in fact, the attempt to do so would have torn the country apart even further. By depicting the diplomatic strategy of the Nixon and Ford administrations as a form of appeasement and our resistance to communist expansion in various theaters as a diversion from the main struggle, the neoconservatives undercut the real foreign policy debate, which was not with them but with the liberals.

Until well into Ford’s term in office, congressional and media pressures came predominantly from the liberal side of the political spectrum. Senate Majority Leader Mike Mansfield periodically led drives to pull American troops out of Europe; Senate Foreign Relations Committee Chairman J. William Fulbright challenged the alleged militarization of American foreign policy; Senators Frank Church and Walter Mondale attacked the intelligence community. Some liberal senators, such as Jacob Javits, John Sherman Cooper, and Hubert Humphrey, endorsed our arms control policies but shrank from the defense programs necessary to give us leverage in the negotiations.

In the early 1970s, the option of what later became the highly effective Reagan policy did not exist. The obstacle to such a policy was not the Nixon or the Ford administration but the liberal Congress and media. By training their fire first on Nixon and then on Ford, the neoconservatives provided an alibi to those whose pressures had complicated the extrication from Indochina, whose legislation then caused its collapse, and who mandated an end to the Soviet/Cuban onslaught in Angola. The focal point of the foreign policy debate for the neoconservatives had been the moment at which they appeared on the scene, and they have so concentrated on largely tactical disagreements with fellow conservatives that they have made it difficult to come to grips with the real lessons of the Vietnam tragedy.

Even after the neoconservatives had achieved dominance with the Reagan ascendancy, they continued their assault by insisting on a version of history that lures the United States away from the need to face complexity. According to this interpretation, a group of accommodation-prone, European-influenced leaders was overcome by the knights-errant who suddenly appeared on the scene and prevailed in short order by proclaiming the distinction between good and evil and the revolutionary role of democratic principles.

Reality was more complex then and has become even more so at this writing. Ronald Reagan and his associates deserve vast credit for the denouement of the Cold War. But the United States will not harvest the intellectual lessons of their success if it ascribes its victory in the Cold War to rhetorical posturing. Reagan’s policy was, in fact, a canny elaboration of the geopolitical strategies of the Nixon and Ford administrations combined with the rhetoric of Wilsonianism — a quintessentially American combination of pragmatism and idealism. In an important sense, the victories of the 1980s derived from a Reaganite variation — not a rejection — of the strategies of the 1970s.

However different their tactics, Nixon, Ford, and Reagan conducted policies that sought simultaneously to contain the Soviet Union, shrink its influence, and work with it as this process unfolded. But whereas Nixon had sought to legitimize these policies by their practical success, Reagan proved to have a better instinct for America’s emotions. He justified his course by an appeal to American idealism. Nixon attempted to preach the virtues of the national interest by evoking what he called a “structure of peace;” Reagan understood that the American people are moved more by appeals to purpose rather than structure, and his policy declarations resonated with classic democratic virtue. As a result, he won broader support for high defense budgets and geopolitical reengagement than Nixon was able to achieve — or could have achieved in his time with the same appeal. (Reagan, of course, led a nation that had largely recovered from the Vietnam trauma and had grown disgusted with the humiliations of the Iran hostage crisis.)

Absent Watergate, a successful Nixon presidency might well have been able to use the high-wire acts of his first term to amalgamate the ideological convictions of the neoconservatives with the geopolitical insights of his own approach. As it was, this necessary reconciliation was prevented by our domestic crisis.

The fact is that both Reagan’s inspirational approach and Nixon’s geopolitical perspicacity are needed to conduct a long-range foreign policy in the 21st century. Nixon, under the pressure of circumstances and perhaps of his personality, overemphasized the tactical element. But Reagan’s disciples today, neglecting the facts that Reagan inherited a psychologically recovered American people ready for a stronger course as well as a Soviet Union weakened by overextension and by Nixon’s foreign policy legacy, seek to telescope a historical process into one climactic presidency. They thereby postpone both the synthesis without which we will never fully grasp our challenge and the consensus, now more necessary than ever, that would be theirs if they could only leaven their righteousness with an understanding that history did not begin on the date of their conversion.


Ακολουθεί πρόχειρη μετάφραση.


Henry Kissinger, Foreign Affairs, 1.5.1999


Το καλοκαίρι του 1974, όταν ανέλαβε την προεδρία των ΗΠΑ ο Φορντ, η εξωτερική πολιτική του Νίξον βρισκόταν κάτω από οξεία κριτική. Οι μεν φιλελεύθεροι τον κατηγορούσαν για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι δε συντηρητικοί για υπερβολική υποχωρητικότητα έναντι της ΕΣΣΔ. Εν μέρει, οι εν λόγω κατηγορίες οφείλονταν στον αμφιλεγόμενο χαρακτήρα του Νίξον, η κύρια όμως αιτία ήταν οι δύο βασικοί πυλώνες της (υψηλής) πολιτικής του. Ο πρώτος πυλώνας αφορούσε την επιδίωξη να αποδεσμεύσει τις ΗΠΑ από τον πόλεμο του Βιετνάμ, με έντιμους όρους και όχι, όπως ήθελαν και πίεζαν πολλοί (αριστεροί, δημοκρατικοί, νεολαία, διανοούμενοι κ.α.), χωρίς κανένα όρο, πράγμα που θα ισοδυναμούσε με πλήρη ήττα. Ο δεύτερος πυλώνας αφορούσε τη σταδιακή μετατροπή του παγκόσμιου ρόλου των ΗΠΑ από «ηγεμονία» σε «ηγεσία». Ήδη, η σχετική ισχύς των ΗΠΑ είχε αρχίσει να φθίνει – δεν ήταν πια η μόνη πυρηνική Δύναμη, η Ευρώπη ανάρρωνε από τον ΙΙ ΠΠ, η Ασία έμπαινε σταδιακά στη διεθνή αρένα και η Αφρική συνταρασσόταν από κινήματα ανεξαρτησίας. Η «επιβολή» απαιτεί ισχύ ενώ η «ηγεσία» συναίνεση. Όμως οι προσπάθειες να ζυγοσταθμιστούν τα κέρδη και οι ζημιές, που είναι εγγενές στοιχείο κάθε προσπάθειας για να χτιστεί συναίνεση, ήταν αντίθετη με τη φιλοσοφία του Ουιλσονισμού, που επικρατούσε εκείνη την περίοδο, σύμφωνα με την οποία η παγκόσμια ηθική τάξη θα επιτυγχανόταν με την απ’ ευθείας εφαρμογή των πολιτικών αξιών των ΗΠΑ, ανεξαρτήτως των δεδομένων της πραγματικότητας.

Σήμερα (1999) πολλά από τα θέματα των συζητήσεων εκείνης της εποχής ξανάρθαν στο προσκήνιο, όπου συζητείται ο ρόλος των ΗΠΑ στο μεταψυχροπολεμικό κόσμο.


Η εξωτερική πολιτική ενός κράτους αποτελεί αμάλγαμα των πεποιθήσεων των ηγετών του και των πιέσεων που δέχονται από το «περιβάλλον». Έτσι, για να γίνει αντιληπτό πώς ο Νίξον προσέγγιζε τις σχέσεις Ανατολής-Δύσης, και την πολιτική κατάσταση που στοίχειωσε τον Φορντ, πρέπει να περιγράψουμε την κατάσταση που κληρονόμησε ο Νίξον.

Ο Νίξον έγινε πρόεδρος στο μέσο της μεγαλύτερης πολιτικής κρίσης που αντιμετώπισαν οι ΗΠΑ στην ιστορία τους. Πάνω από 540,000 αμερικανοί στρατιώτες πολεμούσαν στο Βιετνάμ, ενώ στο εσωτερικό μαινόταν ένας τεράστιος κοινωνικός «εμφύλιος» πόλεμος για το ίδιο θέμα. Ο πόλεμος του Βιετνάμ δεν είχε έναν καθαρό στρατιωτικό αντικειμενικό σκοπό. Ο στρατηγικός στόχος ήταν η «μη ήττα», ώστε να δοθεί στο Ν. Βιετνάμ ο χρόνος να δημιουργήσει εκείνους τους δημοκρατικούς θεσμούς που θα επέτρεπαν τελικά την υιοθέτηση από τους πολίτες του εκείνων των δημοκρατικών ιδεωδών που θα οδηγούσαν στη νίκη. Αυτός ο στόχος για μια διαιρεμένη χώρα, ανεξάρτητη μόλις για 10 χρόνια, με μια κοινωνία που διοικείτο με αποικιακό τρόπο για έναν αι., απαιτούσε μια περίοδο αμυντικού πολέμου, η οποία ήταν πέραν των ψυχολογικών αντοχών του αμερικανικού κοινού.

Η κυβέρνηση Νίξον ήταν προετοιμασμένος να αναλάβει την ευθύνη της αποδέσμευσης των ΗΠΑ από το Βιετνάμ χωρίς να κατηγορήσει τους προκατόχους της. Όμως δεν θα εγκαταλείπαμε μια χώρα, για την οποία σκοτώθηκαν μέχρι τότε σχεδόν 40,000 αμερικανοί και θα αφήναμε στο έλεος του κομμουνισμού δεκάδες εκ. λαού που μας πίστεψαν. Η στρατηγική που υιοθέτησε ο Νίξον ήταν αυτή που περιέγραψα συνοπτικά σ’ ένα άρθρο μου στο Foreign Affairs, όταν ήμουν ακόμα καθηγητής στο Harvard. Είχα προτείνει το διαχωρισμό της στρατιωτικής από την πολιτική πτυχή του θέματος. Τα στρατιωτικά θέματα θα διαπραγματεύονταν μεταξύ των ΗΠΑ και των δύο μερών του Βιετνάμ, με στόχο την κατάπαυση του πυρός, την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων, την ανταλλαγή αιχμαλώτων και τον περιορισμό των εξοπλισμών. Στη συνέχεια τα δύο μέρη του Βιετνάμ θα διαπραγματεύονταν μια πολιτική διαδικασία κατά την οποία οι λαοί της Ινδοκίνας θα είχαν τη δυνατότητα να αποφασίσουν για το μέλλον των χωρών τους.

Το κίνημα της ειρήνης επέμενε ότι υπήρχε μόνο μία λύση και αυτή ήταν η άμεση ειρήνη κάτω από οποιουσδήποτε όρους. Ότι η μελλοντική τύχη των πληθυσμών ήταν άσχετη με τον στόχο της ειρήνης ή ακόμα και ότι οι λαοί της Ινδοκίνας θα ήταν καλύτερα αν τους αφήναμε μόνους τους να λύσουν τα δικά τους προβλήματα. Οι οπαδοί αυτής της άποψης προσπαθούσαν να την επιβάλουν στην κυβέρνηση με μαζικές διαδηλώσεις. Οι διαδηλωτές θεωρούσαν αποτρόπαιους τους όρους «τιμή» και «αξιοπιστία». Τους θεωρούσαν κενά σλόγκαν μιας διαλυόμενης κοινωνίας που δεν μάθαινε από τα λάθη της. Κατά την άποψη τους η αμερικανική αναίδεια και ματαιοδοξία προκάλεσε την τραγωδία στην Ινδοκίνα. Το κίνημα της ειρήνης απέρριπτε το ρόλο των ΗΠΑ στη διαφύλαξη του παγκόσμιου ισοζυγίου δυνάμεων, θεωρώντας το σαν σύμπτωμα της εμμονής των ΗΠΑ για αύξηση της ισχύος τους. Αρνούνταν το ηθικό δικαίωμα του Νίξον να επικαλείται τον όρο «τιμή». Δεν εναντιώνονταν μόνο σε συγκεκριμένες πολιτικές αλλά γενικά στο δικαίωμα των ΗΠΑ να εφαρμόζουν οποιαδήποτε εξωτερική πολιτική.

Βέβαια, οι επώνυμοι δεν έφτασαν μέχρι αυτό το σημείο. Παράλυτοι από τη ματαιότητα αυτών που έχτισαν, ήθελαν απλά να βγάλουν τον πόλεμο του Βιετνάμ από τη συνείδησή τους και να βυθίσουν τα λάθη τους στη συλλογική αμνησία. Το πρακτικό αποτέλεσμα της ψυχολογικής τους εγκατάλειψης ήταν να μην υποστηρίζουν οποιαδήποτε πρόταση των ΗΠΑ που απέρριπτε το Χανόι, αποστερώντας έτσι τους αμερικανούς διαπραγματευτές από την αναγκαία υποστήριξη και προωθώντας την παραίτηση (απόσυρση από το Βιετνάμ).

Οι πιέσεις από το εξωτερικό ήταν παράλληλες και ανάλογες με τις εσωτερικές. Οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικές με τον πόλεμο στην Ινδοκίνα. Διερωτούνταν κατά πόσο η λεγόμενη αμερικανική επιθετικότητα θα ήταν τελικά απειλή αντί υπεράσπιση της δικής τους ασφάλειας. Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίζονταν ως απόστολοι της ειρήνης έχοντας αποστολή να κατευνάσουν την Αμερικανική αδιαλλαξία στον τρόπο διεξαγωγής του Ψυχρού Πολέμου. Και αυτά όλα γίνονταν ενώ δεν είχε περάσει ούτε ένας χρόνος από την εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης (ΣΕ) στην Τσεχοσλοβακία, ο Μπρέζνιεφ εφάρμοζε το δόγμα επιβολής ιδεολογικής ορθοδοξίας σ’ όλο τον κομμουνιστικό κόσμο και η ΣΕ αύξανε γρήγορα την πυρηνική της δύναμη, ενισχύοντας τη μιλιταριστική και επιθετική της ισχύ και εικόνα.

Αυτό ήταν το περίγραμμα των αδιεξόδων, της έντασης και της απογοήτευσης που κληρονόμησε ο Νίξον. Όταν έγινε πρόεδρος οι Αμερικανοί πολίτες υφίσταντο ήδη τις συνέπειες 20 χρόνων Ψυχρού Πολέμου και τις απογοητεύσεις του πολέμου του Βιετνάμ. Είχαν ζήσει δύο κρίσεις του Βερολίνου (αποκλεισμό και τείχος), τον πόλεμο της Κορέας, τη Σοβιετική εισβολή στην Ουγγαρία και στην Τσεχοσλοβακία, την κρίση της Κούβας και είχαν 35,000 απώλειες στην Ινδοκίνα. Εάν εξαπολύαμε τότε και τη μεγάλη αντισοβιετική εκστρατεία, για την οποία κάποιοι αργότερα (αν και όχι εκείνη την περίοδο) μας κατηγόρησαν ότι δεν αναλάβαμε, το αποτέλεσμα θα ήταν να οξυνθεί η εσωτερική κρίση σε ανεξέλεγκτο βαθμό και θέτοντας σε κίνδυνο τις συμμαχίες μας.

Σ’ όλη του τη σταδιοδρομία, οι κατήγοροι του Νίξον τον θεωρούσαν αδιόρθωτο Ψυχρό Πολεμιστή. Όταν όμως έγινε πρόεδρος τόσο οι φιλελεύθεροι (δημοκρατικοί) που επικρατούσαν στο Κογκρέσο όσο και τα ΜΜΕ τον παρότρυναν να τελειώσει τον ΨΠ σαν να ήταν ένας από αυτούς. Πάρα πολλοί, οι οποίοι είχαν και υποστηρικτές και στη δημόσια υπηρεσία, τον πίεζαν να αρχίσει διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα σε θέματα εμπορίου, πολιτιστικά, επιστημονικές ανταλλαγές και ελέγχου εξοπλισμών. Οι συντηρητικοί έμεναν σιωπηλοί. Όντας υπό καθεστώς σοκ, λόγω του Βιετνάμ και των εσωτερικών ταραχών δεν προσέφεραν το αναμενόμενο αντίβαρο στις επιθέσεις των φιλελευθέρων. Έτσι στο κοινό επικράτησε το μότο «ειρήνη»: πώς να την πετύχουμε στο Βιετνάμ, πώς να τη διαφυλάξουμε στο παγκόσμιο πεδίο γενικά μέσω άμεσων διαπραγματεύσεων Ανατολής-Δύσης και πώς να την προστατεύσουμε στο εσωτερικό από την σκληρή (όπως λεγόταν) γραμμή που ακολουθούσε η κυβέρνηση Νίξον. Εκείνη την περίοδο, οι νεοσυντηρητικοί, οι οποίοι αργότερα μας κατηγορούσαν για ήπια τακτική έναντι του κομμουνισμού, βρίσκονταν ακόμα στην πλευρά που ζητούσε συνδιαλλαγή.

Ο Ουιλσονισμός ενέπλεξε τις ΗΠΑ στην Ινδοκίνα μέσω διεθνιστικών αποφθεγμάτων που αποδείχτηκαν αποτελεσματικά στην Ευρώπη και επιδιώχθηκε να εφαρμοστούν τώρα και στην Ασία. Ο Ουιλσονισμός απορρίπτει την ειρήνη που πηγάζει από το ισοζύγιο ισχύος, πιστεύοντας στην ειρήνη που προκύπτει από τη συναίνεση σε ηθικές αρχές. Βλέπει την εξωτερική πολιτική σαν πάλη μεταξύ καλού και κακού, στην οποία αποστολή των ΗΠΑ είναι να κατανικήσουν πλήρως τους κακούς εχθρούς που προκαλούν την ειρηνική τάξη. Αφού επικρατήσουν, στη συνέχεια οι ΗΠΑ θα αφιερωθούν στην καλλιέργεια της διεθνούς αρμονίας ή των δικών τους εσωτερικών αξιών μέχρι την επόμενη κρίση, την οποία αντιλαμβάνεται (o Ουιλσονισμός) όχι ως διατάραξη της ισορροπίας αλλά σαν παράκαμψη της ηθικής τάξης. Μια τέτοια εξωτερική πολιτική τείνει να είναι αποσπασματική εντός μιας σειρά (διεθνών) πολιτικών επεισοδίων και δεν γίνεται αντιληπτή ως μια συνεχής προσπάθεια η οποία απαιτεί συνεχή προσοχή και ρυθμίσεις. Επιδιώκει την αναζήτηση του απόλυτου παρά τη διαμόρφωση της πραγματικότητας μέσω των διαφορετικών απόψεων και πιέσεων.

Η κυβέρνηση Νίξον αγωνίστηκε για μια διαφορετική προσέγγιση. Αν και ο Νίξον εκτιμούσε τον Ουίλσον, καμιά από τις προσωπικές του εμπειρίες δεν τον οδήγησε να πιστέψει ότι οι μεγάλες ιδέες θα μπορούσαν να υλοποιηθούν μέσω μιας μεγάλης προσπάθειας. Ο Νίξον κι εγώ στρατεύσαμε τον αντικομουνισμό μας στην υπηρεσία μιας σύνθετης (πολυδιάστατης) στρατηγικής που είχε στόχο την επίτευξη του αντικειμενικού σκοπού κατά στάδια, καθένα εκ των οποίων εξ ορισμού υπολειπόταν του τελικού ιδεώδους και για τούτο εύκολα μπορούσε να στοχοποιηθεί η ηθική του. Βλέπαμε την εξωτερική πολιτική ως μια συνεχή διαδικασία χωρίς τέλος, τελείως διαφορετικά από την επικρατούσα άποψη που την έβλεπε σαν μια σειρά από ανεξάρτητες κρίσεις, κάθε μια από τις οποίες ολοκλήρωνε μια ξεχωριστή φάση.

Η στρατηγική του Νίξον αποτελείτο από τα εξής 6 στοιχεία: (1) να αποδεσμεύσει τις ΗΠΑ από το Βιετνάμ κάτω από έντιμους όρους, (2) να περιορίσει τις διαφωνίες του κινήματος διαμαρτυρίας για την Ινδοκίνα, (3) να επιτύχει ειρήνη στο ανώτατο επίπεδο μέσω μιας στρατηγικής που θα έδειχνε στους Αμερικανούς πολίτες ότι, ακόμα και με συνθήκες ΨΠ, η κυβέρνηση θα έκανε το παν για να ελέγξει τους εμπεριεχομένους κινδύνους και σταδιακά να τους εξουδετερώσει, (4) να διευρύνει τη διπλωματική σκακιέρα περιλαμβάνοντας την Κίνα στο διεθνές σύστημα, (5) να ισχυροποιήσει τους συμμάχους μας και (6) από αυτή τη βάση να προχωρήσει με επιθετική διπλωματία, ειδικά στη Μέση Ανατολή.

Η πολεμική ύφεση αποτελούσε μόνο μία πλευρά της γενικότερης στρατηγικής μας.  Ένας ατυχής όρος που υποδήλωνε Ευρωπαϊκά προηγούμενα, η ύφεση είχε σχεδιαστεί για να ελέγχει μια ανταγωνιστική σχέση και όχι για να πλάθει μια κατάσταση νιρβάνας από την οποία θα εξέλειπαν αυτόματα όλες οι εντάσεις, όπως υπονοούσαν αργότερα κάποιες γελοιογραφίες. Τόσο ο Νίξον όσο κι εγώ θεωρούσαμε την ΣΕ ιδεολογικά εχθρική και στρατιωτικά απειλητική. Αποτελούσε ταυτόχρονα μιαν αυτοκρατορία και έναν σκοπό. Ήταν η μόνη Δύναμη που είχε τη δυνατότητα να εμπλακεί σε όλα τα μέρη του κόσμου, ήταν η πηγή των περισσοτέρων μεταπολεμικών διεθνών κρίσεων και ήταν η μόνη χώρα που είχε την ικανότητα να επιτεθεί στις ΗΠΑ. Επιδιώξαμε μια στρατηγική η οποία θα ισοζύγιζε τα οφέλη από τον περιορισμό της έντασης με τις ποινές που θα υφιστάμεθα αν παραλείπαμε να αποτρέψουμε τους Σοβιετικούς ηγέτες από το να οξύνουν τις προκλήσεις τους κατά την περίοδο των  ταραχών στο εσωτερικό της χώρας μας. Και αν αυτή η ρύθμιση αποτύγχανε και μόνο η προσπάθεια που θα είχαμε καταβάλει θα έδειχνε στον Αμερικανικό λαό ότι η επελθούσα κρίση οφειλόταν στην ΣΕ, διεκδικώντας έτσι υποστήριξη για να αντιδράσουμε δυναμικά. Με λίγα λόγια, διαχειριστήκαμε την εμπλοκή των ΗΠΑ στο Βιετνάμ σαν μιαν προσωρινή αδυναμία την οποία, μόλις θα υπερβαίναμε θα μας επέτρεπε να επικρατήσουμε επί του Σοβιετικού συστήματος όταν η γεωπολιτική απομόνωση και η στασιμότητα της οικονομίας θα είχε εξουθενώσει τον ιδεολογικό ζήλο του Κρεμλίνου.

Κρίναμε ότι η ΣΕ, που φαινόταν τόσο μονολιθική και τόσο πρόθυμη να επιδείξει τη στρατιωτική της ισχύ, αντιμετώπιζε τεράστια συστημικά προβλήματα. Οξύνοες παρατηρητές όπως ο Andrei Amalric (του οποίου ένα άρθρο έδωσα στον Νίξον να διαβάσει) ήδη εφιστούσαν την προσοχή στο γεγονός ότι η Σοβιετική αυτοκρατορία αντιμετώπιζε βαθειά και εγγενή προβλήματα. Στα περισσότερα από τα 50 χρόνια ιστορίας της, η Σοβιετική ηγεσία ποτέ δεν μπόρεσε να πετύχει μια νόμιμη διαδοχή. Οι ηγέτες της ή είχαν πεθάνει στο γραφείο τους (όπως ο Λένιν και ο Στάλιν) ή είχαν ανατραπεί με πραξικοπηματικές διαδικασίες (όπως ο Κρούτσεφ). Σε κάθε περίπτωση τη διαδοχή ακολούθησε εκκαθάριση. Και η ανάπτυξη του Σοβιετικού στρατιωτικού δυναμικού αφαίμαζε την οικονομία και την οδηγούσε σε στασιμότητα. Αυτός ήταν ο λόγος που στην Alistair Buchan Lecture τον Ιούνιο του 1976, είπα «Δεν έχουμε τίποτε να φοβούμαστε από τον ανταγωνισμό: … εάν υπάρχει οικονομικός ανταγωνισμός, τον έχουμε ήδη κερδίσει εδώ και πολλή καιρό … . Εάν η απόδοση είναι το κριτήριο, ο ανταγωνισμός μεταξύ ελευθερίας και κομμουνισμού, για τον οποίο τόσος λόγος έχει γίνει τρεις δεκαετίες πριν, έχει κερδηθεί από τις βιομηχανικές δημοκρατίες».

Κατά την εξέλιξη της κατάστασης, η διεθνής θέση της ΣΕ έγινε πιο σύνθετη. Η ένταση μεταξύ Μόσχας και Πεκίνου οξύνθηκε. Μέσα σε λίγες βδομάδες από την ανάληψη της προεδρίας από τον Νίξον, πληροφορηθήκαμε για στρατιωτικές συγκρούσεις κατά μήκος του ποταμού Ussuri, ο οποίος ορίζει τα σύνορα μεταξύ Κίνας και ΕΣΣΔ, στις παράκτιες επαρχίες της Σιβηρίας. Οι αναταραχές στην Ουγγαρία και την Τσεχοσλοβακία, καθώς και η παραλίγο επανάσταση στην Πολωνία το 1970 έδωσαν δραματικό τόνο στις προσπάθειες των Σοβιετικών να διατηρήσουν τον έλεγχο των δορυφόρων τους.

Στη Μέση Ανατολή, η ΕΣΣΔ εξόπλιζε τους Άραβες συμμάχους της για ένα πόλεμο, τον οποίο μπορούσαμε κάλλιστα να τους εμποδίσουμε να κερδίσουν. Έτσι, η στρατηγική μας στη Μέση Ανατολή είχε στόχο να ματαιώσει μια ενδεχόμενη στρατιωτική επιλογή των Αράβων, έτσι ώστε να υποχρεώσει την ΕΣΣΔ και τους φανατικούς Άραβες συμμάχους της να διακόψουν τη σχέση τους. Αντί να εφαρμόζει την ύφεση από θέση αδυναμίας η κυβέρνηση Νίξον είχε πεισθεί ότι λίγα είχε να χάσει και πολλά να κερδίσει από μια ευέλικτη διπλωματία κατά την οποία το άκαμπτο Σοβιετικό σύστημα μοιραία θα βρισκόταν σε όλο και πιο μειονεκτική θέση. Εν όψει της τρωτής της οικονομίας και της γεωπολιτικής της απομόνωσης, πρόθεσή μας ήταν να μανουβράρουμε το Σοβιετικό κολοσσό με τέτοιο τρόπο ώστε να αυτομετασχηματισθεί από «σκοπό» σε ένα κράτος που θα ήταν ικανό να επηρεασθεί από παραδοσιακούς υπολογισμούς ανταμοιβής και τιμωρίας, έτσι ώστε αρχικά να εξομαλύνουμε τον ΨΠ και τελικά να τον υπερβούμε.

Για να είναι αποτελεσματική, μια στρατηγική εκτίμηση πρέπει να μεταφραστεί σε λειτουργική πολιτική. Η τότε επικρατούσα ομάδα των φιλελευθέρων θεωρούσε τις διαπραγματεύσεις σαν αυτοσκοπό, ανεξαρτήτως περιεχομένου. Έλεγαν ότι ακόμα και μόνο ο διάλογος θα «εξομάλυνε την ατμόσφαιρα». Κάθε συμφωνία θα έστρωνε το μονοπάτι για περαιτέρω πρόοδο μέχρι που ένα πνεύμα συνδιαλλαγής θα αντικαθιστούσε τις υποψίες του ΨΠ και θα έκανε κάποια κρίσιμα ζητήματα του ΨΠ λιγότερο βασικά.

Η κυβέρνηση Νίξον απέρριπτε αυτή την προσέγγιση. Είχαμε προετοιμαστεί για μια παρατεταμένη περίοδο έντονων διαπραγματεύσεων, αλλά δεν ήμασταν πρόθυμοι να αφήσουμε τους αντιπάλους να ορίσουν την ατζέντα ή τους όρους. Η πρόοδος σε θέματα κρίσιμα για τη Μόσχα έπρεπε να συμβαδίζει με πρόοδο σε θέματα κρίσιμα για την Ουάσιγκτον. Γι’ αυτό επιμέναμε όπως οι διαπραγματεύσεις σε μεμονωμένα ζητήματα εμπορίου ή ελέγχου εξοπλισμών έπρεπε να γίνονται μέσα σε μια ατμόσφαιρα Σοβιετικού πολιτικού και στρατιωτικού αυτοπεριορισμού, ιδιαίτερα όσον αφορά τα μακροχρόνια προβλήματα και σημεία έντασης, του Βερολίνου, της Μέσης Ανατολής και της Ινδοκίνας. Σε αντίθεση με τους φιλελευθέρους η κυβέρνηση Νίξον δεν βάσιζε τη διπλωματία Ανατολής-Δύσης στο ενδεχόμενο αλλαγής των κινήτρων της ΕΣΣΔ. Και σε αντίθεση με τους συντηρητικούς, οι οποίοι φοβόντουσαν ότι οι συμφωνίες θα μπορούσαν να εξασθενίσουν την Αμερικανική επαγρύπνηση, αντιτείναμε ότι η ΣΕ ήταν περισσότερο τρωτή από ότι ο ελεύθερος κόσμος σε μια παρατεταμένη περίοδο ειρήνης και ότι είχε περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσει ριζικές αλλαγές ως αποτέλεσμα αυτής.

Μέχρι το τέλος της 1ης προεδρίας του Νίξον, δικαιώθηκε η στρατηγική μας να προχωρήσουμε μπροστά σε ένα ευρύ μέτωπο. Η ΣΕ είχε περιοριστεί στο γεωπολιτικό θέατρο από το «ραβδί» του ανοίγματός μας προς την Κίνα και το «καρότο» των προοπτικών που της διανοίγονταν από την αύξηση του εμπορίου. Το 1971 βοηθήσαμε στο να οδηγηθεί ηOstpolitic του καγκελάριου της Δ. Γερμανίας Willy Brandt σε μια κατεύθυνση συμβατή με την συμμαχική συνοχή, μέσω της σύνδεσης της αναγνώρισης του κομμουνιστικού καθεστώτος της Α. Γερμανίας από τη Δ. Γερμανία με εγγυήσεις για ελεύθερη πρόσβαση (από τη Δύση) προς το Βερολίνο, πράγμα που τερμάτιζε τα εμπόδια στην πρόσβαση που έθετε η ΕΣΣΔ, για όλο τον υπόλοιπο ΨΠ. Το 1972 μπορέσαμε να εντείνουμε την στρατιωτική πίεση στο Χανόι χωρίς να υπάρξει Σοβιετική αντίδραση. Οι Σοβιετικοί προχώρησαν με την προγραμματισμένη σύνοδο των υπερδυνάμεων, παρόλο που εμείς είχαμε ναρκοθετήσει Βιετναμικά λιμάνια και επαναλάβαμε τους βομβαρδισμούς στο Β. Βιετνάμ, επειδή αξιολόγησαν τα οφέλη μιας επίσκεψης του Νίξον ως ανώτερα από τους ιδεολογικούς δεσμούς τους με το Χανόι. Τον ίδιο χρόνο, το 1972, οι Σοβιετικοί εκδιώχθηκαν από την Αίγυπτο – όπως είχαμε προβλέψει το 1970. Μέχρι το τέλος του 1973 η διπλωματία των ΗΠΑ είχε επικρατήσει πλήρως στη Μέση Ανατολή. Επίσης, είχε προχωρήσει η διαπραγμάτευση για μια συμφωνία που αφορούσε τους στρατηγικούς εξοπλισμούς, η οποία αριθμητικά πάγωνε την ανάπτυξη των Σοβιετικών πυραύλων χωρίς να τροποποιεί το υφιστάμενο αντίστοιχο πρόγραμμα των ΗΠΑ. Η «σύνδεση» (πολλών και διαφορετικών ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής, δηλ. η πολύπλευρη και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική) είχε επικρατήσει.


Σ’ αυτό το υψηλό σημείο της εξωτερικής πολιτικής του Νίξον, η εθνική συναίνεση διερράγη. Αρχίζοντας το 1972 και συνεχίζοντας καθ’ όλο το υπόλοιπο της προεδρίας του, άρχισε μια συνεχώς οξυνόμενη εσωτερική καυστική συζήτηση σχετικά με τη φύση και τις προτεραιότητες της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Με σύντομες διακοπές συνεχίστηκε μέχρι σήμερα.

Πολλοί παράγοντες συνδυάστηκαν ώστε να δημιουργηθεί αυτή η κατάσταση. Ίσως ο βασικότερος ήταν ότι ο Νίξον και εγώ υποτιμήσαμε την επίδραση στο Αμερικανικό κοινό της οξείας αντίθεσης μεταξύ της δικής μας αντίληψης για την εξωτερική πολιτική και του Ουιλσονισμού που είχε επικρατήσει τον 20ο αι. Από την πλευρά του ο Νίξον όξυνε την συζήτηση τονίζοντας στις δημόσιες ομιλίες του (αν και όχι στις ετήσιες αναφορές του προς το Κογκρέσο) τις τοπικές και πολιτικές παραμέτρους που δικαιολογούσαν την εξωτερική του πολιτική αντί τις εννοιολογικές. Πεπεισμένος ότι ο καλύτερος τρόπος για να εξουδετερώσει τους φιλελεύθερους αντιπάλους του ήταν να «κλέψει» το πρόγραμμά τους, δεν μπορούσε να αντισταθεί στον πειρασμό να τους τονίζει ότι ήταν αυτός – ο περιφρονημένος, φαινομενικά αντιδραστικός Ψυχρός Πολεμιστής – που είχε στην πράξη πετύχει το μεγαλύτερο μέρος της ατζέντας των φιλελευθέρων κατά τη διαπραγμάτευση με τον αντίπαλο και ότι το πέτυχε αυτό με βάση μια ισχυρή εθνική άμυνα.

Αυτή η τακτική εξαγρίωσε τους φιλελεύθερους, οι οποίοι απομακρύνθηκαν ακόμα περισσότερο από τον Νίξον επιδιώκοντας ακόμα πιο ριζικές προτάσεις ελέγχου των εξοπλισμών και ηθικούς στόχους όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπου θεωρούσαν ότι δεν θα μπορούσε να τους ακολουθήσει. Η ίδια τακτική τον αποστέρησε και από την υποστήριξη των παραδοσιακών συντηρητικών, οι οποίοι θα μπορούσαν κάλλιστα να αποδεχτούν την εξωτερική μας πολιτική όπως πραγματικά ήταν – μια σκληρή στρατηγική διαχείρισης του ΨΠ – αλλά που έβλεπαν την αντιγραφή των φιλελεύθερων σλόγκαν σαν τυχοδιωκτισμό.

Οι φιλελεύθεροι, έχοντας υποστηρίξει μεγαλύτερες επαφές Ανατολής-Δύσης, τον έλεγχο των εξοπλισμών και την αύξηση του εμπορίου (με την ΣΕ) για τουλάχιστον μια δεκαετία, κανονικά θα έπρεπε να υποστηρίζουν αυτές τις πολιτικές οι οποίες τώρα υλοποιούνταν. Και κάτω από την ηγεσία οποιουδήποτε άλλου προέδρου εκτός του Ρ. Νίξον, είναι πολύ πιθανόν σταδιακά να επικύρωναν την ουσία των πολιτικών μας ακόμα κι αν διαφοροποιούνταν με τη γεωπολιτική προσέγγιση στην οποία αυτή βασιζόταν. Αλλά ο Νίξον αποτελούσε ανάθεμα για την ομάδα των φιλελευθέρων για περισσότερο από δύο δεκαετίες. Η βεντέτα είχε βαθιές ρίζες.

Η πρώτη γραμμή αμύνης των φιλελευθέρων ήταν να προβάλουν όλα τα ζητήματα της πάγιας κριτικής τους. Υποστήριζαν ότι η πολιτική του Νίξον δεν εκτεινόταν όσο θα έπρεπε σε βάθος χρόνου και ότι πρακτικά αποτελούσε υπεκφυγή για να συνεχιστεί ο ΨΠ. Όμως, έχοντας υπόψη το ευρύ μέτωπο στο οποίο προχωρούσε ο Νίξον, αυτό το επιχείρημα δεν είχε απήχηση σε άλλους πλην των ορκισμένων εχθρών του.

Κατά τη διάρκεια του 1972 οι επιθέσεις των φιλελευθέρων έστριψαν προς μια άλλη τελείως καινούργια κατεύθυνση που τους επέτρεψε να διατηρήσουν την παραδοσιακή τους ηθικιστική κριτική. Παρόλο που μέχρι τότε επέμεναν ότι το εμπόριο Ανατολής-Δύσης, ο έλεγχος των εξοπλισμών και οι πολιτιστικές ανταλλαγές ήταν ζωτικά ζητήματα για τη βελτίωση της σύγκρουσης των υπερδυνάμεων και επομένως θα έπρεπε να επιδιωχθούν λόγω της σημασίας του καθενός ξεχωριστά, τώρα οι φιλελεύθεροι κήρυξαν τον πόλεμο στο Σοβιετικό εσωτερικό σύστημα. Χωρίς να στενοχωριούνται από την προηγούμενη από μέρους τους απόρριψη της ιδέας της σύνδεσης των διαφόρων ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής μεταξύ τους, τώρα ανέστησαν την ιδέα της σύνδεσης της εξωτερικής πολιτικής με την εκδίκηση, επιμένοντας ότι όλες οι συμφωνίες θα έπρεπε να συναρτηθούν με αλλαγές στις εσωτερικές Σοβιετικές υποθέσεις.

Συγκεκριμένες αλλαγές στη εκδοτική ομάδα των New York Times (ΝΥΤ) αντανακλούσαν αυτή τη μεταμόρφωση. Μέσα σε λίγους μήνες κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου του 1972, η εφημερίδα άλλαξε κατεύθυνση και από την υποστήριξη της χωρίς όρους συμφωνίας σε θέματα εμπορίου και ελέγχου εξοπλισμών – και επιθέσεων επί της ιδέας της αλληλεξάρτησης των ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής – επιτιμούσε με οξύ τρόπο κάθε συμφωνία που δεν θα περιλάμβανε την εξάρθρωση του Σοβιετικού εσωτερικού συστήματος. Στις 13 Σεπ. 1972, για παράδειγμα, οι NYT ευαγγελίζονταν την παραδοσιακή φιλελεύθερη άποψη ότι η επέκταση του εμπορίου «είναι αρκούντως ευεργετική και για τις δυο πλευρές που όφειλε να εξεταστεί … αυτόνομα, ανεξάρτητα από τις όποιες δευτερεύουσες διαμάχες σε άλλους τομείς». Μέσα σε δυο μήνες, στις 25 Νοε. 1972, σε μια πλήρη αναστροφή, οι ΝΥΤ προειδοποιούσαν τους αναγνώστες τους ότι «θα ήταν σοβαρό λάθος εάν οι Αμερικανοί επιχειρηματίες, η κυβέρνηση Νίξον ή, για το συγκεκριμένο θέμα, οι Σοβιετικές αρχές, προχωρούσαν να επεκτείνουν το Σοβιετικό-Αμερικανικό εμπόριο παραγνωρίζοντας τη συνεχιζόμενη ευαισθησία του Αμερικανικού λαού – και του Κογκρέσου – στη πολιτική συμπεριφορά της ΕΣΣΔ τόσο μέσα όσο και έξω από τα σύνορά της».


 Τη μεταστροφή της θέσης των φιλελευθέρων σύντομα την ακολούθησε μια αντίστοιχη μεταστροφή θέσεως διαφόρων ομάδων συντηρητικών. Πεπεισμένοι ότι ο ΨΠ ήταν ένας ιδεολογικός αγώνας ζωής-θανάτου, οι συντηρητικοί ποτέ δεν ένιωθαν άνετα με το ευρύ πεδίο διαπραγμάτευσης με τη ΣΕ επειδή και μόνη η διαπραγμάτευση υπονοούσε την ύπαρξη κάποιου βαθμού κοινών συμφερόντων με τον αντίπαλο. Κατά την άποψή τους, εν όσο ο κομμουνισμός διατηρούσε την ισχύ του, κάθε ελπίδα αυτοπεριορισμού της ΣΕ ήταν χίμαιρα. Οι συντηρητικοί θα ήταν πολύ ικανοποιημένοι με κάποια παραλλαγή της αρχικής πρότασης Acheson – Dulles περί περιορισμού της ΣΕ και αναμονής από θέση ισχύος μέχρι τη σταδιακή κατάρρευση του κομμουνισμού μέσα στη ΣΕ και (ευχής έργο) στην Κίνα.

Η απομάκρυνση των συντηρητικών από τον Νίξον ήταν κρίμα επειδή οι αναλύσεις μας για τη φύση του Σοβιετικού συστήματος δεν διέφεραν. Εκεί που διαφωνούσαμε ήταν στην εκτίμηση των επιπτώσεών του επί της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Ο Νίξον κι εγώ πιστεύαμε ότι η άρνηση να διαπραγματευτούμε με το Κρεμλίνο θα διέδιδε τη μόλυνση των διαδηλώσεων για το Βιετνάμ σε κάθε πτυχή της Αμερικανικής πολιτικής ζωής και θα διαιρούσε βαθιά, ίσως θανάσιμα, τους συμμάχους μας. Σκεφτόμασταν ότι θα ήταν πολύ καλύτερα να αναλαμβάναμε την πρωτοβουλία και να ελέγχαμε έτσι τη διπλωματική διαδικασία. Εν τω μεταξύ, θα αφήναμε ανοιχτή την πιθανότητα αυτό που στη Σοβιετική πλευρά ξεκίνησε σαν τακτική να μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα πιο αξιόπιστο πρότυπο συνύπαρξης.

Αυτό που μετέβαλε την ανησυχία των συντηρητικών σε πλήρη αντίθεση ήταν η γέννηση των λεγόμενων νεοσυντηρητικών. Το ότι διεκδικούσαν ακόμα και μέρος της συντηρητικής «ετικέτας» για τον εαυτό τους ήταν μια ανωμαλία, αφού, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, οι ηγέτες τους προέρχονταν από την ριζοσπαστική πτέρυγα της φιλελεύθερης παράταξης. Περιφρονούσαν τον Νίξον, ήταν αντίθετοι με τον πόλεμο στο Βιετνάμ, απέρριπταν στους στρατιωτικούς προϋπολογισμούς ως πολύ προσανατολισμένους στον ΨΠ και πίεζαν για μια πιο συνδιαλλακτική προσέγγιση με τη ΣΕ.

Αρχίζοντας το καλοκαίρι του 1972 και διαρκώντας πάνω από ένα χρόνο, αυτή η ομάδα μεγάλωσε λόγω της απογοήτευσης που ένιωθε για τη στροφή που έπαιρνε ο Αμερικανικός φιλελευθερισμός. Θεωρούσαν αηδιαστικό τον ριζοσπαστισμό και το lifestyle της Δημοκρατικής σύμβασης που ανέδειξε τον George McGovern ως υποψήφιο πρόεδρο το 1972. Και από την εισβολή στην Τσεχοσλοβακία και μετά η εκτίμησή τους ότι δεν υπήρχε προοπτική συμβιβασμού με τη ΣΕ αυξανόταν σταδιακά. Ο πόλεμος του 1973 στη Μέση Ανατολή σφράγισε τη μεταστροφή τους στις γεωπολιτικές πραγματικότητες. Ερμήνευσαν εκείνον τον πόλεμο σαν μια Σοβιετο-Αραβική συνομωσία εναντίον του Ισραήλ και των βιομηχανικών δημοκρατιών και συμπέραναν ότι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπισθεί η εν λόγω πρόκληση ήταν στο όνομα της αντίδρασης στη ύφεση.

Πολλοί από τους νεοσυντηρητικούς ήταν ή έγιναν προσωπικοί μου φίλοι. Και όσο επώδυνη κι αν ήταν μερικές φορές η κριτική τους όταν ήμουν Υπ. Εξ., συνεισέφεραν σημαντικά στην Αμερικανική αντίληψη της εξωτερικής πολιτικής. Έφεραν μέσα στις σχετικές συζητήσεις την πολύ αναγκαία πνευματική αυστηρότητα και ενέργεια, η οποία μας βοήθησε να ξεπεράσουμε την επικράτηση της φιλελεύθερης συμβατικής σοφίας. Όταν ανέλαβαν τις εξωτερικές υποθέσεις στη κυβέρνηση Reagan, υλοποίησαν μια ισχυρή και επιτυχημένη εθνική στρατηγική την οποία υποστήριξα.

Όμως, υπήρχε και μια αντίθετη πλευρά της μονοδιάστατης άποψης με την οποία επιδίωξαν τις καινοφανείς «καταδίκες» (κατηγορίες) τους. Όταν πρωτοεμφανίστηκαν στη σκηνή οι νεοσυντηρητικοί, η καθοριστική τους εμπειρία ήταν η δική τους ιδεολογία με την οποίαν προσέγγιζαν τον ΨΠ. Οι τακτικές, τους προκαλούσαν πλήξη. Δεν μπορούσαν να δουν άλλους άξιους λόγου στόχους στην Αμερικανική εξωτερική πολιτική εκτός από την ολοκληρωτική νίκη. Η ιστορική τους μνήμη δεν περιλάμβανε τις μάχες στις οποίες είχαν αρνηθεί να συμμετάσχουν ούτε τα τραύματα στο εσωτερικό (που υπέστη η χώρα) στη δημιουργία των οποίων συχνά συνεισέφεραν από την πλευρά της ριζοσπαστικής αριστεράς. Όταν οι νέο-συντηρητικοί μετακινήθηκαν στη ριζοσπαστική δεξιά, μετέφεραν μαζί τους την απέχθεια που ένιωθαν για το Νίξον, έστω κι αν τώρα βρίσκονταν στην ίδια πλευρά. Και διαστρέβλωσαν την συζήτηση που ακολούθησε με μια τάση αμνησίας αναφορικά με το δικό τους ρόλο στις μεγάλες μάχες (διαδηλώσεις κ.τ.λ.) των οποίων το Βιετνάμ αποτελούσε σύμβολο, αν όχι σκοπό.

Το Βιετνάμ επιτάχυνε ένα φαινόμενο το οποίο θα αντιμετώπιζαν σε κάθε περίπτωση οι ΗΠΑ, αν και πιο σταδιακά και αργότερα: ότι η παγκόσμια ισχύς διαχεόταν σταδιακά και ότι η απομόνωση της Αμερικής γινόταν όλο και πιο αδύνατη. Καθώς πλησίαζε ο 21ος αι. οι ΗΠΑ όφειλαν να ασκήσουν την επιρροή τους ως το μόνο πιο σπουδαίο και συνεκτικό κράτος ενός διεθνούς συστήματος, αλλά όχι πια ως ο μοναδικός ηγέτης, όπως συνέβαινε στην αρχή του ΨΠ. Οι μεγάλες πρωτοβουλίες των αρχών του ΨΠ είχαν παρουσιαστεί σαν «λύσεις» στις προκλήσεις που αντιμετωπίστηκαν τότε, και συχνά είχαν καταληκτική ημερομηνία. Εφεξής αυτό που χρειαζόταν ήταν μια μόνιμη (και συνεχής) Αμερικανική συμμετοχή που θα εξαρτιόταν περισσότερο στην ικανότητα της συγκέντρωσης των διαφορετικών απόψεων παρά στη διαμόρφωση τελικών αποτελεσμάτων σε μικρό χρόνο.

Η πραγματικότητα αποκάλυπτε ότι ο ιδεαλισμός μπορούσε να οδηγήσει υπερέκταση των δυνάμεών μας κατά τον ίδιο τρόπο όπως και ένας κακός υπολογισμός. Όμως, ο παραδοσιακός Αμερικανικός Ουιλσονισμός εξεγέρθηκε εναντίον της αποδειχθείσας αλήθειας ότι οι μεγάλοι στόχοι στην εξωτερική πολιτική πρέπει να προσεγγίζονται με ενδιάμεσα στάδια μοιραία ατελή. Οι ριζοσπάστες πολέμιοι του πολέμου στο Βιετνάμ απέδιδαν τις αποτυχίες στην Ινδοκίνα σε προβλήματα ηθικής και κήρυτταν τη θεραπεία της παραίτησης (απόσυρσης από το Βιετνάμ) η οποία θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να συγκεντρωθούν στην αυτό-βελτίωση. Οι νέο-συντηρητικοί αντίστρεψαν αυτή την άποψη, θεωρώντας την ηθική αναγέννηση ως το κλειδί για επανεμπλοκή (στο Βιετνάμ). Ο Νίξον κι εγώ συμφωνούσαμε με τη θέση των νέο-συντηρητικών, αλλά πιστεύαμε επίσης ότι ο Ουιλσονισμός των αρχών της δεκαετίας του 60 μας δελέασε να μπούμε σε περιπέτειες πέραν των ικανοτήτων μας και μας στέρησε τα κριτήρια που θα μας επέτρεπαν να διακρίνουμε τα ουσιώδη στοιχεία των εθνικών μας στόχων. Όσοι από εμάς είχαμε υποστεί την οργή των διαδηλώσεων εναντίον του πολέμου στο Βιετνάμ ανησυχούσαμε βαθιά μήπως και επαναληφθεί εκείνη η παράλυση. Έτσι ψάξαμε για μια πιο νηφάλια προσέγγιση της Αμερικανικής πολιτικής η οποία – όπως επανειλημμένα δηλώσαμε – θα απέφευγε την παλινδρόμηση μεταξύ παραίτησης και υπερέκτασης που σημάδεψε την προηγούμενη περίοδο.


 Οι νεοσυντηρητικοί επέμεναν ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν δικαίωνε την ηθική δυναμική μιας κοινωνίας η οποία είχε στρέψει την πλάτη της στους κυνικούς υπολογισμούς του Παλαιού Κόσμου. Στη συνέχεια πρόβαλαν όχι τόσο ένα νέο καθεστώς – όπως ισχυρίζονταν – αλλά μια επιστροφή σε ένα μιλιταριστικό, δυναμικό Ουιλσονισμό. Όπως το έβλεπαν, ο θεμελιώδης σκοπός της εξωτερικής πολιτικής ήταν η εκρίζωση του κακού που αντιπροσώπευε η ΣΕ χωρίς να συγχέεται αυτό το ζήτημα με τη γεωπολιτική.

Εκεί που ο Νίξον κι εγώ βλέπαμε τον ύψιστο κίνδυνο στον υφέρποντα Σοβιετικό επεκτατισμό που ενισχυόταν από τη Σοβιετική υπεροχή στις συμβατικές δυνάμεις, τις εσωτερικές γραμμές επικοινωνιών και την ομπρέλα μιας τεράστιας αυξανόμενης στρατηγικής πυρηνικής δύναμης, ο εφιάλτης των νεοσυντηρητικών ήταν μια αποκαλυπτική αναμέτρηση για την παγκόσμια κυριαρχία. Η ομάδα Νίξον έβλεπε τη σύγκρουση με την Μόσχα ως έναν μακροπρόθεσμο γεωπολιτικό αγώνα κατά τον οποίο μαζί με τους συμμάχους μας θα καταφέρναμε να φθείρουμε το Σοβιετικό σύστημα. Οι νεοσυντηρητικοί αντέτειναν ότι ήταν εφικτό να νικήσουμε τον κομμουνισμό με μια έκρηξη ιδεολογικού ζήλου.

Αυτή η εμφατική διαφορά άποψης επισκιάστηκε και συγχύστηκε από μια πικρή αντιπαράθεση που ξέσπασε το 1972 επί της πρώτης συμφωνίας περιορισμού των στρατηγικών όπλων, η οποία πάγωνε την επιθετική ανάπτυξη των δύο πλευρών για μια περίοδο 5 ετών. Αν και τα εν λόγω επίπεδα δυνάμεων είχαν επιλεγεί από το Πεντάγωνο χωρίς καμιά αναφορά σε έλεγχο εξοπλισμών, οι επικριτές μας επέμεναν ότι καθιστούσαν την Αμερική ευάλωτη και εφεύραν σύνθετα σενάρια όπου π.χ. μια Σοβιετική επίθεση θα μπορούσε να απομειώσει τις πυρηνικές κεφαλές που διαθέταμε σε μόνο 4,000 ενώ την ίδια στιγμή οι Σοβιετικοί θα διατηρούσαν τρεις φορές αυτό τον αριθμό (12,000).

Ήταν σύμπτωμα των καιρών που πρόεδροι σαν τον Νίξον και τον Φορντ, που σ’ όλη τους τη ζωή υπήρξαν «ιέρακες» επί των αμυντικών θεμάτων, κατηγορούνταν ότι επέβαλλαν στη χώρα στρατηγική μειονεξία. Λαμβάναμε πολύ σοβαρά υπόψη μας την κούρσα των εξοπλισμών αλλά δεν πιστεύαμε ότι οι γέροντες ηγέτες μιας ετοιμοθάνατης κοινωνίας ήταν έτοιμοι να παίξουν την επιβίωση της κοινωνίας και του συστήματός τους σε μια σειρά στοιχημάτων υψηλότατου ρίσκου: ότι θα είχαν την τεχνική δυνατότητα να εκτοξεύσουν ταυτόχρονα εκατοντάδες πυραύλους ακόμα κι αν δεν είχαν ποτέ δοκιμάσει την ταυτόχρονη εκτόξευση περισσοτέρων των τριών δοκιμαστικών πυραύλων και αυτών από πεδία δοκιμών και όχι από επιχειρησιακά σιλό. Ότι οι Αμερικανικοί πύραυλοι δεν θα εκτοξεύονταν με το που γινόταν η Σοβιετική επίθεση, ακόμα κι αν μεσολαβούσε ένα διάστημα 30-40 λεπτών κατά το οποίο θα αποφασιζόταν αν επρόκειτο για γενική επίθεση ή όχι. Ότι οι Σοβιετικοί επιχειρησιακοί πύραυλοι θα είχαν την ίδια ευστοχία όπως και οι δοκιμαστικοί. Ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα απέφευγε να χρησιμοποιήσει τις χιλιάδες των πυρηνικών κεφαλών οι οποίες, ακόμα και κάτω από το πιο απαισιόδοξο σενάριο, θα επιβίωναν μιας αιφνιδιαστικής επίθεσης. Τέλος, κανένα από αυτά τα υποθετικά σενάρια δεν θα ήταν διαθέσιμο ακόμα και στον πιο παράφρονα Σοβιετικό ηγέτη μέχρι και 10 χρόνια μετά τη λήξη τις συμφωνίας SALT, και ακόμα και τότε, μόνον αν δεν λαμβάναμε αντίμετρα.

Για να προστατευτούμε από αυτά τα ενδεχόμενα, οι κυβερνήσεις Νίξον και Φορντ εκσυγχρόνισαν δυναμικά τις στρατηγικές μας δυνάμεις. Καθώς γράφονται αυτές οι γραμμές οι στρατηγικές μας δυνάμεις αποτελούνται από όπλα που εξελίχθηκαν και για τα οποία ενημερώθηκε το Κογκρέσο κατά τη διάρκεια των κυβερνήσεων Νίξον και Φορντ: οι διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι Minuteman III και οι MX, τα Β-52, Β-1 και Β-2 στρατηγικά βομβαρδιστικά και τα υποβρύχια Trident.

Όλες οι μετέπειτα κυβερνήσεις συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης Reagan, έμειναν προσηλωμένες στους περιορισμούς της συμφωνίας salt ακόμα και μετά τη λήξη της. Στην πραγματικότητα το σύνολο των στρατηγικών μας δυνάμεων στο τέλος της περιόδουReagan 10 χρόνια μετά, ήταν ελάχιστα μικρότερο από την περίοδο που υπογράφτηκε η συμφωνία salt.

Το πραγματικό ζήτημα των συζητήσεων και διαφωνιών δεν ήταν το παιχνίδι των αριθμών των συζητήσεων που αφορούσαν τον έλεγχο των εξοπλισμών. Είχε να κάνει με το πώς η κάθε πλευρά αντιλαμβανόταν την πρόκληση. Ο Νίξον και ο Φορντ την αντιλαμβάνονταν σαν μια κούρσα μαραθωνίου και δεν θα σπαταλούσαν δυνάμεις σε μια σειρά από sprint για το θεαθήναι. Και η στάση τους αυτή είχε ισχυροποιούνταν επειδή το Κογκρέσο μείωνε κάθε χρόνο τους αμυντικούς προϋπολογισμούς υπό την πίεση της αντιπολίτευσης. Ο Νίξον και ο Φορντ θεωρούσαν ουσιώδες να αποδείξουν στον Αμερικανικό λαό ότι μια κρίση και μια αντιπαράθεση ήταν η τελευταία καταφυγή και όχι ένα καθημερινό μέσο άσκησης της εξωτερικής πολιτικής. Και οι δυο ήταν πεπεισμένοι ότι μπήκαμε στον μαραθώνιο για να νικήσουμε. Με την τρεμάμενη οικονομία της, η ΣΕ στο τέλος δεν θα ήταν σε θέση να ανταγωνιστεί τον συνασπισμό που δημιουργήσαμε από όλες της βιομηχανικές δημοκρατίες και τη συνεργασία με την Κίνα, την πιο πολυπληθή χώρα στον κόσμο. Και στην ουσία αυτό επιτεύχθηκε.

Ο Νίξον και ο Φορντ είχαν δίκιο από την οπτική γωνία της εποχής τους, όπως και ο Reagan από την οπτική γωνία της δεκαετίας του 1980. Δυστυχώς, η πικρή διαμάχη μεταξύ των δύο πλευρών που θα έπρεπε να ήταν σύμμαχοι είχε σαν αποτέλεσμα τόσο τη στασιμότητα όσο και διπλωματική ημι-παράλυση.

Οι νεοσυντηρητικοί απέδιδαν πολύ μικρότερη αξία στην προσπάθεια επικράτησης σε μακρινά πεδία μαχών, όπως η Αγκόλα ή η Ινδοκίνα, παρά στην άμεση καταπολέμηση της Σοβιετικής ιδεολογίας ή την αντιμετώπιση της πυρηνικής απειλής μέσω κάποιας οριστικής αντιπαράθεσης. Αυτός είναι ο λόγος που οι περισσότεροι νεοσυντηρητικοί δεν υποστήριξαν τη κυβέρνηση Νίξον όταν οι φιλελεύθεροι του Κογκρέσου έκοψαν τη βοήθεια στους απελπισμένους λαούς του Ν. Βιετνάμ, της Καμποτίας και στις Αφρικανικές στρατιωτικές δυνάμεις που αμύνονταν στη Σοβιετο/Κουβανική εμπλοκή στην Αγκόλα.

Η ανάγκη των νεοσυντηρητικών να ξεχάσουν το παρελθόν τους, τους έκανε να αγνοούν το πλαίσιο εντός του οποίου θα μπορούσαν να υλοποιηθούν οι θέσεις τους και κατέστησαν αδύνατη την αφομοίωση των πραγματικών διδαγμάτων του Βιετνάμ από την εθνική συνείδηση. Αν και δεν απορρίπταμε τελείως το επιχείρημα των νεοσυντηρητικών λόγω της ανάγκης μιας ηθικής αναζωογόνησης, οι ΗΠΑ – που μόλις έβγαιναν από το Βιετνάμ, στο μέσω του Γουότεργκαϊτ και αργότερα υπό την ηγεσία ενός μη εκλεγμένου προέδρου – δεν ήταν σε θέση να αναλάβουν μια τέτοια εκστρατεία. Στην πραγματικότητα το να επιχειρήσουμε να κάνουμε κάτι τέτοιο θα διαιρούσε τη χώρα ακόμα περισσότερο. Παρουσιάζοντας τη διπλωματική στρατηγική των κυβερνήσεων Νίξον και Φορντ σαν μια μορφή κατευνασμού και την αντίστασή μας στην κομμουνιστική επέκταση στις διάφορες περιοχές του κόσμου σαν εκτροπή από τον κύριο αγώνα, οι νεοσυντηρητικοί υπονόμευσαν την πραγματική συζήτηση για την εξωτερική πολιτική, η οποία δεν θα ήταν κανονικά όχι με αυτούς αλλά με τους φιλελεύθερους.

Μέχρι το μέσο της διακυβέρνησης Φορντ, οι πιέσεις από το κογκρέσο και τα ΜΜΕ προέρχονταν κυρίως από τη φιλελεύθερη πλευρά του πολιτικού φάσματος. Ο ηγέτης της πλειοψηφίας της Γερουσίας Mike Mansfield περιοδικά ηγείτο προσπαθειών να αποσυρθούν τα Αμερικανικά στρατεύματα από την Ευρώπη. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών της Γερουσίας J. William Fullbright κατέκρινε τη δήθεν στρατιωτικοποίηση της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Οι γερουσιαστές Frank Church και Walter Mondale επιτέθηκαν στις υπηρεσίες πληροφοριών. Μερικοί φιλελεύθεροι γερουσιαστές, όπως οι Jacob Javits, John Sherman Cooper και Hubert Humphrey, ενέκριναν μεν την πολιτική μας για τον έλεγχο των εξοπλισμών [but shrank from the defense programs necessary to give us leverage in the negotiations {αλλά απείχαν από τα αμυντικά προγράμματα πράγμα απαραίτητο για να μας δώσει επιχειρήματα στις διαπραγματεύσεις}.

Στις αρχές του 1970, εκείνη η επιλογή που αργότερα κατέστη η πολύ αποτελεσματική πολιτική της κυβέρνησης Reagan δεν υπήρχε. Το εμπόδιο για την εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής δεν ήταν η κυβερνήσεις Νίξον και Φορντ αλλά το φιλελεύθερο Κογκρέσο και τα ΜΜΕ. Εξαπολύοντας τα πυρά τους στην αρχή εναντίον του Νίξον και στη συνέχεια εναντίον του Φορντ, οι νεοσυντηρητικοί παρείχαν άλλοθι σ’ αυτούς που των οποίων οι πιέσεις περίπλεξαν την απόσυρσή μας από την Ινδοκίνα, των οποίων στη συνέχεια η νομοθεσία προκάλεσε την κατάρρευσή της και οι οποίοι έδωσαν την εντέλλονταν τον τερματισμό της Σοβιετο/Κουβανικής επίθεσης στην Αγκόλα. Το εστιακό σημείο της συζήτησης για την εξωτερική πολιτική ήταν για τους νεοσυντηρητικούς η στιγμή κατά την οποία ήρθαν στο προσκήνιο και είχαν τόσο πολύ επικεντρωθεί σε διαφωνίες με τους συντρόφους τους συντηρητικούς μάλλον τακτικής φύσεως που κατέστησαν πολύ δύσκολο την κατανόηση των πραγματικών διδαγμάτων της Βιετναμικής τραγωδίας.

Ακόμα και μετά που οι νεοσυντηρητικοί επικράτησαν με την άνοδο του Reagan, συνέχισαν τις επιθέσεις τους επιμένοντας σε μια ερμηνεία της ιστορίας που δελέαζε της ΗΠΑ να απομακρυνθούν από την ανάγκη να αντιμετωπίσουν την πολυπλοκότητα.  Σύμφωνα μ’ αυτή την ερμηνεία, μια ομάδα διαλλακτικών ηγετών που επηρεάζονταν από Ευρωπαίους ηγέτες (δηλ. οι ομάδες των Νίξον και Φορντ) παραμερίστηκαν από πλανόδιους ιππότες οι οποίοι εμφανίστηκαν ξαφνικά στη σκηνή και επικράτησαν σε σύντομο χρόνο επικαλούμενοι τη διαφορά μεταξύ καλού και κακού και τον επαναστατικό ρόλο των δημοκρατικών αρχών.

Η πραγματικότητα ήταν πιο πολύπλοκη τότε και έχει γίνει πολυπλοκότερη καθώς γράφονται αυτές οι γραμμές. O Ronald Reagan και η ομάδα του αξίζουν τεράστια συγχαρητήρια για την επίλυση του ΨΠ. Αλλά οι ΗΠΑ δεν θα θερίσουν τα πνευματικά μαθήματα της επιτυχίας τους αν επενδύσουν τη νίκη τους στον ΨΠ με ρητορικό στόμφο. Η πολιτική Reagan ήταν στην πραγματικότητα μια έξυπνη τροποποίηση των γεωπολιτικών στρατηγικών των κυβερνήσεων Νίξον και Φορντ, συνδυασμένη με τη ρητορική του Ουιλσονισμού – δηλ. αποτελούσε την πεμπτουσία του (Αμερικανικού) συνδυασμού πραγματισμού και ιδεαλισμού. Από μια σημαντική έποψη, οι νίκες της δεκαετίας του 1980 προέκυψαν από μια Ρηγκανική παραλλαγή – όχι απόρριψη – των στρατηγικών της δεκαετίας του 1970.

Όσο διαφορετικές κι αν ήταν οι τακτικές τους, οι Νίξον, Φορντ και Ρήγκαν εφάρμοσαν πολιτικές που επεδίωκαν ταυτόχρονα να περιορίσουν τη ΣΕ, να σμικρύνουν την επιρροή της και να συνεργαστούν μαζί της καθώς θα εξελισσόταν αυτή η διαδικασία. Αλλά εκεί που ο Νίξον επιδίωξε να νομιμοποιήσει αυτές τις πολιτικές με πρακτικές επιτυχίες, ο Ρήγκαν έδειξε ότι είχε λεπτότερο ένστικτο κατανόησης των Αμερικανικών αισθημάτων. Νομιμοποίησε την πορεία του απευθυνόμενος στον Αμερικανικό ιδεαλισμό. Ο Νίξον επιχείρησε κηρύξει τις αξίες του εθνικού συμφέροντος επικαλούμενος αυτό που αποκάλεσε «οργάνωση της ειρήνης». Ο Ρήγκαν κατάλαβε ότι ο Αμερικανικός λαός παρακινείτο περισσότερο από την επίκληση σ’ ένα σκοπό παρά από την επίκληση στην οργάνωση, και οι πολιτικές του ανακοινώσεις αντηχούσαν κλασσικές δημοκρατικές αξίες. Σαν αποτέλεσμα, εξασφάλισε ευρύτερη υποστήριξη για μεγάλους αμυντικούς προϋπολογισμούς και τις γεωπολιτικές επαναδιευθετήσεις απ’ ότι ο Νίξον μπόρεσε να πετύχει – ή θα μπορούσε να πετύχει την εποχή του, προβάλλοντας τα ίδια αιτήματα.  (Βεβαίως ο Ρήγκαν ηγείτο ενός κράτους που είχε εν πολλοίς θεραπευθεί από το τραύμα του Βιετνάμ και είχε μεγαλώσει με κόμπλεξ από την ταπείνωση της Ιρανικής κρίσης με τους Αμερικανούς ομήρους).

Αν έλειπε το Γουότεργκαϊτ, μια επιτυχημένη προεδρία του Νίξον θα μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιήσει τις αποτελεσματικότερες ενέργειες της πρώτης του διακυβέρνησης για να αμαλγαματοποιήσει τις ιδεολογικές πεποιθήσεις των νεοσυντηρητικών με τη δική του διορατικότητα όσον αφορά στον τρόπο που προσέγγιζε τη γεωπολιτική. Τελικά αυτή η αναγκαία συνδιαλλαγή αποτράπηκε από την εσωτερική μας κρίση.

Το γεγονός είναι ότι τόσο η εμπνευσμένη προσέγγιση του Ρήγκαν όσο και η οξυδερκής γεωπολιτική προσέγγιση του Νίξον, είναι απαραίτητες για την υλοποίηση μιας μακροπρόθεσμης εξωτερικής πολιτικής τον 21ου αι. Ο Νίξον, κάτω από την πίεση των καταστάσεων και ίσως και της προσωπικότητάς του, υπερεκτίμησε το τακτικό στοιχείο. Αλλά σήμερα οι μαθητές του Ρήγκαν, παραμελώντας το γεγονός ότι ο Ρήγκαν κληρονόμησε ένα Αμερικανικό λαό του οποίου η ψυχολογία είχε αποκατασταθεί, έτοιμο για μια δυναμικότερη πορεία, καθώς και μια ΣΕ εξασθενημένη τόσο από την υπερέκταση των δυνάμεών της όσο και από την κληρονομιά της εξωτερικής πολιτικής του Νίξον, επιδιώκουν να περιορίσουν μια ιστορική διαδικασία μέσα στα πλαίσια μιας μόνο δυναμικής προεδρίας (δηλ. θεωρούν ότι ο ΨΠ κερδήθηκε μόνο από τον Ρήγκαν, παραγνωρίζοντας τη συνεισφορά των προηγούμενων προέδρων και βασικά του Νίξον και του Φορντ). Έτσι διακόπτουν τόσο τη σύνθεση χωρίς την οποία ποτέ δεν θα μπορέσουμε να αντιληφθούμε πλήρως τις προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε, όσο και τη συναίνεση, η οποία τώρα είναι πολύ πιο απαραίτητη από ποτέ, η οποία θα τους ανήκε εάν θα μπορούσαν να γονιμοποιήσουν τη δικαίωσή τους με την κατανόηση ότι η ιστορία δεν άρχισε την ημέρα της μεταστροφής τους.


A fanatic against fanaticism, and other pleasures of Bertrand Russell in his own words | Aeon Videos

After 378 pages of intensely intricate logical proofs, one comes upon a triumphant sentence: ‘From this proposition it will follow, when arithmetical addition has been defined, that 1 + 1 = 2.’ The purpose of Bertrand Russell’s Principia Mathematica (1910-13), co-authored with Alfred North Whitehead, was to find a logical foundation for mathematics, what is known as the logicist programme. In pursuit of this, the book took 10 years to write and launched modern mathematical logic. For the lay reader, it is the height of esoteric philosophy: hundreds and hundreds of pages of dense logical symbolism, much of which the authors created specifically for their purposes. That is why it comes as something of a surprise to learn that Russell’s political activism earned him two bouts of jail time – one in 1918, the other in 1961. There are not many logicists so willing to get their hands dirty in the muck of the real world. But Russell was much more than a mere philosopher.In this 1959 interview from the BBC programme Face to Face, Russell recounts episodes of his long and spectacular life. Born in 1872 to a powerful family (his grandfather was a prime minister), he involved himself in many of the most significant political issues of the next century, from the First World War to the Six-Day War, always from a liberal or Left perspective. He was a passionate pacifist (the stance that can be partially blamed for his jail sentence in 1918), an atheist, and supremely moral man whose passion for knowledge was matched only by his empathy for his fellow human. ‘It just won’t do to live in an ivory tower,’ Russell says. ‘This world is too bad, and we must notice it.’
— Read on